Një zhvillim historik po trondit themelet e ekonomisë globale: dollari amerikan po përballet me të njëjtën hije që dikur fundosi funten britanike si monedhë rezervë.
Historia na kujton se pa një buxhet të shëndetshëm publik, e dobësuar nga dekada deficit tregtar dhe e paaftë për të kontrolluar rrugët detare jetike, Britania e Madhe pa monedhën e saj të binte nga 80% e rezervave globale në vitin 1948 në më pak se 3% vetëm tridhjetë vjet më vonë.
Kur bota ndaloi përdorimin e monedhës britanike për pagesat e lëndëve të para, Mbretëria e Bashkuar humbi aftësinë për të përfituar norma të ulëta interesi, duke u detyruar të kufizonte shpenzimet ushtarake dhe, për rrjedhojë, fuqinë e saj globale.
Sot, Shtetet e Bashkuara nën udhëheqjen e Donald Trump nuk janë saktësisht në pozicionin e Britanisë së vitit 1956. Amerika gëzon një mbizotërim teknologjik që Londra e kishte humbur kohë më parë, kontrollon rreth 70% të tregjeve financiare ndërkombëtare dhe mbetet ushtria më e fuqishme në botë. Megjithatë, pyetja që shtrohet është nëse bllokada e Hormuzit mund të shërbejë si një mësim i ngjashëm me krizën e Suezit, duke përshpejtuar ngritjen e Kinës si superfuqi dhe duke minuar dominimin e dollarit në tregun e lëndëve të para. Edhe pse rezultati i luftës mbetet i pasigurt, pozicioni i Kinës po forcohet çdo ditë e më shumë përmes një strategjie të mirëllogaritur.
Ekonomistja kineze Keyu Jin, duke komentuar sulmet e fundit ndaj Iranit, ka cituar parimin e njohur se kur armiku bën një gabim, nuk duhet ndërprerë. Pekini po ruan një profil të ulët, duke u përpjekur të mos përfshihet drejtpërdrejt, ndërkohë që vazhdon të blejë naftë nga Irani dhe raportohet se ndihmon Teheranin me teknologji të avancuar, ashtu siç bën me Rusinë. Përdorimi i sistemit satelitor kinez BeiDou3 për të ndihmuar Gardën Revolucionare iraniane në identifikimin e objektivave është vetëm një pjesë e kësaj mbështetjeje të heshtur.
Forca e Kinës në këtë krizë mbështetet në disa shtylla strategjike që nisin nga kultivimi i imazhit si një fuqi e parashikueshme që dënon “hegjemoninë amerikane”, e deri te avantazhet e pastra ekonomike. Bllokada e Hormuzit, për shembull, favorizon industrinë kineze të makinave elektrike si alternativë ndaj naftës, ndërsa kontrolli mbi 80% të tungstenit i jep Pekinit një levë strategjike mbi arsenalet ushtarake perëndimore. Për më tepër, riorientimi i aseteve ushtarake amerikane drejt Gjirit liron presionin në kufijtë lindorë të Kinës, e cila ndryshe nga vendet e tjera, ka rezervuar mjaftueshëm naftë për të përballuar goditjet ekonomike.
Në planin afatgjatë, Pekini po pozicionohet si garantuesi i marrëveshjeve në Gji, duke rritur kredibilitetin e tij ndaj vendeve arabe dhe duke shtyrë përpara përdorimin e Yuanit në këmbim të dollarit. Në këtë kontekst, një konflikt i zgjatur në Hormuz mund të jetë për administratën Trump ajo që kriza e Suezit ishte për Anthony Edenin: një përpjekje për të ruajtur një dominim që në fakt po fuqizon rivalin e radhës.
7 arsyet:
· Imazhi i “Superfuqisë së Besueshme”: Kina dënon “hegjemoninë amerikane” dhe kultivon profilin e një shteti që respekton sovranitetin, duke fituar pikë diplomatike në Lindjen e Mesme.
· Revolucioni Energjetik: Bllokada e Hormuzit po fundos makinat me naftë (Perëndimin) dhe po favorizon industrinë kineze të makinave elektrike dhe baterive.
· Leva e Tungstenit: Kina kontrollon 80% të prodhimit të këtij materiali jetik për armatimet moderne, duke mbajtur “peng” arsenalet e SHBA dhe Europës.
· Lirimi i Presionit Ushtarak: Me SHBA-në që zhvendos vëmendjen te Gjiri Persik, Kina merr frymë lirisht në kufijtë e saj lindorë (Deti i Kinës Jugore).
· Rezerva Strategjike: Pekini ka grumbulluar rezerva nafte dhe gazi që i lejojnë të përballojë krizën më gjatë se çdo vend tjetër jo-prodhues.
· Diplomacia e Fshehtë: Vendet arabe po shohin gjithnjë e më shumë nga Pekini për negociata, duke e konsideruar si garantuesin e vetëm të besueshëm për hapjen e rrugëve detare.
· Yuani: Kina po shtyn me forcë zëvendësimin e dollarit me Yuan në tregtinë e lëndëve të para, një goditje direkte ndaj stabilitetit të monedhës amerikane.
