Nga Toni Gogu
Mësuesit në Shqipëri e nisën ditën e tyre me urime dhe përfunduan duke parë një politikan që u bënte thirrje fëmijëve të bojkotonin shkollën për të mbrojtur një aplikacion që u vjedh kohën, vëmendjen dhe shpesh edhe shpresën. Sikur Don Kishoti të ishte ringjallur dhe të kishte vendosur të luftonte jo kundër mullinjve të erës, por kundër arsimimit, ai do të kishte shpallur pikërisht këtë kryqëzatë: Mos shkoni në shkollë! Mos mësoni! Luftoni për të drejtën për të parë video pa fund dhe për të humbur orë të tëra në një vorbull pa kthim!
Në ditën e Mësuesit, kur kombet i nderojnë ata që hedhin themelet e qytetërimit, në Shqipëri dëgjuam diçka që do të kishte bërë edhe më të çarturit e historisë të ndiheshin të moderuar: një lider opozite i akuzuar për korrupsion, i shpallur non grata nga Shtetet e Bashkuara dhe Britania, kërkoi nga fëmijët të braktisin mësimin për një orë. Një orë më pak dije, një orë më shumë TikTok. Një orë më pak shkollë, një orë më shumë algoritme që i mësojnë fëmijët se jeta është një konkurs pamjesh, një garë për klikime, një seri shpotish pa fund.
Jonathan Haidt, në librin e tij The Anxious Generation, e përshkruan me saktësi këtë realitet të ri: kemi marrë fëmijët dhe i kemi lënë të notojnë në një oqean toksik, pa një varkë shpëtimi. Ne ua kemi dhënë telefonët, por nuk kemi menduar për helmet që përmbajnë. Ne u kemi dhënë lidhjen me botën, por kemi harruar t’i pyesim nëse duan të lidhen apo thjesht të bien pre e një bote që i ha të gjallë. Në vend që të luajnë, të ëndërrojnë, të eksplorojnë, ata kalojnë orë të tëra në një realitet të përpunuar, ku depresioni dhe ankthi nuk janë më përjashtime, por rregulli i pashkruar.
A është liria e shprehjes një arsye për të lënë fëmijët të bëhen skllevër të ekranit? A është greva e tyre një betejë për të drejtat apo një protestë për të mbrojtur varësinë që ua ka kapur mendjen? Le ta pranojmë: ata që duan të mbajnë TikTok-un të hapur pa filtra, nuk po mbrojnë fëmijët, por po mbrojnë një makinë gjigante manipulative, që i ushqen me imazhe, që i bën të ndihen më pak të vlefshëm, më pak të dashur, më pak të sigurt.
Nëse do të kishte një kauzë për të cilën fëmijët duhet të ngrihen, ajo nuk është të humbasin orën e parë të mësimit për të mbrojtur një kompani miliardere, por të kërkojnë një sistem arsimor që i mëson të jenë më të fortë, më të vetëdijshëm dhe më të lirë. Liria nuk është të rrish para një ekrani, duke thithur çfarëdo që të serviret. Liria është të dish kur të mbyllësh ekranin dhe të hapësh një libër.
TikTok-u nuk po ndalohet, po rregullohet. Po filtron helmet, po mbyll rubinetin që derdh çdo ditë ndotje mendore në mendjet e reja. Dhe nëse kjo është censurë, atëherë çdo prind që i thotë fëmijës së tij “mos ha çokollatë para gjumit” është një diktator. Çdo shkollë që ndalon duhanin është një tirani. Çdo shoqëri që mbron më të vegjlit e saj është një regjim shtypës.
Po jetojmë një epokë ku jo vetëm e keqja nuk fshihet më, por ajo kërkon edhe mbrojtje. Dhe çmenduria ka arritur kulmin kur fëmijëve u thuhet të braktisin shkollën për të mbrojtur një aplikacion që i bën më të palumtur. Nëse kjo është logjika e re e opozitës, atëherë Shqipëria nuk ka një problem politik—ka një problem mendor.
