Jemi në muajin Qershor dhe temperaturat në Shqipëri dhe në shumë vende të botës kanë shënuar rritje ekstreme. Me temperaturat në rritje të verës, çfarë duhet të dinë njerëzit për gjendjen e rrezikshme të goditjes nga nxehtësia?
Cilat janë simptomat dhe si mund të dallojnë të tjerët nëse dikush ka nevojë për ndihmë? Cilat janë llojet e tjera të sëmundjeve që lidhen me nxehtësinë ekstreme?
Për të mësuar si të trajtohet nxehtësia, CNN ka zhvilluar një bisedë me analisten e shëndetit, Dr. Leana Wen, e cila është mjeke e urgjencës dhe profesoreshë e asociuar klinike, e cila ka treguar me detaje se si duhet të mbrohemi nga nxehtësia.
CNN: Çfarë duhet të dinë njerëzit për goditjen nga nxehtësia? Cilat janë simptomat e saj?
Dr. Leana Wen: Goditja nga nxehtësia është një urgjencë mjekësore. Duhet të trajtohet menjëherë sepse mund të bëhet shumë shpejt fatale. Trupi normalisht ka aftësinë për të kontrolluar dhe rregulluar temperaturën e tij. Goditja nga nxehtësia ndodh kur ky mekanizëm është i mbingarkuar. Temperatura juaj e brendshme mund të rritet me shpejtësi. Nëse kjo ndodh, një person mund të bëhet konfuz dhe i trullosur dhe të ndiejë të fikët. Ata mund të kenë të folur të paqartë dhe të humbasin vetëdijen. Ata madje mund të fillojnë të kenë kriza dhe rrahje anormale të zemrës. Nëse dikush përreth jush ka këto simptoma, duhet të shkojë menjëherë në spital. Kalimtarët nuk duhet të hezitojnë të telefonojnë urgjencën.
CNN: A ka ndonjë gjë tjetër që kalimtarët mund të bëjnë për ta ndihmuar atë person ndërsa ndihma është në rrugë e sipër?
Wen: Zhvendoseni personin në një zonë me hije dhe të freskët. Vendosni lecka të ftohta, të lagura ose pako akulli në qafë, sqetull dhe ijë dhe lagni rrobat me ujë të ftohtë. Sigurohuni që të qëndroni me atë person derisa të mbërrijnë punonjësit e shërbimit të urgjencës.
CNN: A ka forma më pak të rënda të sëmundjeve të lidhura me nxehtësinë?
Wen: Po. Përpara se dikush të arrijë pikën e goditjes nga nxehtësia, ai mund të ketë lodhje nga nxehtësia. Simptomat përfshijnë lodhje, marramendje, dhimbje koke, djersitje të madhe dhe lëkurë të ftohtë dhe të butë. Është e rëndësishme të zhvendoseni menjëherë në një vend të freskët. Lironi rrobat dhe bëni një dush të freskët nëse është e mundur; nëse jo, vendosni lecka të lagura në trupin tuaj.
CNN: A ka lloje të tjera sëmundjesh që lidhen me nxehtësinë ekstreme?
Wen: Po. Në fakt ka dy efekte kryesore të nxehtësisë ekstreme. E para është ajo për të cilën kemi folur, e cila është temperaturat e larta që ndikojnë drejtpërdrejt në trup dhe e bëjnë atë të mbinxehet. E dyta është shkaktuar nga temperaturat e larta që përkeqësojnë një gjendje themelore mjekësore. Nxehtësia ekstreme ngarkon organet, duke përfshirë zemrën, mushkëritë dhe veshkat. Studiuesit vlerësojnë se ndërveprimi midis nxehtësisë dhe sëmundjeve kardiovaskulare ishte një shkak i drejtpërdrejtë ose kontribues i 1 në 4 vdekje të lidhura me nxehtësinë. Ekstremet e temperaturave të larta përkeqësojnë rreziqet shëndetësore nga sëmundje kronike, si diabeti apo diagnoza të shëndetit mendor.
CNN: Kush janë më të ndjeshëm ndaj efekteve negative të temperaturave të larta?
Wen: Nxehtësia ekstreme mund të prekë të gjithë, por ka tre grupe njerëzish që janë më të ndjeshëm ndaj efekteve të tij, fëmijët, ose të moshuarit. Të dy grupet kanë më pak rezervë fiziologjike dhe mund të kenë më shumë probleme në rregullimin e temperaturës së trupit. Fëmijët e vegjël gjithashtu mund të mos jenë në gjendje të raportojnë se si ndihen. Të dy grupet janë gjithashtu në rrezik më të lartë të dehidrimit. Grupi i dytë përfshin ata njerëz me sëmundje kronike mjekësore. Disa ilaçe mund të ndërhyjnë në aftësinë e trupit për t’u përshtatur me ndryshimet e temperaturës. Nxehtësia ekstreme ushtron presion mbi sistemet e organeve.
CNN: Çfarë hapash duhet të ndërmarrin njerëzit në këto grupe vulnerabël nëse parashikohen temperatura të larta?
Wen: Të gjithë duhet të marrin masa paraprake shtesë kur lëshohen këshilla për ngrohjen. Edhe përpara se temperaturat të arrijnë pikën e nxitjes së këtyre këshillave, ata që janë të moshuar, shumë të rinj dhe që kanë sëmundje themelore duhet të përpiqen të kufizojnë kohën e tyre jashtë në kohët më të nxehta të ditës. Nëse duhet të jeni jashtë gjatë ditës, gjeni hije kur është e mundur. Sigurohuni që të qëndroni të hidratuar. Kurrë mos i lini fëmijët, të moshuarit ose kafshët shtëpiake pa mbikëqyrje në një makinë; temperatura brenda makinës nxehet jashtëzakonisht shpejt dhe mund të jetë fatale.
Ngjarjet ekstreme të motit janë një kohë kur ne të gjithë duhet të kujdesemi për njerëzit përreth nesh. Vëzhgoni me vëmendje fëmijët dhe sigurohuni që të kontrolloni fqinjët e moshuar dhe të tjerët që mund të kenë nevojë për ndihmë.
/a.r
