Gjatë qëndrimit të tij në Mynih, ministri i Mbrojtjes, Pirro Vengu, ka dhënë një intervistë për Euractiv, ku ka theksuar rolin kyç të Shqipërisë dhe rajonit të Ballkanit Perëndimor në arkitekturën e sigurisë së Europës.
Në këtë intervistë, Vengu argumenton se Ballkani Perëndimor është pjesë qendrore e arkitekturës së sigurisë së Europës.
Ministri shqiptar shpjegoi se rajoni ende përballet me kërcënime hibride dhe kibernetike, dezinformim dhe ndikime të jashtme. Këto rreziqe nuk janë abstrakte, por sipas tij janë mjete të dizajnuara për të gërryer institucionet dhe për të fragmentuar shoqëritë.
Në këtë kontekst, përgjigjja e Shqipërisë është të përafrohet me politikën e jashtme dhe të sigurisë së BE-së dhe të zbatojë reformat e rekomanduara. Tirana, vuri në dukje ai, kontribuon me trupa si në misionet e NATO-s ashtu edhe në ato të udhëhequra nga BE në rajon.
I pyetur nëse Shqipëria do të kërkonte akses në huatë e programit të BE-së prej 150 miliardë eurosh Security Action for Europe (SAFE) nëse bisedimet e anëtarësimit përshpejtohen, Vengu përsëriti se Shqipëria është tashmë një aleate e NATO-s, plotësisht e ndërveprueshme dhe e angazhuar operativisht. Anëtarësimi në BE do të konsolidonte vetëm qëndrimin e saj mbrojtës.
SAFE është një nismë e BE-së prej 150 miliardë eurosh që ofron hua me interes të ulët për shtetet anëtare për të investuar në prodhimin industrial të mbrojtjes dhe prokurimet e përbashkëta.
“Më shumë se një vit më parë, ne nënshkruam një Partneritet të ri të Sigurisë dhe Mbrojtjes me BE-në. Punojmë ngushtë me Agjencinë Evropiane të Mbrojtjes. Përfitojmë nga European Peace Facility. Megjithatë mbetemi jashtë financimit SAFE,” tha ai.
“Është e rëndësishme të kuptohet se për aleatët më modestë, mekanizmat afatgjatë të financimit janë të nevojshëm për të bërë projektet e përbashkëta të realizueshme, si dhe për të integruar industrinë tonë të mbrojtjes në zinxhirin e furnizimit evropian,” shtoi ai.
Në këtë kuptim, zgjerimi i BE-së drejt Europës Juglindore ka të bëjë po aq me koherencën dhe vendosmërinë gjeopolitike të BE-së sa edhe me standardet evropiane në vendet kandidate. Shqipëria synon të anëtarësohet në BE deri në vitin 2030.
“Është e vetëkuptueshme që duam të jemi një vlerë e shtuar, një hallkë e fortë në zinxhirin evropian,” tha Vengu.
Mësimet nga lufta në Ukrainë
Vengu theksoi se “shpejtësia dhe masa kanë rëndësi sërish” në inovacion, kapacitet prodhimi, logjistikë dhe rezerva.
“Tani është e qartë për të gjithë se parandalimi pa zinxhirë furnizimi është iluzion. Së dyti: rezistenca është kombëtare para se të jetë aleate. Nuk mund të delegosh përgatitjen,” tha ai.
Vengu premtoi se Shqipëria po ringjall segmente të fjetura të industrisë së saj të mbrojtjes, po forcon korridoret logjistike dhe po modernizon portet dhe infrastrukturën e mobilitetit.
Industria e brendshme e mbrojtjes përfiton nga rritja e përgjithshme ekonomike, tha ai. PBB-ja e Shqipërisë është dyfishuar që nga viti 2016.
Deri tani, iniciativa ka prodhuar katër ndërmarrje të përbashkëta dhe gjashtë marrëveshje të fokusuara në sistemet kundër-dron, automjete taktike, municione, pajisje mbrojtëse dhe komponentë të specializuar.
Në përputhje me angazhimin nga samiti i fundit i NATO-s, forcat e armatosura shqiptare po përqendrohen në rritjen e aftësive të tyre në të gjitha forcat luftarake, modernizimin e sistemeve tokësore dhe radarëve, flotës detare dhe fillimin e investimeve në mbrojtje të shtresuar.
“Të gjitha marrëveshjet tona të modernizimit janë përfunduar me kompani nga vende aleate dhe partnere, përfshirë SHBA-të dhe kompani evropiane,” tha ai.
“Për ta thënë hapur, janë emrat e zakonshëm: Lockheed, Elbit, Thales, Heckler & Koch, SAAB, etj. Dhe po negociojmë me kompani të tjera për të ngritur ndërmarrje të përbashkëta, përfshirë Leonardo dhe Fincantieri,” shtoi Vengu.
Në përgjithësi, “synojmë të jemi një shtet anëtar i besueshëm, i parashikueshëm që kontribuon në stabilitetin rajonal dhe prosperitetin evropian,” tha Vengu.
“Nëse Europa dëshiron thellësi strategjike, duhet të integrojë ata që vazhdimisht ndihmojnë për ta siguruar,” përfundoi ai.
