Nga Bajram Peçi
Është orvatur Edi Rama t’ju “vjedhi” grekëve Laskarina Bubulinën. Mos e dhëntë kurrë Zoti që ne shqiptarëve të na shtohen ankthe të tjera, që përveç kësaj, të kërkojmë t’u marrim grekëve heronjtë e tjerë të luftës për pavarësi, si Theodhor Kollokotronin, Odise Andruçon, Marko Boçarin apo Karaiskaqin! Kjo Laskarina na paska folur shqip në shtëpinë e vet – sipas Ramës – shqip kanë folur dhe këta arvanitasit që udhëhoqën luftën për pavarësi, por ky zotëri hiqet sikur nuk e njeh shpjegimin e pas vitit 1821 e që botërisht u shpall në Konferencën e Paqes në Paris në vitin 1919, se “Çdo ortodoks, pamvarësisht se na folka shqip, është grek”. Pra, ky Edi, që hapur e paturp (sipas mediave nacinaliste greke) tenton të rrëmbejë nga historia helene një pjesë të çmuar të shkëlqimit, ende nuk ka dieni për doktrinën se arvanitasit e krishterë “janë grekë”.
Natyrisht që shtypi grek, “Kathimerini”, “Protothema”, flakë për flakë i ktheu përgjegjen e duhur kryeministrit tonë, sjelljen ja quajti të paturpshme e provokuese. Sikur këto gazeta të kishin patur dieni atëbotë kur Konica shpërblente, do dilnin të fituar, por ajo shuma prej 1000 frangash, që Konica vuri si çmim e që do t’i jepej në muajin tetor 1897, atij që “…do mund të provonte se ndër heronjtë e pavarësisë greke ka pasur qoftë edhe një të vetëm, që nuk ishte me origjinë shqiptare apo vllehe”, siç dihet mbeti pa u marrë se nuk u paraqit kush.
Ndërsa përpjekjet e perandorit gjerman për të ngjallur Greqinë e lashtë, kishin marrë rrugë, bashkë me to kish marrë rrugë dhe nacionalizmi i sëmurë grek, duke shtrembëruar historinë e bashkëjetesës shumëshekullore greko-shqiptare. Lufta për pavarësinë greke, ndonëse dihet se u bë mes shqiptarve, arvanitëve të krishterë dhe shqiptarëve myslimanë, për më pak se dy dhjetëvjeçarë pas pavarësisë, filloi të shtrembërohej.
“Në 3 shkurt 1830-shkruan historian Faveirial- Kongresi i Londrës krijoi një mbretëri të ashtuquajtur greke. Që në atë kohë anglezët donin që kjo mbretëri të mos kalonte Pindin dhe Parnasin. Nga këtu në Pind banorët janë të gjithë shqiptarë”. Pavarësia mbërriti, e bashkë me të, institucionet dhe presidenti i parë, që ishte një shqipfolës, jo arvanitas, po një gjirokastrit, Joani Kapodistria, i biri i Andon Gjikës, vendosur në Korfuz për shkak të persekutimit turk. Me vrasjen e pabesë të tij dhe të një aradhe ish komandantësh arvanitas të kryengritjes për pavarësi, mjerisht rrjedhës historike ju vesh epiteti social e politik, “Revolucion Grek”.
Oreksi i tepruar i nacionalizmit të sëmurë grek për shtrembërimin e historisë mbërriti deri në dyert e Konferencës së Parisit, kur, siç shkruan Margaret Macmilan te vepra “Paris 1919”, “Grekërit argumentuan …të krishterët ortodoks që flasin shqip janë grekë (?!)…që bullgarët dhe shumë nga turqit qenë grekë të vërtetë…që kishin humbur të gjitha njohuritë për gjuhën nënë”. A ka ilaç që ua shëron sëmundjen këtyre?
Arvanitasit, me gjuhë kombëtare të palëvruar, të pashkruar, sot vetë-identifikohen si grekët, si rezultat i një procesi të gjatë asimilimi, dhe nuk e konsiderojnë veten se i përkasin Shqipërisë apo kombit shqiptar, siç ngjet me vëllezërit e tyre arbëreshë të Italisë, një pjesë e të cilës u shkëput pikërisht nga Moreja. Ndërgjegja e tyre greke nuk i bën aspak race greke. AND-ja e tyre mbetet shqiptare.
Sidoqoftë, për shekuj me radhë, jetesa mes grekëve e shqiptareve, ashtu si jetesa mes vëndeve ballkanike, nuk ishte më pak e dhunshme se në vendet e tjera europiane. Kemi parë të bëhen spastrime etnike dhe të shpërthejnë urrejtje primitive, me burim nacionalizmin e sëmurë. Burimi i konflikteve mund të jetë i vjetër ose dhe i ri, por mes fqinjëve ia kemi domosdoshmërisht nevojën bashkëjetesës në paqe. Kjo arrihet vetëm nga një shoqëri që pranon të marri mjekim.
