Presidenti amerikan Donald Trump, edhe pse ka humbur autoritetin brenda vendit për shkak të ngjarjeve si të shtënat e ICE në Minnesota dhe inflacioni i rritur prej tarifave të tij, duket se ndihet ende i fuqishëm në politikën ndërkombëtare.
Ai ka arritur disa gjëra: ka shtyrë NATO-n drejt një marrëveshjeje për të ardhmen e Groenlandës, ka detyruar Europën të paguajë më shumë për mbrojtjen e saj dhe ka përdorur presion ndaj liderëve të tjerë si Nicolás Maduro dhe Benjamin Netanyahu.
Megjithatë, kur bëhet fjalë për Iranin, situata është shumë më komplekse se sa Venezuela.
Trump bazohet në dy burime kryesore informacioni për të vlerësuar dobësinë e Iranit: inteligjencën amerikane dhe atë izraelite. Të dyja janë të kufizuara dhe të prirura nga objektiva të ndryshme. Netanyahu kërkon ndryshim regjimi, jo vetëm sulme të kufizuara.
Ndryshe nga Venezuela, Irani ka kapacitete të mëdha ushtarake dhe ekonomike. Lideri suprem, Ayatollah Ali Khamenei, është jo vetëm kreu i shtetit, por edhe udhëheqësi shpirtëror i dhjetëra milionë myslimanëve shiit në mbarë botën dhe kontrollon Forcat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), që ka qindra mijëra trupa, forcë detare dhe ajrore dhe mund të bllokojë Ngushticën e Hormuzit, një nyje strategjike për tregtinë globale të naftës dhe gazit.
IRGC kontrollon gjithashtu pjesën më të madhe të ekonomisë së Iranit, duke përfshirë eksportin e naftës dhe aktivitetet financiare ndërkombëtare, madje edhe kriptomonedhat.
Çdo përpjekje e Trump për të marrë nën kontroll naftën iraniane do të kishte pasoja të mëdha gjeostrategjike, përfshirë ndikimin tek Kina, që importon rreth 90% të naftës së Iranit.
Nëse SHBA-të dhe Izraeli sulmojnë Iranin sërish, Irani nuk do të reagojë si Venezuela.
Ata do ta shohin një sulm të tillë si një kërcënim ekzistencial dhe do të përdorin të gjithë arsenalin e tyre raketor, duke synuar jo vetëm SHBA-të dhe Izraelin, por edhe partnerët rajonalë si Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Azerbajxhani. Lufta do të ishte e vështirë për t’u kufizuar dhe mund të përhapet shpejt në të gjithë rajonin.
Bisedimet e fundit SHBA-Iran, të planifikuara të mbahen në Oman, janë të vështira dhe të ngadalta.
Irani kërkon të shqyrtojë nëse SHBA-të janë të gatshme për negociata serioze dhe nuk do të dorëzohet nën presion. Teherani ka marrë masa të tilla si heqja e flotës së raketave balistike nga tryeza e negociatave, duke treguar se nuk do të pranojnë kompromis të njëanshëm.
Trump ka një rekord të dobët me Iranin.
Ai i hoqi SHBA-të nga marrëveshja bërthamore JCPOA, që ishte mënyra më e mirë për të kontrolluar programin e pasurimit të uraniumit. Historia tregon se Irani nuk është vend që dorëzohet lehtë ndaj presionit të jashtëm, u ka mbijetuar dekadave të izolimit, sanksioneve dhe tentativave për të rrëzuar regjimin e tij.
Në këtë kontekst, çdo sulm ose përpjekje për t’u dorëzuar me shpejtësi mund të jetë gabimi më i madh i politikës së jashtme të Trump.
