Një operacion i inteligjencës serbe kundër kryeministrit të Kosovës kaloi nëpër një portal shqiptar dhe mori hua emrin e shërbimit informativ të shtetit shqiptar. Asnjëra nuk i mbetet Kosovës për t’u zgjidhur. Të dyja i mbeten Shqipërisë.
Nga Drizan Shala
Një operacion inteligjence njihet nga ajo që huazon. Shërbimi që do të vërë në qarkullim një fabrikim nuk e nis me emrin e vet. E vesh me një autoritet që publiku i shënjestruar e beson tashmë, dhe autoritetet që zgjedh për ta veshur tregojnë se ku e mendon atë publik të butë. Çështja serbe që ndodhet sot para Prokurorisë Speciale të Kosovës, organit që merret me krimet më të rënda kundër shtetit, ndër to edhe spiunazhin, iu drejtua në dy çaste të veçanta autoritetit shqiptar: një dokument e kaloi nëpër një portal shqiptar dhe, sipas dëshmisë së vetë të akuzuarit, përmendi emrin e shërbimit informativ të Shqipërisë. Spiunazhi është punë e gjykatave të Kosovës. Dy huazimet shqiptare janë llogari që i takon Tiranës t’i bëjë, dhe ky shkrim është një argument pse duhen bërë.
Fjala është për Fatmir Shehollin, ndaj të cilit u ngrit aktakuzë më 25 gusht për spiunazh dhe shantazh, i akuzuar se ka vepruar si agjent i BIA-s, Agjencisë së Sigurisë dhe të Informacionit të Serbisë, nën urdhrat e një oficeri drejtues që aktakuza e identifikon si drejtor të saj. Ai prezumohet i pafajshëm. Sipas akteve të akuzës, ai merrte material nga ky oficer dhe e shtynte më tej, dhe në fijet që na interesojnë këtu, më tej do të thoshte matanë kufirit, në hapësirën informative shqiptare.
## Dokumenti
Në qendër qëndron një dosje që prokuroria e ka kataloguar si Provën Z#4.1, me emrin e koduar “Leptiri”. Ajo paraqitet si plan i vitit 2001, i hartuar nga ish-Sigurimi Shtetëror serb, RDB, për ta komprometuar e rekrutuar Albin Kurtin gjatë viteve që ai kaloi në burgjet e Serbisë. Vetëm se dosja nuk është e vitit 2001. Kush e mat me datën që mban vetë, gjen brenda saj hollësi nga një jetë ende e pajetuar në çastin kur pretendohet të jetë shkruar, dhe kjo është e vetmja gjë që një dokument i mirëfilltë i atij viti nuk mund ta ketë. Është falsifikim me datë të vendosur prapa, dhe brendia e tij është shpifje personale e sajuar, të cilën asnjë gjykatë nuk e ka vënë në provë dhe të cilën ne nuk do ta riprodhojmë, sepse kush e përsërit shpifjen, ia kryen operacionit punën që i ka mbetur përgjysmë. E rëndësishme këtu nuk është çfarë thotë dokumenti, por çfarë është: një sajesë e freskët, e ndërtuar që të veshë autoritetin e një sekreti të vjetër. Prejardhja e trilluar është instinkti i këtij operacioni, i dukshëm në provën e tij qendrore, dhe kush e sheh një herë këtë instinkt, pjesën tjetër të çështjes e lexon si variacione të tij.
## Portali
Variacioni i parë shqiptar është çështje adrese. Sheholli, sipas dosjes, u përpoq më së pari ta fuste dokumentin në mediat e Kosovës dhe nuk ia doli. Dokumenti doli në Prapaskena, një portal shqiptar, dhe që andej u kthye në bisedën kosovare i veshur si raportim i huaj, jo si material i hedhur nga Beogradi. Ajo që s’lëvizte dot brenda vendit, lëvizi sapo zuri një adresë në Tiranë.
Portali e meriton një vështrim më nga afër, sepse karakteri i tij është vetë thelbi i punës. Prapaskena është portal anonim: materialet dalin aty pa autor dhe pa përgjegjësi, kurse pronësia e tij diskutohet publikisht në Shqipëri, nuk e pranon njeri dhe u ngarkohet figurave që e hedhin poshtë. Për argumentin tonë, këto grindje nuk kanë rëndësi. Rëndësi ka ajo që qëndron përmbi to: është një vend ku autorësia fshihet me qëllim, pra një vend ku dokumenti i hedhur nuk dallohet dot nga prodhimi i përditshëm.
Pikërisht këtë kërkon një operacion pastrimi. Shërbimit armiqësor që hedh në qarkullim një falsifikim nuk i duhet një medium i besuar, me emra në krye e me rregulla redaksie; i duhet një medium ku edhe një dokument anonim më shumë nuk i bie në sy njeriut, sepse dokumentet anonime janë stili i shtëpisë. Asgjë në dosje nuk thotë se portali e dinte çfarë po mbante, dhe mekanizmi as nuk e kërkon këtë. Pastrimi ecën edhe kur pastruesi nuk ua lexon numrat serialë parave. Dokumentit i duhej veç një adresë që ta linte të rikthehej në Kosovë me vulën “siç raportohet në Shqipëri”, dhe e gjeti.
Dhe pastaj, me punën e kryer, dokumenti nuk qe më aty. Sot ai nuk gjendet në Prapaskena, dhe mungesa e tij nuk çudit njeri, se vetë portali e ka zakon të dokumentuar, të raportuar gjetiu, të botojë materiale e t’i fshijë më pas. Për një operacion pastrimi kjo nuk është e metë, është virtyt. Falsifikimit i mjaftonte të rrinte në sipërfaqe aq sa të citohej matanë kufirit si raportim shqiptar; sapo u krijuan citimet, origjinali mund të zhdukej. Ç’ka mbetur është një varg referencash që tregojnë drejt një burimi ku sot nuk ka asgjë, dhe kjo është pikërisht gjendja që kërkon një shërbim: kopja e pastruar vazhdon të qarkullojë, materiali i hedhur është zhdukur, dhe në adresë nuk ka mbetur asnjë origjinal që dikush ta marrë në shqyrtim. Dokumenti që del, citohet dhe pastaj zhduket nga burimi i vet nuk është provë që nuk mbajti. Është provë që s’qe menduar kurrë të mbetej.
## Distinktivi
Variacioni i dytë shqiptar është më i mprehtë, dhe pikërisht ai duhet t’ia tërheqë vëmendjen Tiranës, sepse nuk huazon një portal, huazon një institucion.
I pyetur nga prokurori se kujt ia kishte shpërndarë dokumentin “Leptiri”, Sheholli u përgjigj, me fjalë që aktakuza i ka regjistruar: ia kishte dërguar Milazim Gashit, “një mik i imi që është në SHISH-in e Shqipërisë nën emrin Dritan Gjoni, shef i SHISH-it në Durrës”, si dhe dy vetëve të tjerë, për njërin nga të cilët nuk ishte i sigurt.
SHISH është Shërbimi Informativ i Shtetit. Lexuar ashtu siç është thënë, pretendimi del ky: një figurë politike kosovare qenka oficer i fshehtë i shërbimit informativ shqiptar dhe drejtuaka stacionin e tij në Durrës nën emër mbulese. Ne raportojmë se Sheholli e ka thënë këtë. Nuk raportojmë se është e vërtetë, dhe arsyet e dyshimit nuk janë të holla. Milazim Gashi është figurë publike në Kosovë, ish-zëvendësministër për Komunitete dhe Kthim, i cili në korrik 2024 doli para publikut kosovar me emrin e vet për të pretenduar se struktura të lidhura me Serbinë financonin ndërtimin e xhamive në Kosovë, pretendim që Bashkësia Islame e Kosovës e hodhi poshtë dhe iu përgjigj. Njeriu që bën polemikë publike me emrin e vet, në vendin e vet, nuk mund të jetë njëkohësisht, në asnjë lexim të besueshëm, shefi me emër mbulese i një stacioni të huaj zbulimi matanë kufirit. Zyrtari publik dhe oficeri i fshehtë nuk nxënë në një trup.
Distinktivi, pra, nuk mban, siç nuk mbajti as data. Por vini re: këto janë dështime të ndryshme. Dokumenti qe i sajuar. Prejardhja shqiptare qe e vërtetë, e fituar me të vërtetë, dhe pikërisht kjo e bënte të vlefshme. Përkatësia qe thjesht e pohuar, dhe në dosje nuk e vërteton asgjë. Nga kjo përzierje bëhet një operacion: një falsifikim, një adresë e vërtetë, një pretendim i pakontrolluar nga kushdo qoftë. Atë që dosja nuk e nxjerr dot, dhe që ne nuk do të hiqemi sikur e dimë, është se nga erdhi pretendimi i pavërtetuar. Mund ta ketë fryrë Sheholli rrjetin e vet, për oficerin drejtues a për hetuesit. Mund t’ia ketë thënë dikush Shehollit, i cili pastaj e përsëriti. Mund të jetë edhe një e tretë. Origjina e pretendimit mbetet e pazgjidhur, dhe e pazgjidhur mbetet edhe në këtë faqe. Gashin e përmendim vetëm ashtu siç e përmend aktakuza, si subjekt të pretendimit të një të pandehuri, dhe nuk i ngarkojmë asgjë që dosja publike nuk e mban tashmë.
Por pretendimi i rremë për SHISH-in nuk është i padëmshëm për Shqipërinë, dhe përgjigjja e duhur nuk është ajo që të vjen e para ndër mend. Ne nuk i kërkojmë SHISH-it të pohojë a të mohojë marrëdhënie personeli; asnjë shërbim serioz nuk i vërteton listat e veta me kërkesë, dhe mohimi i sotëm bëhet nesër pohim i heshtur. Pyetja është institucionale dhe i drejtohet Tiranës, jo zyrës së shtypit të shërbimit: a është përvetësuar identiteti i SHISH-it në një operacion të pretenduar të zbulimit të huaj, dhe a e kërkon shfaqja e emrit të tij në aktakuzën e spiunazhit të një shteti fqinj një shqyrtim kundërzbulues se si përfundoi aty? Kjo pyetje mund t’i bëhet qeverisë shqiptare publikisht dhe mund të marrë përgjigje publikisht. Është pyetja që kjo dosje ia lë Tiranës mbi tryezë.
## Pse ka rëndësi adresa
Dy elemente shqiptare, pra, në një dosje serbe: adresa që e mbarti dokumentin dhe emri që hyri në akte krah tij. Asnjëri nuk e bën Shqipërinë autore të ndonjë gjëje. Të dy e bëjnë terren.
Kjo është pjesa e sikletshme, dhe kjo e bën një aktakuzë të Kosovës punë të Tiranës. Shërbimi armiqësor ua lexon fqinjëve hapësirat informative për pika të dobëta ashtu siç ua lexon kufijtë për kalime të paruajtura, dhe kjo dosje është hartë e vendeve ku Beogradi e gjeti Shqipërinë të butë: një portal ku autorësia tretet dhe materiali fshihet pasi kryen punën, një emër institucioni gati për t’u veshur. Dobësi ekzotike këto nuk janë. Janë dobësitë e rëndomta të një mjedisi mediatik të hapur që ende nuk është forcuar kundër keqpërdorimit të qëllimshëm, dhe janë pikërisht ato që Bashkimi Europian dhe NATO ua kërkojnë prej vitesh vendeve të Ballkanit Perëndimor t’i mbyllin. Shqipërisë, që negocion anëtarësimin, i kërkohet t’i mbyllë. Hapësira informative nëpër të cilën një falsifikim i huaj kalon, mbledh besueshmëri të rreme dhe zhduket pa lënë gjurmë, e mbyllur nuk është.
Dokumenti që e nisi gjithë këtë, dosja e sajuar për Kurtin, do të argumentohet në një sallë gjyqi në Prishtinë, ku do ta rrëzojë data e vet e pamundur. Pyetjet shqiptare nuk zgjidhen aty. Ato janë pyetje për një adresë në Tiranë që një operacioni serb i hyri në punë, dhe për një emër që hyri në operacion bashkë me të. Të dyja u gjetën gati. Llogaria duhet bërë me pyetjen pse.
Drizan Shala është studiues i sigurisë dhe doktorant në Universitetin e Sarajevës. Shkruan për mbrojtjen, sigurinë private dhe arkitekturën e sigurisë në Ballkanin Perëndimor.*
Marrë nga tiranaexaminer.com
