“Ministri ka pasur pozicion edhe në kabinetet e më pashme. Tani LSI është në një fushatë brenda saj dhe ai ka një rol të rëndësishëm për çështjet e programit” – tha Meta.
Ai këmbënguli se nuk bëhet fjalë për çështje performance që lidhet me mungesën e investimeve publike.
“Çdo investim publik është dukshëm më i ulët se më parë. Shumë investime nisën në kohën e qeverive Berisha. Por kjo mazhorancë u vu nën një regjim të fortë për shkak të borxheve” – tha Meta.
Koaliocioni
Sipas Metës koalicioni me PS ka funksionuar në përgjithësi, por ka vend për më tepër frymë bashkëpunuese. Ai nuk dha një përgjigje përfundimtare nëse do të vazhdojë edhe në zgjedhjet e ardhshme parlamentare, megjithatë, pranoi se vazhdimi i koalicionit me PS-në është më i mundshëm, megjithatë kjo do të vendoset pas analizës së mandatit të parë. Ndryshe nga Luan Rama, Meta tha se nuk i takon atij që të flasë për një vendimmarrje që i takon të gjithë partisë. “Unë jam në fundin e mandatit si kryetar i LSI-së dhe nuk mund të vendos pa u bërë zgjedhjet në LSI”, tha Meta. I pyetur nëse pas thuajse tri vitesh, koalicioni i ka realizuar të gjitha objektivat, Meta tha se janë realizuar disa objektiva kryesore, por shprehu pakënaqësinë e tij për tensionin politik që vazhdon të ekzistojë.
Në lidhje me reformën në drejtësi, Meta ka deklaruar se LSI do ta votonte edhe pa konsensusin e opozitës, por se ai do të hiqte dorë nga posti i kryetarit të kuvendit. Ai shtoi më tej se reforma edhe tani ka problemet e saj, por ato janë të manaxhueshme.
Për sa i përket hipotezave të një kërkese ndaj tij për t’u bërë president i vendit, Meta ka deklaruar se ai do të kandidojë sërish postin e kryetarit të LSI dhe se do të jetë aty për t’i drejtuar në zgjedhjet e ardhshme, duke mohuar kështu thashethemet se ai do të pranonte kërkesën për të qenë president i vendit.
Pjese nga intervista
Në fakt, emisioni quhet “Top Story”, që do të thotë lajmi kryesor dhe ju, praktikisht, vazhdoni të bëni lajm, jo më pak se pak minuta më parë bëtë sërish lajm, pasi maxhoranca sapo votoi ministrin e ri të Transporteve, zotin Sokol Dervishaj. Në fakt, do të desha ta nis me pak humor me ju. Më erdhi një batutë në një moment të caktuar dhe thashë se me kalimin e viteve, kur shikoja arkivin, vitet kalojnë, ju humbni kilogramë, por fitoni vota. Në fakt, besoj se bëni xhelozë shumë veta në këtë drejtim. Pra, cili është kyçi i suksesit? Për këtë të parin të peshës, jam edhe unë pak xheloz. Cili është çelësi i suksesit të LSI-së që pas shumë viteve, pas shumë aventurave, pas shumë përplasjeve, ja ku jemi këtu sërish?
Besoj se çelësi i suksesit të LSI-së qëndron në dy faktorë kryesorë:
E para, LSI-ja është një forcë, e cila ecën gjithmonë në drejtimin e erës, pra të së ardhmes në kuptimin pozitiv të ndryshimeve. Nuk i bëhet asnjëherë pengesë apo problem vendit. Natyrisht që kjo është një gjë shumë e rëndësishme, sepse është një kontribut që jepet për progresin në mënyrë të vazhdueshme, edhe duke reflektuar.
Së dyti, besoj se është mjaft evidente, por ndoshta do të duhet të vini vitin tjetër në Jalë, LSI-ja që në ditën e parë të krijimit të saj vëmendjen kryesore e ka përqendruar tek angazhimi dhe te pjesëmarrja e të rinjve në jetën politike, te krijimi i një organizate model, mjaft të socializuar dhe me shumë solidaritet që nuk përgjithësisht e zakontë në kohët tona jo vetëm në Shqipëri, por në përgjithësi në Europë. Natyrisht që kjo punë shumë e mirë dhe integrimi i gjeneratave të vazhdueshme të LRI-së edhe në LSI patjetër që sjell vazhdimisht një përkrahje në rritje dhe jo vetëm entuziazëm.
Zoti Meta, të vijmë pak te ditëlindja, por duke u bërë pak seriozë. Ditëlindjet janë edhe momente dhuratash. Pse zgjodhët t’i bënit dhuratë LSI-së një ministër të ri, duke shkarkuar Haxhinaston?
Së pari, në qoftë se kjo do të ishte një dhuratë, do të ishte thjesht një keqkuptim.
Së dyti, nuk bëhet fjalë për një shkarkim, por për një dorëheqje dhe për një ndryshim. Unë mendoj se kjo është në funksion të LSI-së, për shkak se ky ministër ka disa eksperienca jo vetëm në qeverinë aktuale, por edhe në koalicionin e mëparshëm. Mendoj se LSI-ja është në një moment të rëndësishëm, ku do t’i duhet të përqendrohet edhe më shumë në çështje të rëndësishme programore, zhvillimore, por edhe në funksionimin më të mirë të koalicionit apo të koalicioneve në tërësi, nisur edhe nga eksperiencat e deritanishme. Unë besoj se këto eksperienca do të jenë të vlefshme, por njëkohësisht besoj se ky ndryshim në këtë ministri do të sjellë efekte pozitive në kuptimin që çdo ndryshim i ndihmon të gjithë.
Në fakt, kjo qeveri, dhe, pa dyshim, këtu bën pjesë edhe dikasteri i transporteve, është kritikuar që nuk ka bërë aq sa duhet për sa i përket situatës së rrugëve në vend. Pra, le ta themi troç: mund ta kritikoni qeverinë e mëparshme, megjithëse aty keni qenë pjesë edhe ju vetë, por në çdo rast mund të kritikohet qeveria e mëparshme, por për mua ajo që ne shikojmë, për shembull, te tuneli i Elbasanit është pasqyrë reale e situatës. Pra, gjysma andej e rrugës dhe tuneli i përfunduar nga qeveria e mëparshme, dhe situata ajo që është në krahun tjetër drejt Tiranës. A kishte realisht edhe arsye performance në lëvizjen e këtij ministri?
Së pari, duhet të kemi në konsideratë që zëri i investimeve publike në tërësi për këtë sektor dhe i vetë ministrisë në raport me të kaluarën pa dyshim që është dukshëm më i ulët, por kjo ka shpjegimet e saj, sepse shumë investime publike, që u nisën në kohën e Partisë Demokratike dhe të qeverisë së zotit Berisha, zhbalancuan pak edhe parametrat makro-ekonomikë. Dihet se kjo qeveri dhe kjo mazhorancë ishte në një program të rreptë të administrimit të këtyre shpenzimeve dhe natyrisht edhe në këtë drejtim ka pasur disa kufizime. Megjithatë, kjo nuk është një çështje që më përket mua. Ju në çdo kohë mund të bëni një debat për këtë fushë dhe për këtë çështje.
Pra, nuk ka pasur arsye të tjera. Është folur shumë se besnikëria është një faktor që ju e vlerësoni te bashkëpunëtorët tuaj dhe te përfaqësuesit në qeveri. Në fakt, në të dyja lëvizjet që keni bërë: me zotin Naço dhe me zotin Haxhinasto, është përfolur e njëjta situatë, ose së paku e keni vërtetuar këtë kur keni futur njerëz që janë, ndër të tjera, shumë besnikë ndaj jush, qoftë zoti Manjani, për më tepër zoti Dervishaj.
Së pari, unë nuk shikoj problemet e besnikërisë së njërit apo të tjetrit. Unë mund të them se vazhdimisht në kontakt me ministrat e LSI-së, por edhe të PS-së në çdo raport jam gjithmonë më kërkues dhe mendoj se një presion pozitiv ndaj tyre gjithmonë i shërben punës, sepse ministrat kanë plot servilë në institucionet e tyre, dikasteret e tyre dhe ndonjëherë rrethohen nga ata.
Ishte ky rasti i zotit Haxhinasto?
Jo, kjo është në tërësi. Pra, nuk ka të bëjë me raporte personale, përkundrazi. Mendoj se çdo ndryshim është pozitiv.
Unë jam një njeri që kam qenë Kryeministër, kam ikur; kam qenë zëvendëskryeministër, kam dhënë dorëheqjen e të tjerë, por më kanë shërbyer shumë. Duhet t’i ndihmojnë të gjithë që të bëhen drejtues më të mirë në të ardhmen.
Ju, në fakt, e paralajmëruat pak ditë para, asaj që ju thoni “Dorëheqja e zotit Haxhinasto”, por që, le të themi, mbetet për t’u diskutuar, kur ju folët për impulse të reja, një shprehje që ju e kishit përdorur edhe përpara, le të themi, lëvizjes së zotit Naço gati një vit më parë.
E kam bindje këtë dhe e kam filozofi, nuk është se…
Ju e keni bindje dhe e keni zbatuar praktikisht, e keni zbatuar në realitet, pra me zëvendësime ministrash. Po, pse këto impulse vijnë vetëm nga krahu juaj, zoti Meta?
Edhe Partia Socialiste ka bërë disa ndryshime. Kjo është një çështje që i takon Kryeministrit, i takon PS-së. Ne kemi gjykuar në këtë mënyrë dhe mendoj se kemi bërë veprime shumë të mira.
Asnjëherë nuk ka pasur një transparencë totale për mënyrën apo çfarë marrëdhënieje keni vendosur ju në koalicion. Kur ju u bashkuat me PS-në në vitin 2013, ndër të tjera u përfol që, përveç faktit që ishte një rikthim i natyrshëm, bashkim organik i dy pjesëve të së majtës e të tjerë, zoti Rama është gjithmonë në pozitën e një personi si Kryeministër që, le të themi, improvizon, eksperimenton, sjell risi, nga ana tjetër ju, personalisht, dhe partia juaj si ajo që do të balanconte deri diku ekzuberancën e pushtetit ekzekutiv të Kryeministrit Rama. Në fakt, kjo nuk ka ndodhur, pasi ju dëgjoj edhe sot që të jeni deri diku i dorëzuar përballë faktit që ajo është puna e tij, ndërkohë që ne kemi sektorë të tjerë. Në fakt, një maxhorancë nuk duhet të funksionojë kështu, po flas për interesat e vendit.
Ilir Meta – Unë besoj se LSI-ja dhe unë personalisht, gjithmonë kam në plan të parë interesat e vendit. A mund të hyjmë në detaje edhe më të imta…?!
A jeni i kënaqur ju me qeverisjen e vendit?
A mund të hyjmë në detaje më të imta? A mund të bëjmë analiza? Natyrisht, ne jemi të hapur për gjithçka, por koncepti im ka qenë që, përderisa zoti Rama është Kryeministër, apo edhe cilido që të ishte në këtë pozicion, do t’i jepnim sa më shumë besim dhe mbështetje, në mënyrë që t’i tregojë sa më shumë aftësitë dhe vullnetin e tij për mirëqeverisje. Ne kemi një marrëveshje, që quhet Marrëveshja e Shkodrës. LSI-ja i ka qëndruar asaj pikë për pikë. Kemi bërë edhe programin e qeverisë. Se sa është realizuar ai, mbetet për t’u vlerësuar në detaje dhe në sektorë të caktuar.
Ju si e vlerësoni?
Nuk kemi bërë ndonjë vlerësim, sepse duhet një vlerësim më i imët, por le të mos harrojmë se në tërësinë e vet vendi ka një përmirësim të situatës ekonomike, sidomos në planin makro-ekonomik. Shqipëria mori statusin e vendit kandidat. Janë bërë disa reforma shumë të rëndësishme administrativo-territoriale. Reforma në drejtësi, pavarësisht nga vështirësitë e mëdha, mendoj se me votimin konsensual mori një rrugë pozitive për të ardhmen, për gjithë legjitimitetin e saj dhe për stabilitetin politik të vendit.
Natyrisht, janë bërë reforma edhe në shumë fusha të tjera, që mendoj se janë pozitive, edhe në fushën e energjisë, edhe në fushën e bujqësisë, edhe në shumë sektorë të tjerë, por sot nuk jemi mbledhur për këtë çështje.
Pra, në tërësinë e vet, ky është një koalicion që ka funksionuar. A ka vend për më shumë rezultate? Patjetër që ka, sepse ka shqetësime. A ka vend për një politikë më bashkëpunuese? Padyshim që ka, sepse kjo është shumë e rëndësishme për…
Bashkëpunim midis jush apo me krahun tjetër politik?
Midis të gjithëve. Edhe kur bëhet një reformë. Në rast se do të ketë diskutime më të gjera, pra do të ketë një frymë edhe më bashkëpunuese, për të dëgjuar vërejtje apo për të dëgjuar kritika. Padyshim që më pas do të ketë më pak probleme të papritura gjatë zbatimit të një reforme. Pra, kur flasim për frymë bashkëpunuese, nuk kam parasysh thjesht vetëm atë brenda koalicionit, por dhe me të gjithë faktorët e tjerë. A kemi mundësi të bashkëpunojmë më shumë me opozitën nga sa bashkëpunojmë? Kjo është një gjë mjaft pozitive, në qoftë se e arrijmë. Kjo varet edhe nga opozita, por varet edhe nga ne. Padyshim që në çdo moment, opozita do të preferonte përshkallëzimin e konfliktit politik dhe të retorikës politike, si një mënyrë për t’u faktorizuar sa më shumë që të ishte e mundur, po edhe për t’i tërhequr energji qeverisë dhe maxhorancës nga problemet kryesore, që kanë të bëjnë me administrimin e vendit, kështu që të gjitha këto mbeten t’u përmirësuar e për të reflektuar.
Ju u shprehët i kënaqur me mënyrën se si u votua reforma në drejtësi. Megjithatë, shumë prej njerëzve tuaj të afërt, bashkëpunëtorëve e drejtuesve kryesorë të Lëvizjes Socialiste për Integrim, përfaqësuesve të saj në qeveri apo edhe në parlament, ishin tepër kritikë gjatë gjithë muajve të diskutimit të kësaj reforme. Kritikuat transparencën, kritikuat bashkëpunimin, kritikuat deri në pikën që do të paraqitej një draft pothuajse paralel me atë të paraqitur nga qeveria, deri diku duke legjitimuar bashkëpunimin brenda vetë maxhorancës.
Së pari, qeveria nuk ka paraqitur asnjëherë një draft.
Ekspertët…
Ka qenë grupi i ekspertëve të nivelit të lartë. Pra, nuk ka qenë një draft i qeverisë. Së dyti, duhet të nënvizoj se, si projekti që dërgoi Grupi Parlamentar i LSI-së në Venecia, edhe ai i Partisë Demokratike, bënë përmirësime shumë të rëndësishme e mjaft të vlerësuara nga vetë Komisioni i Venecias, por edhe nga vetë partnerët ndërkombëtarë. Ky ka qenë një proces i përbashkët dhe gjithëpërfshirës, prandaj dhe ishte e domosdoshme që të realizohej edhe ai votim konsensual, megjithëse asnjë nuk e mendonte se do të ishte me 140 vota, por në kuptimin që legjitimiteti i miratimit të Kushtetutës së re, sepse kjo është një Kushtetutë e re praktikisht, nuk janë thjesht ndryshime kushtetuese, ishte i pacenueshëm dhe i padiskutueshëm. Për fat të mirë kemi ecur në këtë drejtim dhe kjo është vërtet një reformë e zhvilluar me tensione dhe debate nga më të ndryshmet…
Shumë të acaruar ju pashë ato ditë?
Padyshim, dhe ju po të ishit në vendin tim, po të ishit kryetar i parlamentit, do të ishit shumë më i acaruar.
Përse? Nuk jeni thjesht kryetar i parlamentit, sepse jeni edhe bashkëkryetar i maxhorancës dhe kur flas për acarim, nuk pashë që acarimi t’i drejtohej opozitës. Ju kërcënuat me tërheqje ministrash, zoti Meta.
Ilir Meta – Nuk është se ne kërcënuam, por thjesht bëmë më të mirën që Shqipëria të ishte më e qetë në datën 22 korrik dhe që njerëzit të shkonin më me qetësi për pushime, ata që patën mundësi, por edhe ata që nuk patën mundësi, të paktën të ishin të qetë nga ekranet televizive ato javë të gushtit. Mendoj se kjo ishte shumë e rëndësishme dhe i shërbeu vendit.
Zoti Meta, ju thoni se reforma u votua ashtu siç duhet, por në fakt, Presidenti i Republikës, Prokuroria e Përgjithshme, Unioni i Gjykatësve, kanë shprehur shqetësim për një boshllëk të madh ligjor, mungesën e dispozitave të përkohshme, çka sipas tyre po krijon probleme të mëdha në proceset gjyqësore, sidomos në ato të një standardi të caktuar, të korrupsionit të zyrtarëve të lartë apo akuzave penale ndaj njerëzve, apo ish-njerëzve me imunitet. Gjithashtu, kemi një situatë të caktuar për sa i përket ligjit të vetingut. Pra, ju u shprehët se ndryshimet kushtetuese qenë një sukses për shkak se u votuan me 140 vota dhe befas ju pamë që të votonit së bashku me Ramën me tetëdhjetë e ca vota ligjin e vetingut, të kontestuar nga opozita deri në pikën, që, siç njoftoi sot Top Channal, ajo mund t’i drejtohet Gjykatës Kushtetuese.
Kemi një dallim esencial midis insistimit për konsensus për ndryshimet kushtetuese dhe ligjeve për zbatimin e Kushtetutës. Insistimi për të parën kishte të bënte me faktin që ne praktikisht bëmë një Kushtetutë të re dhe e bëmë në një klimë disavantazuese politike sesa bëmë Kushtetutën e parë, e cila është padyshim shumë më e mirë sesa kjo që kemi sot. Kushtetuta e parë, ju besoj e mbani mend, u bë në një proces shumë më të qetë dhe jo vetëm u miratua në parlament, por u miratua edhe në referendum nga qytetarët shqiptarë, ndërsa në rastin aktual, kishim rrezikun e diskutimit të legjitimitetit të kësaj Kushtetute, për arsye se kjo maxhorancë nga zgjedhjet e fundit ka 83 vota legjitime, shtojmë edhe 5 votat e PDIU-së….
Mendova se nuk do t’i shtonit ato.
Jo, patjetër, bëjnë 88 vota, por për të bërë ndryshimet kushtetuese duhen më shumë. Natyrisht me disa vota individuale pa i paragjykuar aspak kjo gjë mund të bëhej në kuptimin më të mirë numerik, por në kushtet kur opozita kishte paralajmëruar djegien e mandateve, largimin nga Kuvendi, daljen në rrugë, që nuk është se nuk i ka bërë këto gjëra në të kaluarën, dhe në kushtet kur ndërpritej dialogu politik, sepse praktikisht kjo është ndërprerje e dialogut politik në vend, atëherë do të kishim dy probleme kryesore.
Së pari, do të ishte shumë e vështirë të zbatohej një reformë e tillë, përveç aspektit të legjitimitetit dhe aspektit moral, sepse është një reformë për drejtësinë.
Së dyti, një çështje tjetër madhore është që ka zero shanse për të bërë çdolloj milimetri drejt integrimit evropian pa dialog politik. Do të vij edhe një deklaratë, u bë mirë që u kalua kjo punë, që do të bëhet reforma, por mirë do ishte që të ishte bërë me konsensus dhe shikojeni këtë punën e dialogut politik dhe rregullojini këto punë. Pra, nuk do të ishin këto deklarata që erdhën sot nga Brukseli, nga zonja Mogherini, nga zoti Han apo deklarata e Departamentit të Shtetit pas miratimit të kësaj reforme dhe në tërësi klima pozitive, për sa u takon ligjeve tani. Pra, ne arritëm që Kushtetutën, themelin e gjithë kësaj reforme, që riorganizon të gjithë sistemin e drejtësisë, ta kemi plotësisht legjitim.
Për sa u takon ligjeve për zbatimin do të ishte gjëja më e shkëlqyer që 40 ligjet, jo vetëm këto 7 kryesorët, të bëheshin me konsensus, por natyrisht ne nuk duhet të jemi naivë që të mendojmë dhe të besojmë se kjo gjë është kaq e lehtë që të ndodhë në një klimë politike, ku jo zgjedhjet në Dibër, jo një problem tjetër këtu, jo një problem tjetër aty, se ne edhe kur nuk ka probleme kemi dëshirë t’i shpikim. Pra, është e rëndësishme tani të ecim sipas një kalendari. Ne kemi një shumicë legjitime për këto ligje. Natyrisht kjo nuk është e mjaftueshme, sepse këto janë ligje, të cilat duhet që të certifikohen edhe nga ekspertët ndërkombëtarë, Euralius-i, ekspertët e OPDAT-it dhe ky proces ka ndodhur. Ne bëmë maksimumin për ligjin e vettingut që edhe ai të miratohej me konsensus. Iu dha mjaft kohë opozitës, për aq kohë sa kishim në dispozicion se duhej që deri në 1 shtator ne duhet ta raportonim këtë ligj. Opozita ka paraqitur opinionet, mendimet e saj, një pjesë e tyre janë reflektuar, janë pranuar. Ky është një proces tani që ka hyrë në një normalitet, është normalitet kushtetues, ligjor, demokratik.
