Gjeografia njerëzore i ka ndarë me dy emra dhe dy flamuj të ndryshëm, por për geologjinë e tokës, nën ujërat e Gjirit Persik shtrihet një gjigant i vetëm i pandashëm. Katari e quan North Dome, ndërsa Irani e njeh si South Pars, por kjo mbetet fusha më e madhe e gazit në botë, një rezervuar prej 50 mijë miliardë metrash kub metan që peshon sa të gjitha rezervat e tjera kryesore të planetit të mbledhura së bashku.
Pikërisht ky monument i energjisë është bërë skena e një përshkallëzimi të rrezikshëm në Lindjen e Mesme, pas sulmeve të fundit izraelite mbi impiantet nxjerrëse iraniane dhe hakmarrjes pasuese të Teheranit kundër infrastrukturës së Katarit. Ky shkëmbim zjarri nuk është thjesht një episod lufte, por një goditje që kërcënon ta shndërrojë tronditjen e përkohshme energjetike në një krizë strukturore dhe të zgjatur për mbarë botën.
Deri më tani, tregjet kishin operuar me shpresën se konflikti do të ishte i shkurtër dhe se anijet e gazit do t’i ktheheshin shpejt rrugëtimit përmes ngushticës së Hormuzit, duke parandaluar kështu recesionin dhe inflacionin galopant. Mirëpo, ky optimizëm bazohej në supozimin se kapaciteti prodhues i vendeve të Gjirit do të mbetej i paprekur, gati për t’u rindezur sapo të heshtnin armët.
Realiteti i ri tregon se kemi kaluar nga goditja e thjeshtë e depove apo rafinerive në shkatërrimin e drejtpërdrejtë të impianteve të nxjerrjes, një lëvizje që synon të gjunjëzojë regjimin iranian, i cili përdor pothuajse të gjithë gazin e South Pars për të mbajtur ndezur industrinë, energjinë elektrike dhe ngrohjen e shtëpive të veta.
Në këtë lojë të rrezikshme “sy për sy e dhëmb për dhëmb”, Katari është gjendur në vijën e parë të shënjestrës. Ndryshe nga Irani që e konsumon gazin brenda kufijve, Katari e lëngëzon atë në terminalin e Ras Laffan dhe e dërgon në mbarë botën, duke mbuluar rreth 20% të eksporteve globale.
Edhe pse pjesa më e madhe e këtij gazi përfundon në Azi dhe vetëm një pjesë e vogël në Evropë, ndërprerja e tij është vendimtare për ekuilibrin e çmimeve ndërkombëtare. Analistët paralajmërojnë se ideja e rikthimit të prodhimit në nivelet e para luftës po shndërrohet në një fantazi, pasi çdo infrastrukturë në Gjir tashmë konsiderohet një objektiv i mundshëm dhe vija e kuqe është shkelur në mënyrë të pakthyeshme.
Edhe pse çmimet nuk i kanë arritur ende nivelet rekord të shënuara pas pushtimit rus të Ukrainës, kjo mund të jetë vetëm një qetësi mashtruese. Ekspertët e energjisë vërejnë se bota po ushqen iluzionin se “uji po rrjedh ende” vetëm sepse disa ngarkesa të fundit janë në udhëtim e sipër, por në fakt rubineti mund të jetë mbyllur tashmë.
Evropa dhe Azia mbeten rajonet më të ekspozuara, ku çdo rritje e çmimit të naftës dhe gazit përkthehet menjëherë në rritje të inflacionit dhe ngadalësim të rritjes ekonomike. Edhe nëse përshkallëzimi do të ndalej sot, dëmet e shkaktuara dhe pasiguria e krijuar kanë lënë një hije të gjatë që do të duhen muaj, në mos vite, për t’u përshkuar drejt një normaliteti të ri.
