Bota mund të mos arrijë objektivat e saj klimatike, pasi kërkesa globale për naftë dhe gaz pritet të vazhdojë të rritet deri në vitin 2050, paralajmëroi të mërkurën, 12 nëntor, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA), duke shënuar një kthesë të dukshme nga parashikimet e mëparshme për një tranzicion të shpejtë drejt energjive të pastra.
Sipas raportit vjetor “World Energy Outlook”, agjencia, e cila shërben si “roje sigurie energjetike” për vendet perëndimore, deklaron se nëse qeveritë vazhdojnë me politikat ekzistuese, kërkesa për naftë mund të arrijë në 113 milionë fuçi në ditë deri në mesin e shekullit, një rritje prej rreth 13% krahasuar me konsumin e vitit 2024. Ndërkohë, kërkesa totale për energji pritet të rritet me 90 eksaxhaul deri në vitin 2035, ose rreth 15% më shumë se sot, raporton Reuters.
Nga tranzicioni i pastër te politikat ekzistuese
Raporti i ri shënon një ndryshim të madh në tonin e IEA-së. Në vitet e fundit, nën administratën e presidentit amerikan Joe Biden, agjencia kishte parashikuar se kërkesa për naftë do të arrinte kulmin brenda kësaj dekade dhe se nuk nevojiteshin më investime të reja në projekte nafte e gazi nëse bota do të donte të arrinte objektivat e klimës.
Por tani, IEA ka rikthyer skenarin e “politikave ekzistuese”, i cili bazohet vetëm në politikat aktuale të qeverive, jo në premtime apo aspirata për arritjen e neutralitetit klimatik. Kjo është hera e parë që agjencia rikthehet në këtë skenar që nga viti 2019, pasi për disa vite kishte përdorur parashikime më ambicioze për një tranzicion të shpejtë energjetik.
Agjencia shpjegon se kishte planifikuar të përfshinte objektivat e rinj klimatikë të vendeve për periudhën 2031–2035, por shumë pak shtete kishin dorëzuar plane të reja, duke e bërë të pamundur një vlerësim të plotë.
Në një tjetër skenar, atë të “politikave të deklaruara”, që përfshin masat e propozuara por ende të pa miratuara, kërkesa për naftë arrin kulmin rreth vitit 2030, përpara se të stabilizohet.
Bumi i ri i gazit të lëngshëm (LNG)
Raporti i IEA vë në dukje se vendimet për investime në projekte të reja të gazit të lëngshëm (LNG) kanë njohur një rritje të ndjeshme gjatë vitit 2025. Deri në vitin 2030 pritet të fillojë funksionimi i kapaciteteve të reja eksportuese që do të shtojnë rreth 300 miliardë metra kub gaz në vit, duke shënuar një rritje prej 50% të furnizimit global.
Nëse vijojnë politikat aktuale, tregu global i LNG pritet të rritet nga 560 miliardë metra kub në 2024, në 880 bcm në 2035, dhe të arrijë 1,020 bcm deri në vitin 2050, kryesisht për shkak të kërkesës në rritje nga sektori i energjisë, i nxitur nga zgjerimi i qendrave të të dhënave dhe inteligjencës artificiale.
Raporti thekson gjithashtu se investimet globale në qendra të të dhënave mund të arrijnë 580 miliardë dollarë në vitin 2025, duke tejkaluar për herë të parë shpenzimet vjetore për furnizimin me naftë, që vlerësohen në rreth 540 miliardë dollarë.
Ngrohja globale tejkalon 1.5°C
IEA paralajmëron se, edhe në skenarin më optimist të emetimeve neto zero deri në vitin 2050, bota pritet të tejkalojë rritjen e temperaturës globale prej 1.5°C, të rënë dakord në Marrëveshjen e Parisit të vitit 2015.
Sipas raportit, vetëm nëse teknologjitë për heqjen e dioksidit të karbonit nga atmosfera zbatohen në shkallë të gjerë, temperaturat mund të bien gradualisht pas këtij pragu.
Ky zhvillim përbën një sinjal alarmi për komunitetin ndërkombëtar, pasi tregon se edhe me politikat aktuale dhe ritmin e investimeve në energji të pastër, tranzicioni i gjelbër nuk po ecën me shpejtësinë e nevojshme për të shmangur pasojat më të rënda të ndryshimeve klimatike.
