Respektimi i të drejtës së informimit në 61 bashkitë e reja, 72 % notë jo-kaluese

Ligji i ri “Për të Drejtën e Informimit” nuk gjeti zbatim të menjëhershëm në nivel të qeverisjes vendore per shkak te RAT. Ai ishte i kondicionuar objektivisht të fillonte pas bërjes efektive të ndarjes së re admisnitrativo-territoriale, praktikisht pas Zgjedhjeve Vendore te 21 Qershorit 2015. Konstituimi i organeve të reja vendore përfundoi në Korrik-Shtator 2015, ose rreth një vit pas hyrjes në fuqi të ligjit të ri “Për të Drejtën e Informimit”. Me konsituimin e organeve drejtuese në Bashki, ri-filloi edhe ecja e afateve per caktimin e koordinatorëve të të drejtës së informimit dhe adoptimin e programeve institucionale të transparencës.

Nese per institucionet e tjera afati ligjor per marrjen e masave per implementimin e LDI skadonte ne 3 maj 2015, per bashkite e reja te krijuara, me analogji, ai skadon në datë 3 maj 2016, pra sot.

Sot, Në datë 3 maj mbushen 4 muaj nga hyrja në fuqi edhe e ligjit te ri organic “Per veteqeverisjen vendore, i cili referon posacerisht LDI per pembushjen transparences ne te gjitha bashkite e krijuara, ku pubikimi i vendimeve eshte nder funksionet  me te rendesishme.

Data 3 maj 2016 përkon edhe me ditën ndërkombëtare të Medias (lirisë së shprehjes) e drejtë e cila mundësohet substancialisht edhe nga mekanizmi i të drejtës për informim.

Ky vit përkon edhe me 250 vjetorin e ligjit të parë te te drejtes per informim (anti-censure), miratuar në Suedi në vitin1766 (Freedom of the Press Act ).

2. Mbi monitorimin e realizuar nga INFOCIP dhe qasjen metodologjike

Objekt vlerësimi në kuadër të këtij studimi kombetar janë 5 komponentë thelbësore që përbëjnë kusht (njerezor & infrastrukturor) për implementimin e ligjit 119/2014 në nivel vendor:

1. prania/pasja e faqeve zyrtare të internetit (2 pike)
2. publikimi i programeve të transparencës (3 pike)

• publikimi i Regjistrit të Kërkesave (1 pike)

1. caktimi i Kordinatorit te DPI dhe afishimi i kontakteve të tij (2 pike)
2. publikimi i vendimeve të këshillave bashkiakë (2 pike)

Rezultatet e vleresimit:

1. Nga vleresimi i realizuar nga INFOCIP rezultoi se nga 61 bashki të krijuara nga RAT vetëm 24 prej tyre kanë faqe zyrtare interneti.
2. Një vit pas skadimit të afatit që catonte ligji 119/2014 “Për të drejtën e Informimit” dhe nje vit pas RAT, vetëm 9 bashki kanë adoptuar Programet e Transparencës
3. Nga vlerësimi rezultoi se vetëm 6 bashki kanë tashme të publikuar një regjistër të tillë, konkretisht Himara, Kavaja, Lezhe, Vlora ,Vora dhe Shkodra. Harta
4. Ligji 119/2014 i cakton bashkive detyrimin për caktimin e koordinatorëve të Informimit. Nga të dhënat rezultoi se deri në 30 prill 2016 ishin janë caktuar në këtë funksion 41 persona.Ende 20 bashki nuk e kanë përmbushur akoma detyrimin ligjor.
5. Nga 61 bashki gjithsej, vetëm 14 prej tyre kanë vendime te publikuar. Këto bashki janë: Shkoder, Durres, Korce, Vlore, Fier, Lushnje, Berat, Gramsh, Skrapar, Divjake, Permet, Lezhe, Kruje, Kucove. Me perjashtim te Shkodres dhe Lezhes, pjesa tjetre jane te asistuar nga INFOCIP per të përmbushur këtë detyrim ligjor duke iu vënë në dispozicion platformën kombëtare VENDIME.AL

Për të lehtësuar kuptimin, INFOCIP ka krijuar një sistem pikëzimi nga 1 deri në 10 dhe ka listuar (ranking) 61 bashkitë sipas pikeve të grumbulluar. Ky pikezim vlen vetem per masat e marra nga bashkite per respektimin e kerkesave eksplicite qe ligji 119/2014 “Per te Drejten e Informimit” ju ngarkon drejtpersedrejti atyre.

Tabela vleresuese me pike per 61 bashkite per 5 komponentet e zbatimit te ligjit 119/2014

Paraqitja grafike e bashkive me “note kaluese/mbi 4”  vs. “Notë jo-kaluese / 4 e poshte”/a.m.