Nga përfundimi i luftës e deri më tash Kosova importoi nga Serbia produkte ushqimore dhe joushqimore në vlerë prej më shumë se 4 miliardë eurosh. Ndërkaq prodhuesit kosovarë për gati dy dekada në këtë shtet kanë eksportuar prodhime në rreth 100 milionë euro, shkruan sot, gazeta Zeri.
Shkëmbimet tregtare në mes të Kosovës dhe Serbisë vazhdojnë të rriten nga viti në vit, pavarësisht përkeqësimeve të raporteve politike mes këtyre dy shteteve.
Nga përfundimi i luftës e deri më tani Kosova importoi nga Serbia produkte ushqimore dhe joushqimore në vlerë prej më shumë se 4 miliardë eurosh. Ndërkaq prodhuesit kosovarë për gati dy dekada në këtë shtet kanë eksportuar prodhime në rreth 100 milionë euro.
Duke u bazuar në të dhënat zyrtare të Agjencisë së Statistikave të Kosovës shihet se importet nga Serbia në vitin 2015 kanë arritur në 382 milionë euro derisa në anën tjetër eksportet e Kosovës në vitin 2015 kanë arritur maksimumin në 32 milionë euro. Duke u bazuar në të dhënat e fundit të Agjencisë së Statistikave shihet se importet serbe marrin pjesë me 14,5 për qind të totalit të përgjithshëm të importeve të vendit e që ka rritje në raport me vitet paraprake.
Selatin Kaçaniku, kryetar i Shoqatës për Mbrojtjen e Konsumatorit, thotë se qytetar konsumator i Kosovës vazhdimisht manipulohet nga bizneset importuese, marketet, por edhe tregtarët. Sipas tij, trajtat e manipulimit janë më të sofistikuara siç janë të përgatitur mekanizmat e mbikëqyrjes e inspektimit të tregut dhe të mbrojtjes së qytetarit konsumator. “Faktikisht kemi të bëjmë me vartësi të ndikuar e të imponuar e jo me vartësi reale”, ka thënë Kaçaniku.
Sipas tij, të gjitha produktet, nga të gjitha shtetet me të cilat Republika e Kosovës nuk ka kontrata bilaterale të tregtisë, mund të jenë të rrezikshme.
Shahini: Linja të veçanta vetëm për Kosovën
Agim Shahini, kryetar i Aleancës Kosovare të Bizneseve (AKB), thotë se Serbia ka strategji për të përfituar sa më shumë hapësirë në tregun e Kosovës. Sipas tij, shteti subvencionon prodhuesit në Serbi që eksportojnë prodhime në vendin tonë.
“Në Kosovë politikat fiskale deri më tani pothuajse janë të njëjta sikurse për importe të produkteve finale, sikurse për lëndë të parë. Kjo është arsyeja kryesore që prodhuesi vendas nuk e ka fuqinë konkurruese ndaj atyre importuese e sidomos nga Serbia”, ka thënë Shahini. Sipas tij, shteti i Kosovës në njëfarë mënyrë ka favorizuar tregtarët pasi që, sipas tij, politikat fiskale për prodhuesit vendorë janë të pafavorshme. Sipas tij, rritja e vazhdueshme e importeve ka dëmtuar rëndë prodhuesit vendorë. “AKB-ja ka bërë një analizë hulumtuese më herët ku del se që nga paslufta e këndej Kosova ka importuar rreth 5 miliardë euro produkte të ndryshme nga Serbia. Sikur këto mjete të investoheshin në ngritjen e sektorit prodhues sot Kosova do t’i kishte punët shumë më mirë me eksport, por edhe me punësim” ka thënë Shahini.
Ai më tutje thotë se në njëfarë mënyre kosovarët kanë krijuar një lloj varësia nga produktet serbe pasi që, sipas tij, si në të kaluarën, ashtu edhe pas luftës tregtarët kosovarë kanë pasur raporte shumë të mira më tregtarët serbë.
Shahini thotë se produktet serbe mund të jenë të rrezikshme për shëndetin e qytetarëve, pasi që, sipas tij, linjat e prodhimit për Kosovën nëpër fabrikat serbe janë të veçanta.
“Rreziku është gjithnjë prezent nga produkte që vijnë në Kosovë e që nga Serbia kanë destinacion vetëm Kosovën. Po ashtu shumë produkte nga Serbia për në vendin tonë vijnë përmes rrugëve alternative, të pakontrolluara nga Dogana dhe AVUK-u siç janë: duhani, alkooli, derivatet e naftës, medikamente të ndryshme.. etj”, ka thënë Shahini për gazetën “Zëri”
Rexhepi: Neve na mungon inati
Ibrahim Rexhepi, njohës i materies ekonomike nga partia joparlamentare Aleanca Kosova e Re, thotë se prania e mallrave serbe në tregun kosovar është e madhe për shkak të lidhjeve të kahershme ekonomike që ka pasur Kosova me Serbinë. Sipas tij, rritja e importit të prodhimeve serbe në masë të madhe ka dëmtuar edhe prodhimet vendore në Kosovë.
“Duhet pasur parasysh se në vitin 1999, do të thotë pas vënies së Kosovës nën administrim ndërkombëtar, kufijtë me Serbinë janë trajtuar si kufij administrativë. Pra, hyrja e mallrave serbe nuk është ngarkuar me taksë doganore dhe kjo u ka dhënë pozitë më të volitshme konkurruese produkteve serbe në tregun e Kosovës”, ka thënë Rexhepi për gazetën “Zëri”. Sipas tij, po ashtu janë tregtarët që për shkak të afërsisë dhe kostos së lirë të transportit janë orientuar në Serbi e më pas ata në këtë shtet e kanë pasur më të lehtë të gjejnë furnizues. “Neve na mungon inati, na mungon një disponim nacionalist kur dalim në treg. Konsumatorët nuk duhet të blejnë produkte serbe. Së pari t’i venerojnë produktet vendore, pastaj ato të Shqipërisë e të vendeve të tjera të rajonit. Të fundit si mundësi për blerje duhen të jenë produktet serbe. Këtu edhe shteti ka mundur të luajë një rol me ndikim. Ndoshta jo edhe të ndërhyjë në mënyre direkte, por përmes masave jotarifore apo përmes ndonjë kostoje shtesë ta komplikojë importin nga Serbia. Por, në situatat e këtilla edhe masat e reciprocitetit janë të pranueshme dhe të kuptueshme”, ka thënë Rexhepi.
Viti Importe Eksporte
2005 152.257,000 8,158,000
2006 191.053,000 20,910,000
2007 222,534,000 19,280,000
2008 208,951,000 9,893,000
2009 210.901,000 3,504,000
2010 260.471,000 3,941,000
2011 254.917,000 7,198,000
2012 278.388,000 14,968,000
2013 285.356,000 14,463,000
2014 368,234,000 27,292,000
2015 382,129,000 32,262,000
Shumë të frikshme dhe gjithnjë e më shumë në ngjitje, që tregojnë se Kosova do përballet me vështirësi të zhvillimit të saj. (b.an)
