Presidenti amerikan, Donald Trump, pritet të interpretojë në mënyrë unilaterale një traktat 38-vjeçar për kontrollin e armëve, duke lejuar shitjen jashtë vendit të dronëve ushtarakë të avancuar, përfshirë MQ-9 “Reaper”. Ky veprim do të lejojë, mes të tjerash, shitjen e mbi 100 dronëve në Arabinë Saudite, pjesë e një marrëveshjeje armësh prej 142 miliardë dollarësh, dhe do t’i hapë mundësi kompanive amerikane si General Atomics, Kratos dhe Anduril për tregje ndërkombëtare.
Duke klasifikuar dronët si aeroplanë të tipit F-16 dhe jo si sisteme raketash, SHBA do të shmangë kufizimet e Missile Technology Control Regime (MTCR) të vitit 1987, që ndalon shpërndarjen e armëve të rrezikshme me distanca të gjata. Aktualisht, shumica e dronëve të rëndë përballen me “presumcion të fortë refuzimi” për shitje ndërkombëtare.
Ky lëvizje shihet si pjesë e një rishikimi të gjerë të programit të Shitjeve Ushtarake të Huaja të SHBA-së, me synimin për të bërë Amerikën udhëheqëse në tregun global të dronëve, ku konkurrenca nga Izraeli, Kina dhe Turqia është e fortë.
Shitjet do të jenë ende të lidhura me procesin zyrtar të Foreign Military Sales, që shqyrton dinamikën rajonale, të drejtat e njeriut dhe aftësinë e blerësit për të mbrojtur sistemin e armëve. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se hapja e tregut mund të rrisë tensionet dhe përdorimin e dronëve ushtarakë në Lindjen e Mesme dhe Azinë Jugore.
Një nga shitjet e para që mund të realizohen pas rishikimit është ajo për Arabinë Saudite. Që nga viti 2021, administrata Biden kishte ndaluar shitjen e dronëve të rëndë në Arabinë Saudite për shkak të përdorimit të tyre në konfliktin e Jemenit, por marrëdhëniet mes Washingtonit dhe Riyadhit janë përmirësuar pas sulmit të Hamasit ndaj Izraelit në tetor 2023.
Ndërkohë, Shtëpia e Bardhë pritet ta promovojë këtë lëvizje si pjesë të një iniciative për krijimin e vendeve të punës dhe uljen e deficitit tregtar, megjithëse grupet për të drejtat e njeriut dhe kontrollin e armëve paralajmërojnë për rrezikun e përshkallëzimit të dhunës.
