Duke filluar nga data 10 shkurt 2026, administrimi i taksës së pasurisë në Shqipëri do të hyjë në një epokë të re, tërësisht të digjitalizuar dhe të centralizuar. Qeveria ka miratuar sot vendimin për krijimin e “Regjistrit Qendror të Bazës së të Dhënave të Pasurive të Paluajtshme”, i njohur ndryshe si Kadastra Fiskale.
Ky vendim shënon fundin e epokës së regjistrave të fragmentuar të bashkive dhe kalimin në një sistem unik kombëtar, i cili synon të mbyllë shtigjet e evazionit fiskal dhe të rrisë të ardhurat për pushtetin vendor.
Si do të funksionojë super-regjistri?
Sipas vendimit të zbardhur, autoriteti qendror që do të administrojë këtë bazë të dhënash është Drejtoria e Përgjithshme e Taksës së Pasurisë (DPTP), në bashkëpunim me AKSHI-n. Risia kryesore e këtij sistemi është ndërveprimi automatik.
Kadastra Fiskale nuk do të jetë një ishull i izoluar informacioni. Ajo do të funksionojë si një “rrjetë” që mbledh të dhëna në kohë reale nga disa burime shtetërore për të identifikuar saktësisht pronën dhe taksapaguesin. Sistemi do të kryqëzojë të dhënat nga:
ASHK (Kadastra), për të konfirmuar pronësinë ligjore.
OSHEE, për të identifikuar përdoruesin faktik përmes kontratave të energjisë.
Gjendja Civile dhe QKB, për të saktësuar identitetin e individëve dhe bizneseve.
e-Leje, për të taksuar ndërtimet e reja sapo të regjistrohen si leje zhvillimi.
Kjo do të thotë se qytetarët apo bizneset që deri më dje mund t’i shpëtonin taksës për shkak se bashkia nuk kishte informacion të përditësuar, tani do të identifikohen automatikisht nga sistemi.
Hiearkia e re, nga ndërtesa te njësia
Sipas vendimit, për herë të parë, baza e të dhënave sanksionon një strukturë të qartë teknike. Regjistri ndan “Ndërtesën” (objekti fizik, gjurma në hartë) nga “Njësia e Ndërtesës” (apartamenti, dyqani apo garazhi specifik).
Për secilën njësi, sistemi do të ketë të regjistruar jo vetëm sipërfaqen dhe pronarin, por edhe “Zonën e Vlerës” dhe çmimin referues përkatës. Kjo i heq mundësinë punonjësve të bashkive për të vlerësuar pronat sipas dëshirës, pasi vlera e taksueshme do të gjenerohet automatikisht bazuar në çmimet referuese të miratuara nga qeveria.
Roli i bashkive dhe afati i fundit
Deri më 10 shkurt 2026, të 61 bashkitë e vendit kanë detyrimin ligjor të fillojnë administrimin e taksës përmes këtij portali.
Edhe pse sistemi është qendror, bashkitë mbeten aktorë kyç. Ato do të kenë akses për të hedhur dhe modifikuar të dhënat për pasuritë që ndodhen në territorin e tyre, por çdo ndryshim do të lërë “gjurmë auditi”. Kjo do të thotë se çdo ulje e detyrimit apo ndryshim i sipërfaqes nga punonjësit lokalë do të jetë e monitorueshme nga qendra, duke rritur llogaridhënien.
Sipas vendimit, krijimi i Kadastrës Fiskale vjen si një domosdoshmëri për reformën e taksës së pronës, një kërkesë e vazhdueshme edhe e institucioneve ndërkombëtare si FMN.
Me një sistem të bazuar në vlerën e tregut dhe jo në tarifa fikse të vjetruara, qeveria synon që taksa e pasurisë të kthehet në burimin kryesor të të ardhurave për bashkitë, duke i bërë ato më të pavarura financiarisht nga buxheti qendror.
Për qytetarët, ky ndryshim përkthehet në fatura më të sakta, por potencialisht edhe në një “formalizim të detyruar” të çdo metri katror që zotërojnë.
Pikat kryesore të vendimit për Kadastrën Fiskale
- Data e nisjes së zbatimit është më 10 Shkurt 2026.
- Institucioni përgjegjës është Drejtoria e Përgjithshme e Taksës së Pasurisë (DPTP).
- Paguajanë pronarët, zhvilluesit e pronave dhe përdoruesit e njësive të ndërtesave.
- Risi është lidhja direkte me sistemin e hipotekës (ASHK), dritave (OSHEE) dhe lejeve të ndërtimit (e-Leje).
- Llogaritja do të bëhet automatike, bazuar në çmimet referuese të zonës.
