Departamenti Amerikan i Shtetit ka bërë një raport për klimën e biznesit në Shqipëri duke analizuar vlerësimet e bëra nga FMN dhe ligjeve të miratuara nga qeveria gjatë kësaj periudhe.
Në raportin e DASH theksohet se pavarësisht një kornize të shëndoshë ligjore dhe përparimit në reformën elektronike, investitorët e huaj e perceptojnë Shqipërinë si një vend të vështirë për të bërë biznes. Korrupsioni, veçanërisht në gjyqësor, mungesën e transparencës në prokurimin publik dhe zbatimin e dobët të kontratave theksohen në raportin e DASH si problemet e vazhdueshme në Shqipëri.
Gjithashtu përdorimi në rritje i kontratave të partneritetit publik privat (PPP) ka ulur mundësitë e konkurrencës, përfshirë investitorët e huaj, në infrastrukturë dhe sektorë të tjerë thuhet në raport.
“Pavarësisht nga një kornizë e shëndoshë ligjore dhe përparimit në reformën elektronike, investitorët e huaj e perceptojnë Shqipërinë si një vend të vështirë për të bërë biznes. Ata përmendin korrupsionin, veçanërisht në gjyqësor, mungesën e transparencës në prokurimin publik dhe zbatimin e dobët të kontratave si problemet e vazhdueshme në Shqipëri. Raportet e korrupsionit në prokurimet qeveritare janë të zakonshme. Përdorimi në rritje i kontratave të partneritetit publik privat (3P) ka ulur mundësitë e konkurrencës, përfshirë investitorët e huaj, në infrastrukturë dhe sektorë të tjerë. Analizat e dobëta të kostos dhe përfitimit dhe mungesa e ekspertizës teknike në hartimin dhe monitorimin e kontratave 3P janë shqetësime të vazhdueshme. Investitorët amerikanë sfidohen nga korrupsioni dhe vazhdimi i praktikave informale të biznesit. Disa investitorë amerikanë janë përballur me mosmarrëveshje të diskutueshme tregtare si me ente publike dhe private, duke përfshirë disa që shkuan në arbitrazh ndërkombëtar”, thuhet në raportin e DASH.
Në raport theksohet edhe problemet me të drejtat e pronave duke cituar se “të drejtat e pronës vazhdojnë të jenë një sfidë në Shqipëri sepse titulli i qartë është i vështirë për tu fituar. Ka pasur raste që individë dyshohet se manipulojnë sistemin gjyqësor për të marrë tituj të paligjshëm të tokës. Mbivendosja e titujve të pronave është një çështje serioze dhe e zakonshme.”
Shqipëria është një vend me të ardhura të mesme dhe sipas vlerësimit të FMN në 2019 PBB-ja reale e Shqipërisë u rrit me 2.2 % në 2019 dhe se PBB do të tkurret me 5 % në 2020 për shkak të tërmetit të nëntor 2019 dhe krizës COVID-19.
Projektet e FMN-së japin shpresa se ekonomia do të rritet me 8 % në 2021, me kusht që kufizimet e COVID-19 të lehtësohen deri në verën e vitit 2020.
Edhe Indeksi i Perceptimit të Korrupsionit 2019 të Transparency International e renditi Shqipërinë në vendin e 106-të të 180 vendeve, një rënie prej shtatë vendeve nga 2018. Si pasojë, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut tani perceptohen si vendet më të korruptuara në Ballkanin Perëndimor.
Shqipëria ra gjithashtu 19 pika në studimin e Bankës Botërore Bërja e Biznesit 2020, duke u renditur në vendin e 82-të nga 63-të në 2019.
“Megjithëse ky ndryshim mund t’i atribuohet pjesërisht zbatimit të një metodologjie të re, vendi vazhdon të ketë rezultate të dobëta në fushat e dhënies së lejeve të ndërtimit, pagimi i taksave, zbatimi i kontratave, regjistrimi i pronës, marrja e energjisë elektrike dhe mbrojtja e investitorëve të pakicave. Zbatimi i reformës gjyqësore është duke u zhvilluar, duke përfshirë vettingun e gjyqtarëve dhe prokurorëve për pasuri të pashpjegueshme”, thuhet në raport
Edhe zbatimi i reformës në drejtësi ka marrë një vemdnje të veçantë në raportin e DASH ku theksohet se “më shumë se gjysma e gjyqtarëve dhe prokurorëve që i janë nënshtruar vetingut janë shkarkuar për pasuri të pasqaruar ose lidhje të krimit të organizuar. BE pret që Shqipëria të tregojë përparim në ndjekjen penale të gjyqtarëve dhe prokurorëve, verifikimi i të cilëve zbuloi sjellje të mundshme kriminale. Zbatimi i reformës gjyqësore është në vazhdim, dhe përfundimi i saj pritet të përmirësojë klimën e investimeve në vend”.
g.kosovari
