Drejtori i Agjencisë Qendrore të Inteligjencës William Burns është shfaqur si lojtari kryesor në përpjekjet e SHBA-së për të siguruar lirimin e pengjeve të mbajtura nga Hamasi, duke shfrytëzuar kontaktet e vendosura prej një kohe të gjatë dhe duke shfrytëzuar aftësinë e tij për të lëvizur në heshtje në rajon për të trajtuar një nga krizat më të rënda të politikës së jashtme të SHBA-së.
Javët e fundit, Burns, një ish-ambasador me përvojë i SHBA-së, është takuar me kreun e agjencisë izraelite të spiunazhit Mossad, David Barnea, si dhe me zyrtarë të lartë nga Katari dhe lojtarë të tjerë rajonalë në përpjekjet për të liruar dhjetëra pengje të kapur nga militantët e Hamasit gjatë sulmit të 7 tetorit në Izrael.
Ndërmjetësia e Burns, i cili flet arabisht midis gjuhëve të tjera, i ka siguruar atij një reputacion midis qeverive arabe si bashkëbiseduesi kryesor i SHBA-së në krizën e tanishme, sipas disa zyrtarëve rajonalë që kërkuan të mos identifikoheshin.
Në fakt, ai është bërë një nga diplomatët më të lartë të SHBA-së, si dhe spiuni i saj më i shquar. Lëvizjet e tij vijnë krahas udhëtimeve të shumta në rajon nga Sekretari i Shtetit Antony Blinken, Sekretari i Mbrojtjes Lloyd Austin dhe madje edhe Presidenti Joe Biden.
Burns ka punuar ngushtë me Barnean, homologun e tij të një agjencie inteligjente, dhe ka qenë në qendër të negociatave për një pushim të mëparshme në luftimet në Gaza, duke punuar së bashku me bashkërenduesin e Shtëpisë së Bardhë për Lindjen e Mesme, Brett McGurk dhe të tjerë, sipas burimeve.
Ditët e fundit, Burns u takua me familjet e pengjeve amerikane të mbajtura në Gaza, duke nënvizuar rolin e tij të vijueshëm në proces edhe pse bisedimet kanë ngecur, tha një nga njerëzit që ka njohur për bisedimet.
Zëdhënësit e Këshillit të Sigurisë Kombëtare të Shtëpisë së Bardhë nuk pranuan të komentojnë mbi rolin që luan Burns. CIA gjithashtu nuk pranoi të komentojë.
Rëndësia e Burns ka lindur pjesërisht nga nevoja duke pasur parasysh rolin e fuqishëm që agjencitë e inteligjencës luajnë në Izrael dhe në pjesën tjetër të Lindjes së Mesme.
Zyrtarët amerikanë, të cilët kërkuan të mos identifikohen për sa u përket diskutimeve mbi dinamikën e administratës së brendshme, theksojnë se Blinken dhe Austin janë angazhuar në diplomaci duke kërkuar të formësojnë natyrën e konfliktit, si dhe duke menduar për atë që do vijë pas përfundimit të luftimeve.
Por Burns ka atribute unike që i kanë shtuar rëndësinë e tij. Së pari, është përvoja e tij unike si ish-ambasador i SHBA-së dhe zyrtar i lartë i Departamentit të Shtetit.
Dhe ndryshe nga Blinken ose Austin, Burns nuk ka nevojë të tregojë agjendën e tij, të marrë gazetarë në udhëtimet e tij ose të mbajë konferenca shtypi. Kjo aftësi për të lëvizur në heshtje e bën atë të përshtatet në mënyrë unike me dinamikën e ndërlikuar të Lindjes së Mesme, ku aktorët rajonalë parapëlqejnë t’i mbajnë bisedat e tyre konfidenciale.
“Një drejtor me peshë dhe fuqi i CIA-s, veçanërisht ai që ka familjaritet personal me bashkëbiseduesit, është i pajisur në mënyrë unike për diplomacinë e inteligjencës,” tha Ted Singer, një veteran 35-vjeçar i shërbimit të CIA-s, i cili shërbeu si shef stacioni në katër kryeqytete të Lindjes së Mesme.
“Mesazhet mund të shpërndahen në mënyrë diskrete dhe të mbërrijnë përmes një rruge të shkurtër duke përdorur gjuhën diplomatike dhe qëndrimin publik.”
Burns po ngre rolin gjithnjë e më të rëndësishëm që kanë luajtur drejtorët e CIA-s në politikën e jashtme të SHBA-së.
Një nga paraardhësit e Burns, Michael Pompeo, mbikëqyri kontaktin e ish-presidentit Donald Trump me udhëheqësin e Koresë së Veriut, Kim Jong Un. George Tenet, drejtor i CIA-s nën ish-presidentin Bill Clinton, luajti një rol të ngjashëm në procesin e paqes në Lindjen e Mesme.
Tani, Burns e ka çuar misionin në një nivel të ri. Ai ka qenë thellësisht i përfshirë në pothuajse çdo krizë të madhe të politikës së jashtme që kur u bë drejtor i CIA-s në vitin 2021. Ai udhëtoi për në Rusi në prag të pushtimit të Ukrainës për t’i dhënë një paralajmërim rrethit të brendshëm të Presidentit Vladimir Putin.
Ai thuhet se ka mbajtur një takim me drejtuesin e talebanëve teksa qeveria afgane po rrëzohej. Ai vizitoi Kinën kur tensionet ishin të larta.
“Ka një histori të gjatë të presidentëve të të dy krahëve që përdorin oficerë të lartë të CIA-s për të udhëhequr politikën e jashtme,” tha Michael Morell, një ish-drejtor në detyrë i agjencisë.
“Presidentët shpesh janë me fat që kanë drejtorë të CIA-s me aftësi diplomatike dhe do ishte marrëzi të mos i përdornin ato. Ky është sigurisht rasti me drejtorin Burns.”
Roli i shefit të CIA-s është gjithashtu një funksion i besimit që Biden ka te Burns, të cilin ai e ngriti në statusin e një zyrtari të kabinetit në korrik.
“Bill më ka dhënë gjithmonë një analizë të qartë dhe të drejtpërdrejtë që i jep përparësi sigurisë dhe sigurisë së popullit amerikan, duke pasqyruar rolin integral që luan CIA në vendimmarrjen tonë të sigurisë kombëtare në këtë kohë kritike”, tha Biden në një deklaratë në atë kohë.
Burns sjell dekada përvojë në detyrën e tij të tanishme në Lindjen e Mesme. Një shkrim i vitit 2013 në The Atlantic e përshkroi atë si “armën sekrete diplomatike të Shtëpisë së Bardhë” dhe vuri në dukje se Këshilltari i atëhershëm i Sigurisë Kombëtare Colin Powell e vendosi atë në krye të politikës së Lindjes së Mesme në vitin 1987 kur ai ishte vetëm 32 vjeç.
Ai ishte gjithashtu një arkitekt kryesor i marrëveshjes bërthamore me Iranin që u arrit në vitin 2016.
Dhe ai sugjeroi se spiunimi dhe diplomacia kanë shumë të përbashkëta. Burns i tha Morell-it në një podcast të vitit 2019 se diplomacia është “një formë zbulimi”.
“Shpesh është një përpjekje e qetë, pa shumë zhurmë” tha ai në podcast.
“Ajo funksionon në kanalet e pasme, larg syve e mendjes.”/m.j
