Nga Mero Baze
Gjykatat shqiptare janë ndoshta institucionet më të mësuara me shkeljen e afateve ligjore. Nëpër sirtarët e tyre presin mijëra dosje të pagjykuara, ndërsa qytetarët kalojnë vite të tëra duke pritur një seancë gjyqësore, arsyetimin e ndonjë vendimi apo ekzekutimin e tij.
Ka procese civile që zgjasin aq shumë, sa prona për të cilën zhvillohet gjyqi kalon nga prindërit te fëmijët. Ka çështje penale që zvarriten derisa humbet kuptimi i dënimit. Ka qytetarë që presin drejtësinë derisa humbasin pronën, biznesin, vendin e punës, shëndetin dhe, ndonjëherë, edhe jetën.
Vetë Këshilli i Lartë Gjyqësor e pranon ekzistencën e stokut të çështjeve të prapambetura dhe rrezikun që kjo situatë i shkakton së drejtës kushtetuese për gjykim brenda një afati të arsyeshëm. Edhe në vitin 2026, KLGJ-ja dhe Komisioni Evropian vazhdojnë ta rendisin uljen e stokut të dosjeve ndër problemet kryesore të sistemit gjyqësor.
Por asnjë qytetar nuk ka marrë vetë një vendim në favorin e tij vetëm sepse gjykata i ka shkelur afatin.
Nuk di ndonjë rast kur një pronar ka hyrë në pronën për të cilën pret prej vitesh vendimin përfundimtar, duke deklaruar se, meqë gjykata nuk vendosi në kohë, ai do ta zgjidhë vetë çështjen.
Nuk di që ndonjë i pandehur të jetë shpallur vetë i pafajshëm vetëm sepse procesi ndaj tij është zvarritur përtej çdo afati të arsyeshëm.
Nuk njoh ndonjë biznesmen që ka urdhëruar vetë shtetin ta dëmshpërblejë, vetëm sepse gjykata nuk arriti ta shqyrtonte në kohë padinë e tij.
Qytetarëve u thuhet të presin, të ankohen, të ndjekin shkallët e gjykimit, të kërkojnë konstatimin e shkeljes së afatit, të paraqesin një kërkesë tjetër, e cila mund të presë përsëri në një gjykatë tjetër, e kështu deri në ferr.
Ka vetëm një rast kur shkelja e afatit nuk u tolerua. Gjykata Kushtetuese i kishte lënë Kuvendit afat deri më 31 korrik 2026 për të miratuar formulën e re të pagave të magjistratëve dhe më 30 korrik projektligji u depozitua në Kuvend, por nuk u arrit të futej në rend dite, se Kuvendi nisi pushimet.
Ndryshe nga qytetarët që durojnë prej vitesh shkeljet e afateve nga gjykatat, gjyqtarët tanë nuk pritën që Kuvendi të mblidhej dhe të miratonte ligjin. KLGJ dhe GKKO, institucionet që administrojnë një sistem rekordmen për shkeljen e afateve, e konsideruan shkeljen e një afati që lidhej me pagat e veta si një gjendje të jashtëzakonshme, e cila i jepte të drejtën të merrte kompetencat e Kuvendit.
Ky është standardi i dyfishtë që e bën skandalin edhe më të rëndë.
Shkelja e një afati të vendosur nga një gjykatë për Parlamentin nuk është burim kompetence për “viktimën”, që në këtë rast ishin gjyqtarët.
Ashtu siç vonesa e një gjykate nuk i jep të drejtë qytetarit ta shkruajë vetë vendimin, vonesa e Kuvendit nuk i jep të drejtë drejtësisë ta shkruajë vetë ligjin për pagat e veta.
Lajmi i mirë është që ata e kuptokan rëndësinë e një afati për zbatimin e një ligji, por e kuptojnë vetëm kur është në interes të tyre. Për mijëra qytetarë që po vdesin pa marrë drejtësi, nuk janë shqetësuar kurrë.
I vetmi afat që ata njohin për t’u zbatuar është afati që ata presin t’u rriten rrogat, sa të duan ata dhe kur të duan ata.
