Presidenti amerikan Donald Trump firmosi të enjten një urdhër ekzekutiv që synon të ndalojë çdo ligj që kufizon inteligjencën artificiale dhe të pengojë shtetet të miratojnë rregullore për këtë teknologji në zhvillim të shpejtë. Urdhri parashikon gjithashtu krijimin e një task-force federale që do të ketë “përgjegjësinë e vetme” për të sfiduar ligjet e shteteve që rregullojnë IA-në.
Gjatë ceremonisë së nënshkrimit, Trump theksoi entuziazmin e kompanive të IA-së për të “investuar” në Shtetet e Bashkuara, duke argumentuar se procedurat rregullatore të ndryshme në secilin shtet do ta pengonin zhvillimin. “Nëse atyre do t’u duhej të merrnin 50 miratime nga 50 shtete të ndryshme, mund ta harronit”, tha ai.
Më herët këtë vit, republikanët dështuan të miratonin një moratorium 10-vjeçar për ndalimin e ligjeve të shteteve mbi rregullimin e IA-së, pjesë e paketës ligjore One Big Beautiful Bill Act. Senati votoi 99-1 për ta hequr atë dispozitë. Urdhri i ri ringjall përpjekjen e mëparshme, por mbetet një akt ekzekutiv pa forcën e ligjit.
Urdhri “Për garantimin e një kuadri kombëtar të politikave për inteligjencën artificiale” përfaqëson një fitore për Silicon Valley-n dhe kompanitë e IA-së, të cilat prej kohësh lobojnë kundër rregullimit, duke pretenduar se një mozaik ligjesh shtetërore do të krijonte burokraci të panevojshme. Megjithatë, as administrata Trump dhe as kompanitë e IA-së nuk kanë paraqitur propozime gjithëpërfshirëse për trajtimin e ndikimeve sociale, mjedisore dhe politike të teknologjisë.
Urdhri përfshin disa masa për të penguar rregullimin e IA-së, ndër to udhëzimin drejtuar Departamentit të Drejtësisë për të krijuar një “Task-Forcë për Çështjet Gjyqësore të IA-së”, e cila do të sfidojë ligjet e shteteve. Ai kërkon gjithashtu rishikimin e ligjeve ekzistuese shtetërore që mund të “detyrojnë modelet e IA-së të ndryshojnë rezultatin e tyre të saktë”. Ndër shtetet që pritet të jenë në shënjestër janë Kalifornia, që kërkon publikimin e testeve të sigurisë për modelet e reja të IA-së, dhe Kolorado, që kërkon vlerësim të rreziqeve për diskriminim algoritmik gjatë punësimit.
Reagimet kritike kanë ardhur nga drejtues shtetërorë dhe organizata të të drejtave civile, të cilët paralajmërojnë se urdhri i jep edhe më shumë pushtet kompanive të mëdha të teknologjisë, duke rritur rrezikun e dëmeve nga chatbot-et, mbikëqyrja digjitale dhe kontrolli algoritmik, veçanërisht tek grupet vulnerabël dhe fëmijët.
“Tentativa e Trump për të kërcënuar dhe ndëshkuar shtetet që përpiqen të miratojnë rregullore të arsyeshme për IA-në është kapitulli i radhës në përpjekjen e tij për t’i dhënë kontrollin e një prej teknologjive më transformuese të kohës sonë drejtuesve të mëdhenj të Big Tech”, tha Teri Olle, nënkryetare e Economic Security California Action, bashkësponsore e legjislacionit për sigurinë e IA-së në Kaliforni. “Kjo nuk ka të bëjë me nxitjen e inovacionit amerikan.”
Trump ka argumentuar se një kuadër rregullator gjithëpërfshirës është i nevojshëm jo vetëm për zhvillimin e IA-së, por edhe për të parandaluar, sipas tij, ndikimin e ideologjisë progresiste në sistemet gjenerative të IA-së një kritikë e zakonshme mes disa figurave të teknologjisë, si Elon Musk.
“Ju nuk mund të kaloni nëpër 50 shtete. Duhet një miratim i vetëm. Pesëdhjetë është katastrofë. Do t’ju qëllojë një shtet ‘woke’ dhe pastaj do t’ju duhet t’i bindeni të gjithëve”, tha Trump në Forumin e Investimeve SHBA-Arabi Saudite muajin e kaluar. Ai e përsëriti këtë qëndrim edhe këtë javë në platformën Truth Social, duke paralajmëruar se përfshirja e shteteve në proceset rregullatore do ta “shkatërronte IA-në në foshnjërinë e saj”.
Administrata Trump ka deklaruar vazhdimisht se synon të bëjë SHBA-në vendin me aftësitë më të avancuara të IA-së në botë, pjesë e garës në rritje me Kinën. Kjo qasje ka lënë në hije shqetësimet e grupeve të të drejtave dhe kërkuesve për kostot mjedisore të IA-së, rreziqet për ekonominë nga një flluskë e mundshme financiare, ndikimet në shëndetin mendor dhe përhapjen e dezinformimit. “E ardhmja e IA-së nuk do të fitohet duke u marrë me ankthin mbi sigurinë”, tha senatori JD Vance në një fjalim në shkurt.
Administrata ka kultivuar lidhje të ngushta me drejtues të teknologjisë dhe ka emëruar figura të industrisë në role kyçe qeveritare. Urdhri i jep rol të rëndësishëm këshilltarit të posaçëm për IA-në dhe kripton detyrë e mbajtur nga miliarderi dhe investitori David Sacks, i cili duhet të konsultohet me task-forcën ligjore për të vendosur cilat ligje shtetërore do të sfidohen.
Sacha Haworth, drejtore ekzekutive e Tech Oversight Project, e quajti urdhrin “politikë të keqe”.
“Urdhri ekzekutiv Trump–Sacks provon se Shtëpia e Bardhë dëgjon vetëm drejtuesit e fuqishëm të Big Tech që financojnë sallone luksoze, dhe jo qytetarët e zakonshëm që ata pretendojnë se përfaqësojnë”, tha ajo. “Ky urdhër do të mbahet mend si një katastrofë e pastër që e vendos administratën Trump në kundërshtim me më shumë se dy të tretat e amerikanëve, madje edhe me bazën e tij skeptike ndaj IA-së.”
