Berlin/Sarajevë – “Të mbash ndezur dritën jeshile në zbatimin e Axhendës së Gjelbër për Ballkanin Perëndimor, që u zhvillua në kohë të qëndrueshme, kërkon të gjesh zgjidhje të mençura në këto kohë vështirësish që erdhën më pas. Sepse mbeti qartësisht në hije, në kohën e luftës dhe nga rritja evropiane e çmimit të energjisë. Ndaj nuk presim të ketë zgjidhje të shpejta dhe të arta, për këtë sfidë kolosale që gjendet përpara nesh. Ajo që dimë me siguri është se nuk mund të ketë asnjë kthesë, as kthim prapa për një tranzicion të qëndrueshëm dhe të gjelbër, veçanërisht në një rajon të tillë të cenueshëm nga ndryshimet klimatike si ky i yni”, tha Majlinda Bregu, Sekretarja e Përgjithshme e Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal (RCC), në Tryezën e Rrumbullakët të Ministrave të Energjisë së Ballkanit Perëndimor (BP) në kuadër të Procesit të Berlinit të organizuar nga Ministria Federale Gjermane për Çështjet Ekonomike dhe Veprimin për Klimën sot në Berlin.
Pjesëmarrësit e takimit pajtohen në një pikë: se kriza energjetike mund të tejkalohet dhe tranzicioni energjetik mund të zbatohet vetëm përmes bashkëpunimit më të fortë e të ngushtë rajonal, të gjetjes së mënyrave të reja të sigurimit të energjesë dhe diversifikimit të furnizimit, por edhe intensifikimit të bashkëpunimit në integrimin e tregut rajonal të energjisë elektrike dhe zgjerimit të energjive të rinovueshme. Gjermania shprehu gadishmërinë për të mbështetur tranzicionin rajonal të energjisë në Ballkanin Perëndimor përmes një partneriteti energjetik me të gjithë vendet e Ballkanit Perëndimor.
“Zgjidhjet qëndrojnë në një qasje rajonale dhe evropiane, solidaritet, reduktim të varësisë nga importet e energjisë dhe lëndëve djegëse fosile përmes shfrytëzimit të potencialit të madh të energjisë së rinovueshme. Si dhe një ndërhyrje në treg në nivel europian! Secili prej nesh ka një rol për të luajtur në rrugën drejt së ardhmes së gjelbër. Rajoni ynë vuan nga një investim afatgjatë në sistemin energjetik. Ndryshimi do të kërkojë financa të mëdha dhe kohë. Do të kalojnë vite para se të diversifikojmë! Energjia dhe tranzicioni i gjelbër kanë një fytyrë njerëzore dhe nevojiten masa të forta mbështetëse për ata që cënohen më shumë, për bizneset tona në vështirësi, rajonet tona të varura nga qymyri”, shtoi Bregu.
Masat e mbështetjes fiskale të Ballkanit Perëndimor në përgjigje të rritjes së çmimeve të energjisë vlerësohen të kalojnë 1.5% të PBB-së nga mesi i vitit 2019 deri në mesin e 2022. Pjesa më e madhe e kësaj mbështetjeje pasqyron kontrollet e çmimeve dhe subvencionet dhe jo mbështetjen e drejtpërdrejtë. BP ka nivele të larta të varfërisë energjetike në krahasim me BE-në. Si rezultat, kriza energjetike ka kontribuar në rritjen e shpenzimeve të familjeve për energji dhe produkte të tjera. Familja mesatare në rajon shpenzon 7-10% të buxhetit të saj total për energji. Kjo dobëson në mënyrë disproporcionale familjet me të ardhura të ulëta, ato të prekura nga varfëria energjetike. Çmimet e gazit janë rritur me më shumë se 10 herë në krahasim me para pandemisë ndërsa fuqia blerëse në rajonin tonë, një rajon që ka vetëm 1/3 e PBB-së së BE-së për frymë.
“Rrugët e rëndësishme qëndrojnë në zgjidhjet green të transportit dhe lëvizshmërisë sonë, duke investuar më shumë në efiçencën e energjisë, rinovimin e industrive, kafeve dhe ndërtimin e valës së rinovimit të BE-së, për të rinovuar shkollat, spitalet, ndërtesat. Në zgjidhjet green të vendeve të punës, sistemeve fiskale dhe investimeve tona. Ne në RCC do të vazhdojmë aktivisht të mbajmë ndezur pishtarin e Axhendës së Gjelbër pavarësisht nga konflikti i rëndë i luftës dhe krizës energjetike”, përfundoi Bregu.
Sekretarja e Përgjithshëm i RCC mori pjesë në panelin kushtuar kushteve dhe nevojave të investimeve për zgjerimin e energjive të rinovueshme, së bashku me Dr. Robert Habeck, Ministër Gjerman për Çështjet Ekonomike dhe Veprimin Klimatik, Dr. Franziska Brantner, Sekretare Parlamentare e Shtetit në Ekonominë Gjermane. Çështjet dhe Veprimi Klimatik, Jochen Flasbarth, Sekretar i Shtetit, Ministria Gjermane për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim, Kostas Skrekas, Ministër i Mjedisit dhe Energjisë, Manuel Sarrazin, Përfaqësues Special i Qeverisë Gjermane për Ballkanin Perëndimor, Belinda Balluku, Zëvendëskryeministre dhe Ministre e Infrastrukturës dhe Energjisë së Shqipërisë, Artane Rizvanolli, Ministre e Ekonomisë e Kosovës*, Ervin Ibrahimovic, Zëvendëskryeministër dhe Ministër i Investimeve Kapitale të Malit të Zi, Zorana Mihajlovic, Zëvendëskryeministre dhe Ministre e Minierave dhe Energjisë e Serbisë, Razmena Cekic-Durovic, Sekretare Shteti në Ministrinë e Ekonomisë së Maqedonisë së Veriut, Jadranka Winbow Negodic, Ambasadore e Bosnjës dhe Hercegovinës në Gjermani dhe partnerë të tjerë rajonalë dhe ndërkombëtarë.
