Danimarka numëron 1 mijë e 419 ishuj me sipërfaqe mbi 100 metra katrorë. Nëse presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, do të aneksonte vërtet Groenlandën në “perandorinë amerikane”, mbretëria ishullore e pasardhësve të Vikingëve do të zvogëlohej.
Për momentin, megjithatë, Trump po kontribuon që ajo të rritet: me ndërtimin e parqeve eolike offshore dhe stacioneve të konvertimit, Danimarka po krijon në det një lloj ishulli energjetik, të lidhur me nënstacione dhe elektrolizatorë të vendosur në ishullin baltik të Bornholmit.
I gjithë kompleksi, i quajtur Bornholm Energy Island, lind nga nevoja gjithnjë e më urgjente për t’u bërë i pavarur nga çdo formë importi energjie. Në Detin e Veriut, Danimarka madje planifikon të ankorojë një ishull krejtësisht artificial me funksion të ngjashëm.
Projekti Bornholm Energy Island është projekti më i madh ndërkufitar i tranzicionit energjetik në botë dhe, njëkohësisht, më i kushtueshmi i realizuar ndonjëherë në Danimarkë, pranë Bornholmit do të ngrihet një ishull artificial. Gjermania dhe Danimarka kanë nënshkruar një marrëveshje bashkëpunimi për ndërtimin e tij gjatë samitit të tretë të Detit të Veriut, të mbajtur në Hamburg. Marrëveshja u shpall nga kancelari federal Friedrich Merz (CDU) së bashku me kryeministren daneze Mette Frederiksen.
Plani parashikon ndërtimin e stacioneve të mëdha të konvertimit që do të transformojnë energjinë elektrike të prodhuar nga parqe eolike offshore (ende për t’u ndërtuar) dhe do ta shpërndajnë atë mes Gjermanisë dhe Danimarkës. Një pjesë e energjisë do të përdoret nga elektrolizatorët për të ndarë ujin në përbërësit e tij, duke prodhuar hidrogjen që do të transportohet në Gjermani përmes një gazsjellësi nënujore.
Jo më klimë, por siguri
Fillimisht Danimarka kishte planifikuar dy ishuj energjetikë: përveç projektit në Baltik, ishte parashikuar edhe një ishull artificial në Detin e Veriut, me madhësi sa 18 fusha futbolli, si lidhje me rrjetin elektrik të Belgjikës.
Të dy projektet datojnë disa vite më parë dhe janë shtyrë disa herë. Kohët e fundit energjia eolike offshore është bërë shumë e kushtueshme. Ashtu si në Gjermani, edhe në Danimarkë nuk gjendeshin më investitorë të gatshëm të financonin turbinat gjigante, për shkak të rrezikut të lartë tregtar, çmimeve të paqëndrueshme të energjisë dhe rritjes së kostove të materialeve.
Pika e kthesës erdhi me lëvizjen e Donald Trump mbi Groenlandën. “Pa ndryshimin politik në Uashington, projekti Bornholm nuk do të kishte avancuar,” tha një vëzhgues danez në samitin e Detit të Veriut në Hamburg.
Që kur presidenti amerikan shfaqi gatishmërinë për të ndjekur një zgjerim territorial në shkelje të së drejtës ndërkombëtare dhe në dëm të aleatëve të tij, projekti i ishullit energjetik në Baltik ndryshoi natyrë. Nuk janë më mbrojtja e klimës dhe tranzicioni energjetik që justifikojnë këtë vepër të kushtueshme: parku eolik offshore tani konsiderohet projekt sigurie strategjike dhe vetë-mjaftueshmërie, për të reduktuar varësinë energjetike edhe nga SHBA-të.
“Ky projekt ndërkufitar forcon autonominë energjetike të Evropës, nxit inovacionin dhe rrit rezistencën përballë sfidave gjeopolitike,” shpjegoi qeveria federale gjermane. Komisioni Evropian e ka klasifikuar Bornholm Energy Island si një nga tetë “autostradat energjetike” kryesore të kontinentit.
Një përgjigje gjeopolitike
Sipas kryeministres daneze Frederiksen, nuk bëhet fjalë thjesht për një projekt energjetik ndërkufitar, por për një përgjigje ndaj realiteteve të reja gjeopolitike: “Është një çështje që ka të bëjë me parimet tona demokratike, integritetin dhe identitetin tonë.”
Kancelari Merz e ka mirëpritur projektin e përbashkët duke u shprehur “sepse kemi nevojë për më shumë energji elektrike për të ulur çmimet”. Ai bën një dallim mes energjisë eolike në tokë dhe asaj në det, duke theksuar se offshore nuk dëmton peizazhin dhe shfrytëzon më mirë erën. Megjithatë, Merz ka përsëritur bindjen e tij se energjia eolike është një “teknologji tranzicioni” e vlefshme për disa dekada.
Ministrja federale e Ekonomisë dhe Energjisë, Katherina Reiche (CDU), ka rënë dakord në Hamburg me homologun e saj danez Lars Aagaard për mbështetjen e përbashkët të parqeve eolike që do të ndërtohen në kuadër të projektit Bornholm Energy Island. Me këtë marrëveshje bie pengesa e fundit për realizimin e ishullit.
Projekti është një nismë e përbashkët e operatorëve të rrjeteve të transmetimit Energinet dhe 50Hertz, me synimin për të futur në rrjetin elektrik europian 3 gigavat energji eolike offshore. Energjia e prodhuar do të shpërndahet përmes lidhjeve të reja: 2 gigavat drejt Gjermanisë dhe 1.2 gigavat drejt Danimarkës. Për krahasim, një central bërthamor ka zakonisht një kapacitet rreth 1 gigavat.
Kostoja totale e projektit Bornholm Energy Island arrin rreth 7 miliardë euro, që do të ndahet mes dy vendeve sipas shpërndarjes së energjisë. Bashkimi Evropian kontribuon në financimin e pjesës daneze me 645 milionë euro.
Një territor normativ i paeksploruar
Për të lidhur dy rrjetet energjetike do të nevojiten gjithsej katër stacione të mëdha konvertimi, të afta të transformojnë rrymën e vazhdueshme në alternative dhe të rrisin tensionin në 525 mijë volt. Një stacion do të jetë në Danimarkë, një në Gjermani pranë Greifswald-it dhe dy në Bornholm. Pajisjet kryesore do të furnizohen nga Siemens Energy, ndërsa kabllot nga kompania daneze NKT.
“Marrëveshja mes Gjermanisë dhe Danimarkës ka një vlerë që shkon përtej projektit Bornholm Energy Island në Baltik dhe është një sinjal i rëndësishëm për industrinë offshore në gjithë Evropën,” tha Stefan Kapferer, CEO-ja i operatorit të rrjetit 50Hertz, pas nënshkrimit në Hamburg. “Të dyja vendet po hyjnë në një territor normativ të paeksploruar dhe po luajnë një rol pionier.” /Shkrim nga La Repubblica
