Nga Ben Andoni
Retorika e çartur e politikanëve për fushatën e zgjedhjeve 2017 ka arritur kulmin në ditët e fundit para të dielës së 25 Qershorit. Flitet për timonin e Ramës, flitet për himnin, për armatosjen e Ilir Metës, flitet për foton blic të takimit 10 sekondësh të Bashës me Trump, flitet për taksa, flitet për papunësi, por pothuaj asgjë për atë që na kritikojnë të gjithë: zgjedhjet. Sepse këto të fundit kurrë nuk do të bëhen si duhet tek ne, duke treguar realisht edhe nivelin e vërtetë të demokracisë shqiptare.
Kështuqë kur arrihet që të ndryshohet thjesht nga politika data e zgjedhjeve, kur Parlamenti miraton nga pakti politik ndryshimet ligjore që e anashkalojnë Kodin Zgjedhor, kur vetë KQZ vendimet nuk i mbështet në ligj si në rastin e dy partive të mëdha, kur partitë si PD-ja shpërfillin afatet e mandatuara me ligj, atëherë llogarit se çfarë mund të bëjë kryetari i aksh qendre të votimit në një zgrip vendi, por qoftë edhe afër kryeqytetit, si mund të sillet ai me simbolikën apo në numërimin e votave!
Një vit më parë, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve i kërkoi Kuvendit shqiptar të ndryshonte Kodin Zgjedhor, madje duke i sugjeruar edhe pikat ku mund të ndërhyhej dhe që lidheshin me përmirësimin e standarteve të zgjedhjeve të shkuara. Në një nga pikat vlerësohej si e palogjikshme numri i vëzhguesve dhe personat politikë që bënin presion ose këshillonin njerëzit e tyre në qendrat e votimit. Si ndikonin ata mbi numëruesit e partive të tyre duke e vonuar shëmtuar procesin zgjedhor por edhe sfilitjen e këtyre sepse shumë syresh kishin qenë edhe komisionerë në qendrat e votimit. E nuk mbaronte këtu, sugjerimeve i shtohej sjellja harbute në disa raste e numëruesve dhe kushtet klimatike, që krijoheshin nga dyndjet. Atëkohë, KQZ këshilloi që një Kodi i ri Zgjedhor duhet të ndalonte komisionerin e KQV të emërohej edhe si numërues. Madje shkoi në gjëra më specifike: kishte KZAZ të mëdha për të cilat u kërkua rritja e numrit të tavolinave, por në këtë rast do duheshin mjedise të mëdha. Megjithëse propozimet ishin edhe disa nga rekomandimet i ODHIR, partitë politike shqiptare pothuaj e futën në sirtar Kodin Zgjedhor ose më keq akoma e nënvleftësuan hapur, duke iu derdhur njëra-tjetrës me luftën e zakonshme bajate. Ndryshimet e Kodit edhe me apelet e aktorëve të ndryshëm, nuk u bënë deri kur plasi kriza e të ashtuquajturës “Çadër e Lirisë”.
Epilogu arriti në zgrip të afateve të mbylljes së krizës kur politika u pa se as nuk e përfillte fare Kodin Zgjedhor. Vetëm një pakt i vogël, pas ardhjes së emisarëve të huaj, bëri që zgjedhjet të shtyheshin, teksa u pa se negociatorët ndërkombëtarë arrinin të vendoseshin edhe mbi ligjin. Paçka se ajo ishte detyrë thjeshtë e presidentit, atij iu bë fakt i kryer ajo që vendosi politika e madhe (Lexo takimi Rama-Berisha) natën e 18 Majit. Dhe, marrëveshja e dy të mëdhenjve parashikoi afatin vetëm për regjistrimin e partive opozitare dhe listave të tyre të kandidatëve, ndërsa nuk u lejua regjistrimi i koalicioneve dhe i partive të tjera të vogla që nuk bënin pjesë në kampin opozitar, megjithëse fajtorë të situatës ishin pikërisht ata.
Dhe jo vetëm kaq, ndryshimet e Ligjit për Partitë Politike, të cilat u miratuan si pjesë e marrëveshjes Mcallister+, përcaktuan monitorimin e financimit të partive përgjatë fushatave. Në fakt edhe vetë Kodi Zgjedhor e kufizonte monitorimin e financimit të partive politike jashtë periudhës së 30 ditëve zyrtare të fushatës. Me pak fjalë, ajo që bëhej në parlament nuk shkonte fare me Kodin Zgjedhor.
Të gjitha këto e bënë autoritetin e KQZ-së të arrinte në këtë vit në nivelin më të ulët. PD nuk arriti të dorëzonte listat e plota të kandidatëve, shoqëruar me dokumentacionin e nevojshëm brenda afatit të 26 majit. Dhe, KQZ i dha 24 orë afat PD-së për të plotësuar mangësitë në lista, edhe pse ligji nuk të jep asnjë mundësi në këtë rast…
“Lidhur me kodin, ky është një kod i mallkuar zgjedhor që në 2008-n, një kod i bërë në errësirë nga shqiptarë dhe ndërkombëtarë dhe përsëri ky kod dëshiron të mbajë në errësirë zgjedhjet në Shqipëri për fat të keq.Sepse nëse ka një konsensus është ai i nëndheshëm për të penguar çdo përpjekje që rrit transparencën e procesit zgjedhor dhe që e kalon atë nga dy-tre duar në një proces të hapur, konkurrues dhe demokratik. Pasojat e krizave të këtyre viteve, të gati një dekade, janë pasojat e kodit të bërë në errësirë me ndryshimin e dhunshëm që iu bë Kushtetutës me konsensusin e madh”, e pohoi hidhur pak javë më parë kryetari i parlamentit dhe kryetari i LSI-së Meta, por pa mundur në Legjislaturën e drejtuar prej tij, që t’i japë udhë problemit dhe të drejtojë një proces, që e mbajnë peng prej vitesh partitë e mëdha. (Javanews)
