Nga Sammy Almashat
Vizita e Presidentit Obama në Kubë këtë javë edhe një herë fokusoi sytë e botës mbi ishull. Pas rivendosjes së parë të marëdhënieve në vitin 2014, disa televizione të mëdha amerikane theksuan sistemin e kujdesit shëndetësor të vendit, unik për botën e tretë, dhe i cili, sipas një artikulli në New England Journal i Mjekësisë, “ka zgjidhur disa probleme që kujdesi ynë shëndetësor nuk ka arritur ende ti adresojë. “Duket heretike? Jo për ata që e kanë studiuar atë.
Performanca shëndetësore e Kubës
Kuba, një vend me 11 milionë banorë, ka arritur rezultate shëndetësore që janë zilia e botës së tretë. Ajo ka normat e vdekshmërisë së të miturve dhe fëmijëve më të ulët (nën moshën 5 vjeçare) dhe pritshmërinë e jetëgjatësisë më të lartë në Amerikë, duke ja kaluar edhe SHBA-ve në të gjithë tre prej këtyre treguesve (edhe pse shkalla e vdekshmërisë së nënave është ende dukshëm më e lartë se ajo në vendet e pasura). Këtë vit, Kuba u bë vendi i parë në botë që, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, ka eliminuar transmetimin e HIV-it dhe sifilisit nga nëna tek fëmija. Si ka mundur një vend i Botës së Tretë, i nënshtruar prej dekadash sanksioneve ekonomike, të realizojë këtë?
Një pjesë e përgjigjes qëndron në krijimin e një sistemi universal gjithëpërfshirës të kujdesit shëndetësor të qeverisë post-revolucionare, të strukturuar rreth kujdesit primar dhe parandalues - me një rrjet mjekësh, infermierësh dhe punonjësish të shëndetësisë që në përgjithësi jetojnë në të njëjtin komunitet me pacientët e tyre.
Për të siguruar personel adekuat për këtë iniciativë, qeveria ka investuar shumë në arsimin mjekësor, gjë që siguroi që në Kubë të ketë gati tre herë më shumë mjekë për frymë se në SHBA. Kjo gjithashtu i mundësoi vendit që të dërgojë një total prej 130,000 të profesionistëve të vet që të japin kujdes mjekësor me kosto të ulët ose pa kosto për pacientët në vendet e tjera të Botës së tretë, me gati 37.000 që punojnë në 70 vende që nga viti 2008. Kuba ishte ndër të parat që iu përgjigj epidemisë së Ebola-s vitin e kaluar, duke dërguar më shumë mjekë në Sierra Leone se çdo vend përveç Britanisë së Madhe.
Programi universal i vaksinimit të vendit zhduki shumë prej sëmundjeve të fëmijëve dhe sëmundjeve tropikale më parë të zakonshme, duke përfshirë poliomelitin, fruthin dhe difterinë. Shumë nga vaksinat, si dhe medikamente të tjera, janë prodhuar nga industria vendase farmaceutike që është zhvilluar, pjesërisht, në përgjigje të embargos të SHBA-ve. Ky sektor i bioteknologjisë punëson rreth 10,000 njerëz dhe prodhon shumicën e ilaçeve që përdoren në vend, duke përfshirë 33 vaksina, 33 ilaçe të kancerit, 18 barna për trajtimin e sëmundjeve kardiovaskulare dhe shtatë ilaçe për sëmundje të tjera. Në një moment, Kuba ishte ofruesi kryesor i farmaceutikeve në Amerikën Latine dhe gjithashtu furnizonte me ilaçe edhe disa vende aziatike. Infrastruktura e saj mjekësore është gjithashtu relativisht e avancuar, me 22 kampuse mjekësore dhe revista akademike në të gjitha specialitetet e mëdha mjekësore.
Për pjesën më të madhe të progresit të bërë në përmirësimin e mirëqenies së popullsisë kubaneze duhet të shohim pas në politikat e pavarura nga sektori shëndetësor, duke përfshirë arsimin universal, ushqimin e garantuar, ujë të pijshëm të pastër dhe kanalizime moderne. Ndoshta më të rëndësishme ishin politikat egalitare ekonomike të qeverisë kubaneze që reduktuan ndjeshëm pabarazitë pasurore që kishte ekzistuar para revolucionit. Një organ i gjerë i hulumtimeve tregon se pabarazia e të ardhurave është e lidhur ngushtë me të, dhe ka të ngjarë të jetë një përcaktues kritik i shëndetit të popullatës, dhe Kuba nuk është përjashtim.
Embargoja e SHBA-ve
Çfarë e bën avancimin shëndetësor të Kubës edhe më të mrekullueshëm është se ai është arritur në më shumë se pesë dekada të një embargoje mbytëse ekonomike. Në vitin 1962, tre vjet pas revolucionit kubanez, SHBA-të themeluan embargo që të dëmtojë ekonominë e Kubës, me shpresën se dhimbja shkaktuar popullit kuban do ti nxiste ata që të përmbyste qeverinë. (Embargoja ishte vetëm një nga disa metoda të përdorura nga SHBA-të për të larguar qeverinë kubaneze)
Në një raport të plotë të vitit 1997 që dokumenonte ndikimin e embargos amerikane mbi Kubë, Shoqata Amerikane për Shëndetësi Botërore (AAWH) vërejti se ishte “një nga pak embargot e viteve të fundit … që përfshijnë në mënyrë eksplicite ushqime dhe ilaçe, në ndalimin e saj virtual në lidhjet e ndërsjellta tregtare. “Raporti gjeti se shtrëngimi i embargos gjatë viteve 1990 kishte rezultuar me mungesën e barnave, furnizimet e ujit dhe ushqimit, duke çuar në kequshqyerje dhe sëmundjet e ardhura prej ujit dhe probleme të tjera. AAWH arriti në përfundimin se “[një] katastrofë humanitare [që do të rezultonte nga embargoja] është shmangur vetëm për shkak se qeveria kubaneze ka mbajtur një nivel të lartë të mbështetjes buxhetore për sistemin e kujdesit shëndetësor projektuar për të ofruar kujdesin primar dhe parandalues shëndetësor për të gjithë qytetarët e saj.”
Amnesty International ndoqi raportin e AAWH me analizat e saj të vitit 2009 se si embargoja kishte ndikuar në “të drejtat ekonomike dhe sociale” të popullit kubanez. Raporti dokumentoi raste të shumta në të cilat Kuba nuk ishte në gjendje të importonte një gamë pajisjesh mjekësore, duke përfshirë ilaçe për HIV dhe psikiatrike, vaksina dhe shiringa, pajisje mjekësore, pajisje diagnostikuese, prezervativë, dhe produkte pediatrike.
SHBA-të kanë qenë prej kohësh të izoluara nga pjesa tjetër e botës në politikën e saj ndaj Kubës. Çdo vit që nga viti 1992, Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara ka votuar me shumicë dërrmuese (188-2 ishte vitin e kaluar), në favor të një rezolute duke i bërë SH.B.A.- ve thirrje për t’i dhënë fund embargos.
Presion për të privatizuar?
Nëse Kuba mund ti mbajë këto arritje, pasi marrëdhëniet me SH.B.A.-të të jenë normalizuar plotësisht, mbetet për tu parë. Ka mundësi që hapja diplomatike – dhe, ç’është më e rëndësishmja, ekonomike – nuk do të vijë pa presion të konsiderueshëm të SHBA-ve për të privatizuar industritë shtetërore të Kubës, duke përfshirë edhe sektorin e shëndetësisë. Për të vlerësuar pasojat e një veprimi të tillë, kubanezët duhet të shohim më tej se përvoja e SHBA-ve, për të kuptuar se një sistem i kujdesit shëndetësor i fragmentizuar dhe për përfitime ka gjasa të ndryshojë shumë nga arritjet e modelit të vet universal./A.A.
Pershtati historia-ime.com /huffingtonpost.com
