Historiani i njohur Luan Malltezi, i njohur si krushku i Berishës, ka vlerësuar aktin e qeverisë Rama për kthimin në atdhe të shtrave të Mit’hat Frashërit, duke e konsideruar këtë të fundit si një kolos shqiptar.
“Qeveria në mënyrë absolute ka bërë shumë mirë që kthen eshtrat e Mit’hat Frashërit. Kthimi i tyre madje është shumë i vonuar. Nëse eshtrat e tij do t’i kthenin të djathtët do hapej një problem i madh. Do thoshin e sollën ballistët. Ndërsa kur vjen e majta, qeveria shqiptare nuk e sjell në këtë kuptim, por e sjell si një personalitet të rëndësishëm të kulturës shqiptare”, tha historiani Malltezi gjatë një debati në Chanel One të gazetarit Ronald Qafoku.
Qëndrimi i tij ishte si reagim ndaj historianit tjetër, Marenglen Kasmi, sipas së cilit duhet ndarë Mit’hat Frashëri i politikës nga ai i letrave, që njihet me emrin Lumo Skëndo.
“Tradhëtar apo patriot? Është një përgjigje e vështirë. Unë jam që në Shqipëri të sillen eshtrat e Lumo Skëndos por jo të Mit’hat Frashërit. Nuk mbajti një qëndrim të qartë ndaj pushtuesit. Mit’hati ishte kryetar i Ballit. Ai nuk pati vision gjatë luftës. Mendonte se çfarëdo që të bënin këtë çapaçulët, pra komunistët, pushtetin do ta merrnin elitat. Këtu ai gaboi, edhe sepse ishte i shkëputur nga realiteti”, tha Kasmi.
Por këtu është rasti për të kujtuar që Malltezi, i ati i Jamambër Malltezit, pra vjehrri i Argita Berishës, i jep një notë pozitive qeverisë së majtë të Ramës, për vlerësimin e një figure të djathtë, siç ishte Mit’hat Frashëri.
“Qeveria në mënyrë absolute ka bërë shumë mirë që kthen eshtrat e Mit’haht Frashërit.
Kthimi i tyre madje është shumë i vonuar.
Nëse eshtrat e tij do t’i kthenin të djathtët, do hapej një problem i madh. Do thoshin e sollën ballistët.
Ndërsa kur vjen e majta, qeveria shqiptare nuk e sjell në këtë kuptim, por e sjell si një personalitet të rëndësishëm të kulturës shqiptare.
Nëse bëjmë një renditje të figuravë më të mëdha të kombit, Mit’haht Frashëri është ndër të parët.
Në gjykimin tim në kulturën shiptare nuk ka më para se ai. Është një personalitet jashtëzakonisht i madh, për të cilin kishte nevojë Shqipëria.
Është e habitshme se si ka qendruar letërsia shqiptare pa Mit’hat Frashërin.
Derisa filloi Lufta e Dytë Boëtrore nuk ka patur njeri idenë se Mit’hat Frahëri ishte tradhtar.
Ai ishte përfaqësues i ndërgjegjes shqiptare. Është i vemti personalitet, madje edhe sot e kësaj dite nuk ka, që botonte në revistat dhe gazetat e Europës shkrime dhe analiza kryesisht për çështjen shqiptare.
Ai ishte tejet i illuminuar. Ishte një antikomunist që i doli fjala. Ai thoshte se komunzimi ishte një gjarpër në gji.
Për mua përmasat e figurës së tij janë me ato Winston Churchill. Padyshim një shqiptar i jashtëzakonshëm.
Lidhur me vdekjen e tij, edhe pse nuk ka shumë fakte, unë personalisht dyshoj se është eleminim.
Për mua qendron teza se atë e eleminoi Shëbimi Sekret Amerikan për shkak se ai nuk mbështeste operacionin për ndërhyrje në Shqipëri.
Mit’hahti nuk donte të vinte në Shqipëri si diversant dhe është tërhequr, dhe kjo ka qenë shumë kollaj për ta eleminuar.
Nuk besoj se ka gisht Sigurimi i Shtetit në eleminimin e Mit’hat Frshërit. Tërheqja e Mit’hatit nuk vlente për amerikanët. Gjithsesi nuk kemi fakte të forta për këtë eleminimin”, tha më tej ai.
a.ç
