Politikat midis shteteve nuk varen nga tekat personale

Nga Thoma Gëllçi

Kanadaja dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës ndajnë një nga marrëdhëniet më të ngushta dhe të ndërlidhura në botë. Me një histori të gjatë bashkëpunimi, kufirin më të gjatë tokësor pa prani ushtarake dhe lidhje të forta ekonomike, kulturore dhe strategjike, Kanadaja është një aleat i pazëvendësueshëm për SHBA-në. Megjithatë, gjatë presidencës së parë të Donald Trump, kjo marrëdhënie u testua në mënyra të pazakonta, duke ekspozuar një prirje për dominim dhe mungesë respekti që sfidoi frymën historike të partneritetit. Mendohet se e njëjta histori do përsëritet gjatë presidencës së dytë të Donald Trump.

Një moment që simbolizon tensionet mes dy vendeve ndodhi gjatë një darke në Mar-a-Lago, ku Presidenti i zgjedhur Trump i tha Kryeministrit Justin Trudeau me një ton humoristik se, nëse Kanadaja nuk mund të përballonte pasojat ekonomike të tarifave të propozuara, atëherë mund të bëhej shteti i 51-të i SHBA-së. Komenti erdhi si përgjigje ndaj shqetësimeve të Trudeau mbi dëmin që tarifat mund të shkaktonin për ekonominë kanadeze dhe shkaktoi të qeshura nervoze nga të pranishmit. Ky incident reflektoi jo vetëm qasjen e ashpër dhe shpesh provokuese të Trump, por edhe mungesën e ndjeshmërisë ndaj një partneri të ngushtë.

Historikisht, Kanadaja ka qenë një partner i palëkundur i SHBA-së në çështjet ndërkombëtare. Bashkëpunimi i tyre në fushën e sigurisë përmes NATO-s dhe NORAD-it, si dhe integrimi ekonomik i thellë përmes marrëveshjeve si NAFTA, kanë qenë shtylla kryesore të marrëdhënies së tyre. Lidhjet kulturore dhe sociale mes dy vendeve janë gjithashtu të forta, të ndërtuara mbi vlera të përbashkëta si demokracia dhe barazia. Megjithatë, qasja e Trump ndaj marrëdhënieve ndërkombëtare shpesh bazohej më shumë në interesat e menjëhershme të SHBA-së sesa në mirëmbajtjen e aleancave strategjike.

Trump shpesh kritikoi NAFTA-n, duke e quajtur një marrëveshje të padrejtë për SHBA-në, dhe vendosi tarifa mbi çelikun dhe aluminin kanadez, duke argumentuar se ato përbënin një kërcënim për “sigurinë kombëtare.” Ky hap u pa si një sulm ndaj ekonomisë kanadeze dhe një shkelje e frymës së partneritetit. Për më tepër, marrëdhëniet personale mes Trump dhe Trudeau u karakterizuan nga tensione të herëpashershme, duke përfshirë sulme verbale dhe kritika publike. Retorika e Trump tregoi një prirje për të imponuar dominimin amerikan, shpesh duke anashkaluar barazinë që ka karakterizuar marrëdhënien dypalëshe.

Pavarësisht këtyre sfidave, Kanadaja u përpoq të ruante një qasje të ekuilibruar. Qeveria e Trudeau theksoi nevojën për respekt të ndërsjellë dhe bashkëpunim, ndërsa ndërmori hapa për të diversifikuar marrëdhëniet tregtare me vende të tjera, si Bashkimi Evropian dhe Azia-Paqësori. Kjo ishte një mënyrë për të zvogëluar varësinë nga SHBA-ja dhe për të treguar se Kanadaja nuk pranon të luajë rolin e një aleati të nënshtruar.

Kanadaja mbetet një mik dhe aleat i ngushtë i SHBA-së, por periudha e Trump tregoi se kjo miqësi nuk mund të merret si e mirëqenë. Incidente si komenti mbi “shtetin e 51-të” tregojnë një mungesë respekti që mund të dobësojë marrëdhëniet afatgjata. Aleanca Kanada-SHBA duhet të ruhet përmes respektit të ndërsjellë dhe bashkëpunimit të barabartë. Sundimi ose dominimi nuk kanë vend në një marrëdhënie të ndërtuar mbi vlera të përbashkëta, dhe sfida e ruajtjes së kësaj balancë do të mbetet gjithmonë një element kyç.

Në këtë kontekst, nuk e kuptoj entuziazmin e disa miqve të mi shqiptaro-kanadezë që fajësojnë kryeministrin e tyre për mënyrën se si janë menaxhuar marrëdhëniet me Donald Trump. Është e rëndësishme të kujtojmë se Trump ka pasur marrëdhënie të vështira me pothuajse të gjithë liderët evropianë, duke përfshirë aleatë të ngushtë të SHBA-së si Gjermania, Franca dhe Mbretëria e Bashkuar. Në të njëjtën kohë, ai ka shfaqur admirim për liderët autoritarë dhe të ashtuquajturit “liderë të fortë.” Politikat midis shteteve nuk varen nga tekat personale apo marrëdhëniet individuale, por nga interesa më të gjera kombëtare dhe globale.