Nga Baton Haxhiu
Një letër e rrallë që fillon me I nderuar Kryeministër, (SHTËPIA E BARDHË, WASHINGTON, 16 janar 2026 Shkëlqesia e Tij, Edi Rama, Kryeministër i Republikës së Shqipërisë, Tiranë I nderuar Z. Kryeministër, Është nder i madh t’ju ftoj, si Kryeministër i Republikës së Shqipërisë, të bashkoheni me mua në një përpjekje kritike historike dhe madhështore për të forcuar Paqen në Lindjen e Mesme dhe, në të njëjtën kohë, për të ndërmarrë një qasje të re të guximshme), jo për të respektuar protokollin, por për të vënë përballë një zgjedhjeje historike.
Nuk pyet nëse do të marrësh pjesë, por nëse do të bashkohesh me historinë në momentin kur ajo po shkruhet. Nuk flet për dekor diplomatik, por për përgjegjësi themeluese në një arkitekturë të re të paqes globale. Dhe kjo letër përfundon e nënshkruar nga themeluesi dhe udhëheqësi i këtij projekti, Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald J. Trump.
Dhe nuk është asgjë e rastësishme sepse disa ditë më parë, në një sallë të heshtur të një hoteli në Emiratet e Bashkuara, larg protokollit dhe kamerave, Edi Rama po bisedonte me përfaqësues të Kubës për tranzicionin ideologjik, politik dhe social. Nuk fliste si këshilltar i jashtëm dhe as si dëgjues i kujdesshëm. Fliste duke shpjeguar Shqipërinë si shembull. Jo si model perfekt, por si përvojë reale. Rendiste kontekste, kthesa historike, dilema morale dhe zgjedhje politike me një qartësi që i befasoi të pranishmit. E njihte kodin e së kaluarës së tyre aq mirë, sa ata që po e dëgjonin mbetën për një çast pa fjalë. Nuk ishte një shfaqje retorike. Ishte njohje intime e një historie që ai e kishte jetuar nga brenda.
Kështu ma shpjegonte një mik amerikan që kishte dëgjuar dhe përjetuar takimin.
Aty ku shumë liderë flasin për tranzicionin si një formulë teknike, Rama e shpjegonte si proces njerëzor, me kosto, me frikë dhe me nevojën për ta ruajtur dinjitetin kolektiv. Pikërisht kjo aftësi për ta lexuar historinë e tjetrit përmes përvojës së vet e shpjegon pse Shqipëria sot ftohet jo si spektatore, por si bashkëthemeluese në tryezat ku flitet për paqen globale.
Dhe këtu fillon të marrë kuptim edhe letra e Donald Trump. Sepse ftesa drejtuar Kryeministrit të Shqipërisë nuk vjen nga një vakum diplomatik. Ajo vjen si njohje e një profili politik që di të flasë për konfliktin pa qenë pjesë e tij, që di të flasë për tranzicionin pa e idealizuar, dhe që di të flasë për paqen pa e kthyer atë në slogan. Në këtë kuptim, Shqipëria nuk ftohet për madhësinë e saj, por për mënyrën se si është përfaqësuar. Dhe ky është kapitali më i rrallë në politikën ndërkombëtare të kohës sonë.
Ka letra që janë protokoll. Ka letra që janë simbol. Dhe ka letra që janë sinjal historik. Ftesa e Presidentit të Shteteve të Bashkuara, Donald J. Trump, drejtuar Kryeministrit të Shqipërisë, nuk është thjesht një dokument diplomatik. Është një akt njohjeje politike. Një vulë besimi. Një thirrje që nuk u shkon të gjithëve, por vetëm atyre që konsiderohen të aftë të ulen në tryezën ku nuk menaxhohen kriza, por ndërtohen epoka.
Në këtë letër nuk ftohet një vend i vogël ballkanik për dekor. Ftohet një shtet që ka ditur të lexojë kohën. Ftohet një kryeministër që ka ditur ta përfaqësojë vendin e tij përtej madhësisë gjeografike, duke e bërë Shqipërinë të dëgjueshme në botën ku vendimet merren nga ata që dinë të artikulojnë vizion dhe stabilitet.
Donald Trump flet me gjuhën e superlativit. Jo rastësisht. Ai flet për një përpjekje historike. Për një plan gjithëpërfshirës. Për një arkitekturë të re të paqes në Lindjen e Mesme. Për një Bord Paqeje që synon të jetë një organizëm unik, tranzitor, por me ambicie të përhershme. Në këtë kontekst, zgjedhja e Shqipërisë si anëtare themeluese nuk është rastësi. Është rezultat.
Shqipëria nuk ka ushtri që ndryshon balancat globale. Nuk ka ekonomi që dikton tregjet. Por ka fituar diçka tjetër shumë më të rrallë në diplomacinë moderne. Besueshmëri. Koherencë. Qëndrim. Dhe mbi të gjitha, një përfaqësim politik që ka ditur të flasë në emër të paqes pa u dukur i vogël, dhe të flasë në emër të interesit kombëtar pa u dukur provincial.
Edi Rama në këtë letër trajtohet si përfaqësues i një shteti që mund të marrë përgjegjësi morale dhe politike në një nga konfliktet më të ndërlikuara të kohës. Ky është krediti më i madh që i jepet një vendi si Shqipëria. Jo sepse i kërkohet forcë. Por sepse i njihet pjekuri.
Trump nuk kërkon spektatorë. Ai kërkon themelues. Dhe fjala founding member state ka peshë. Do të thotë se Shqipëria nuk ftohet të duartrokasë një proces të nisur nga të tjerët, por të jetë pjesë e arkitektëve të tij. Kjo është diferenca mes periferisë diplomatike dhe qendrës së vendimmarrjes.
Në një botë ku shumë shtete janë të ftuara vetëm kur duhen vota formale, Shqipëria ftohet për nënshkrim. Për ratifikim. Për përgjegjësi. Ky është momenti kur politika e jashtme shqiptare del nga logjika e mbijetesës dhe hyn në logjikën e kontributit.
Kjo letër nuk është fundi i një rruge. Është prova se një rrugë është ndërtuar. Me durim. Me simbolikë. Me një gjuhë që e ka bërë Shqipërinë të kuptueshme për botën dhe botën të dëgjueshme për Shqipërinë.
Nëse ka një moment kur përfaqësimi i një kryeministri shndërrohet në kapital shtetëror, ky është ai moment. Sepse paqja globale nuk ndërtohet vetëm nga fuqitë e mëdha. Ndërtohet edhe nga ata që dinë të jenë të vegjël pa qenë të parëndësishëm.
Dhe sot, përmes kësaj ftese, Shqipëria nuk është më thjesht një vend që kërkon vend në histori. Është një vend që historia e fton të ulet në tryezë.
Dhe letra përfundon me: Pres me padurim të punoj me ju, për një kohë të gjatë në të ardhmen, drejt qëllimit të vendosjes së PAQES, PROSPERITETIT DHE MADHËSHTISË SË QËNDRUESHME BOTËRORE PËR TË GJITHË! Me urimet më të mira. Me respekt, DONALD J. TRUMP, PRESIDENT I SHTETEVE TË BASHKUARA TË AMERIKËS.
