Vendet e Ballkanit Perëndimor, përfshi këtu edhe Shqipërinë, vuajnë mungesën e investimeve në kërkimin shkencor në sektorin publik. Për këtë arsye, këtyre vendeve u është krijuar mundësia që të kenë akses në European Open Science Agenda, një bazë e madhe e cila është pjesë e programit Horizon 2020.
Shqipëria, Bosnjë – Hercegovina, Kosova, Kroacia, Mali i Zi dhe Maqedonia kanë rënë dakord që të ngrenë pika kombëtare referencë për programin “Shkenca e Hapur’ dhe të hartojnë një plan trevjeçar pune, nënkujdesin e Këshillit Rajonal të Bashkëpunimit (RCC) me seli në Bosnjë.
Informacionet tregojnë se bashkëpunimi në fushën e kërkimit mes universiteve edhe sektorëve të industrisë është i ulët dhe vlen vetëm për një numër të vogël të bizneseve të mëdha.
Rezultatetet e kërkimeve të ndryshme si nga programi ‘Open Science’ dhe nga ‘Open Access Agenda’ do të mund të aksesohen si nga ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, ashtu edhe nga publiku i gjerë.
“Politikat e aksesit të hapur rrisin konkurrueshmërinë dhe si rrjedhim promovojnë rëndësinë e cilësinë. Kërkimet shkencore janë shumë të ulëta në Ballkanin Perëndimor dhe këtë e kanë treguar edhe raportet e ndryshme vjetore”, tha Vanja Ivošević, eksperte e RCC-së. Grupet e punës, që do të ngrihen nga programi “Open Science”, do të ndihmojnë vendet e rajonit që të rrisin aksesin ndaj kërkimeve për përdorim biznesi dhe inovacioni, por edhe për rritjen e cilësisë së tyre.
“Rritja e aksesit ndaj publikimeve shkencore dhe të dhënave do të ndihmojë në përmirësimin e kërkimit, të riprodhimit, në rritjen e përfshirjes së qytetarëve dhe në përshpejtimin e proceseve inovative”, tha Daniel Spichtinger, specialist i programit ‘Open Access’ në Drejtorinë e Përgjitshme të Kërkimit dhe Inovacionit në Komisionin Europian.
Spichtinger shpjegoi se aksesi te njohuritë duhet të kthehet në një trend për Ballkanin Perëndimor.
Këshilli Rajonal i Bashkëpunimit (RCC) raporton se, në vendet e Ballkanit, përfshirë edhe Shqipërinë aksesi ndaj njohurive është thelbësor në universitete dhe më gjerë për zhvillimin e shoqërisë.
“Është e rëndësishme të kuptohet se përmirësimi i aksesit ndaj kërkimit është baza e transferimit të njohurive (mësimdhënia), gjenerimit të njohurive (kërkimit) dhe vlerësimit të njohurive (shoqëria civile). Mungesa ndaj rezultateve të kërkimit dhe të dhënave çon në dyfishimin e përpjekjeve kërkimore, si dhe në dështimin e finacimeve”, tha Spichtinger raporton Monitor.
Në vitin 2012, Bashkimi Europian nxiti të gjitha vendet anëtare përmes një rekomandimi që të përfshinin brenda një ‘sfere’ publike të dhënat e dala nga kërkime të ndryshme./a.m.
