Nga Dr. Luan Zyka
Protestat e studenteve në Tiranë dhe në qytete të tjerë të vendit përbëjnë nxitje për të diskutuar edhe një herë rreth rolit të Universiteteve dhe arsimit të lartë në zhvillimin e vendit.
Në kohën e sotme, ku shoqëria njerëzore është shoqëria e dijes, roli i Universiteteve ka marrë karakter më të theksuar dhe më të dukshëm shoqëror. Ky është standarti europian i arsimit të lartë, ku zhvillohet kërkimi dhe mendimi shkencor, vlera e lirisë së fjalës, , dialogu qytetar. Pra, një Universitet që prodhon dije, afron propozime dhe këndvështrime të reja për shoqërinë dhe botën.
A e luajnë këtë rol Universitetet tona në shoqërinë dhe në zhvillimin kulturoro-ekonomik të vendit ? Cili është emri tyre në shoqërinë shqiptare, dhe më gjerë ? Cili shqiptar do të çonte fëmijën e tij në Universitetet tona nëse do të kishte mundësi ekonomike për ta çuar jashtë vendit ? Cila firmë serioze biznesi do të preferonte një të diplomuar në Shqipëri para atij me diplomë të huaj (përveç administratës publike, ku ndodh e kundërta).
Autonomia, liria akademike dhe cilësia e Universiteteve
Autonomia, parim dhe mjet bazë për mbrojtjen e natyrës akademike dhe kërkimore të arsimit të lartë. Autonomi për të mbajtur sa më larg presionin e valëve partiake për qëllime të çastit. Autonomi për të krijuar klimën e duhur të zhvillimit të njohurive dhe ideve të drejtuesve të ardhshëm të shoqërisë.
Po si është deformuar autonomia në Universitetet tona, në klika dhe klube të mbyllura me interesa të çastit ? Zgjedhjet për drejtuesit e Universiteteve me grupe të ngritura mbi bazë të normave të tregut, më jep një votë – të jap një gradë shkencore, një bursë, një projekt, një vend punë për vajzën a për dhëndrin. Ky është konceptimi në praktik i autonomisë së Universiteteve tona.
Po liria akademike që ka degjenuar në krijimin e burokracisë universitare ku për interes të mbijetesës ajo do preferonte edhe një status të kolonisë shpirtërore ndaj Universiteteve të huaja ? Liria akademike është zënë prej fyti nga oligarqitë universitare – varianti ‘intelektual’ i etjes shqiptare për pushtet. Cila është figura e përgjithshme e pedagogut universitar në sytë e shoqërisë shqiptare ? Sa i ngjan meritokracia që ke njohur në Universitetet amerikane me ‘partikracinë’ e atyre që ke përreth ?
Si matet efikasiteti i Universiteteve ? Vetëm me kërkimin shkencor, vetëm me numurin e diplomave, vetëm me numurin e studentave dhe kërkesave për studime ? Edhe sikur këto të ishin në nivele të mira, nuk përbëjnë tregues të plotë dhe të mjaftueshëm për rolin e Universiteteve. Universitetet nuk janë si firmat e biznesit ku efikasiteti i tyre matet vetëm me numura.
Sepse cilësia e Universiteteve është e lidhur me përgjegjësinë e tyre ndaj zhvillimit të shoqërisë. Ku është lidhja e Universiteteve tona me zhvillimin e shoqërisë ? Nga cili Universitet shqiptar u bë ndonjë paraljamërim për ndikimin e piramidave të famshme të viteve ’90. Ku janë studimet rreth problemeve më të mprehta të shoqërisë së sotme shqiptare ?
Përmbushja e standarteve të mësipërme do ishte ideale për do universitet në botë, por në rastin e universiteteve tona, deformimi i këtyre standarteve është me pasoja katastrofike për të tashmen dhe të ardhmen vendit.
Lëvizjet e mëdha studentore, që nga ai i Kemprixhit 1897, i Pekinit të 1919, i Parisit 1968, i Tiranës 1991, i Tunizise, i Londrës më 2010 kishin si motiv jo vetëm ripërcaktimin e rolit të Universiteteve si faktor bazë i zhvillimit shoqëror, por edhe zgjidhjen e problemeve të mëdha shoqërore.
Protesta e studentëve shqiptare po i ngjet një orteku që sa vjen e rritet, jo vetëm në kërkesat e tyrë për rishikimin e tarifave që paguajnë dhe kundër politikave neoliberale në fuksionimin e univeristeteve.
Por jo vetëm kaq. Përtej problemeve të tyre dhe të funksinomit të Universiteteve, protesta e studentëve është një llavë problemesh e krijuar prej vitesh në gjirin e shoqërisë shqiptare.
Ashtu si e tha edhe një student, ata duan; “Arsim Cilësor”, “Larg Partitë nga protesta studentore”, dhe “…Shqipërinë si e gjithë Europa”. Shoqëria shqiptare ka nevojë për një fillim të ri…
Shkruar për JavaNews.al
