Në orën 00:30 të mëngjesit (ora evropiane, 11 prill), njerëzimi do të ndjekë drejtpërdrejt nga hapësira kthimin në Tokë të misionit Artemis II, pas eksplorimit rreth Hënës.
Ekuipazhi i kapsulës Orion është tashmë në fazat e fundit të kthimit të tyre nga udhëtimi që i çoi ata më larg Tokës sesa çdo ekuipazh tjetër njerëzor në histori që nga epoka e Apollos.
Misioni, i cili është fluturimi i parë me pilot i programit Artemis të NASA-s në më shumë se 50 vjet, përfundoi një orbitë mbresëlënëse hënore me kapsulën Orion, duke konfirmuar në praktikë se kthimi në Hënë nuk është më një teori, por një realitet operativ.
NASA në gatishmëri
Pjesa më e rrezikshme e misionit 10-ditor të Artemis II është momenti kur kapsula do të hyjë në atmosferë dhe do të ekspozohet ndaj temperaturave që arrijnë rreth gjysmën e temperaturës së sipërfaqes së Diellit, domethënë 2,750–3,000° gradë Celsius (5,000–5,400° Fahrenheit)!
Mbijetesa e ekuipazhit përmes këtij “ferri” do të varet nga mburoja e nxehtësisë e Orionit, pasi anija kozmike do të hyjë në atmosferë me një shpejtësi prej afërsisht 40,000 km/orë.
Gjatë fazës së rihyrjes në atmosferë, 4 minutat e para konsiderohen kritike dhe të dhimbshme në çdo mision hapësinor, jo vetëm për shkak të temperaturave ekstreme, por edhe sepse anija kozmike është e rrethuar nga një re ajri të jonizuar të mbinxehur (plazma), i cili bllokon plotësisht valët e radios.
Kjo rezulton në një “errësim” të komunikimit, gjatë të cilit qendra e kontrollit të NASA-s nuk merr të dhëna dhe nuk mund të dërgojë komanda në anijen kozmike.
Në misione të tilla si programi Apollo, kjo dritare heshtjeje zgjati rreth 3 minuta, ndërsa në raste të tjera ka arritur 4 minuta ose më shumë, varësisht nga këndi i hyrjes dhe kushtet e fluturimit.
Gjatë kësaj kohe, anija kozmike mbështetet vetëm në sistemet e saj autonome të udhëzimit dhe navigimit, pa mundësi ndërhyrjeje nga Toka. Nëse diçka shkon keq në atë moment (siç na e ka treguar në mënyrë dramatike e kaluara), nuk ka asnjë mënyrë për ta korrigjuar menjëherë dhe rezultati i rihyrjes vendoset brenda atyre pak minutave “të verbëra”.
Dizajni i mburojës së nxehtësisë së misionit nuk ka një histori të përsosur.
Në vitin 2022, mburoja e anijes Artemis I pa pilot tregoi mbi 100 çarje dhe gërvishtje, me vende ku materiali “u shkëput papritur”.
“Sjellja e papritur e materialit krijon rrezikun që mburoja e nxehtësisë të mos i mbrojë në mënyrë të mjaftueshme sistemet dhe ekuipazhin e kapsulës nga nxehtësia ekstreme e rihyrjes në misionet e ardhshme”, tha një vlerësim i NASA-s për mburojën e nxehtësisë Artemis I në vitin 2024, sipas SpaceNews.
NASA më vonë përcaktoi se problemi ishte shkaktuar nga materiali i mburojës së nxehtësisë (i njohur si Avcoat) që ishte aplikuar shumë trashë, gjë që pengonte daljen e gazrave të nxehtë të krijuar gjatë prishjes, duke çuar në çarje dhe shkëputje të shtresave.
Prodhuesi i kapsulës Orion, Lockheed Martin, bëri rregullime në mënyrën se si u aplikua Avcoat dhe NASA më në fund dha “dritën jeshile” për fluturimin Artemis II.
