Nga Daniel Serwer*
“Idea e Thaçit për ndryshim kufijsh të Kosovës i vë zjarrin barutit ballkanik”
Presidenti i Kosovës Thaçi e ka bërë të qartë se ka ndërmend të diskutojë ndryshimin e kufijve të Kosovës me homologun serb Vuçiç. Ai mohon se kjo nënkupton ndarjen etnike të Kosovës dhe e quan atë një korrigjim të kufirit, një eufemizëm që synon një shkëmbim territori: Nëse korrigjimi i kufirit Kosovë-Serbi dhe marrëveshja përfundimtare për njohjen reciproke arrihen, nëse një marrëveshje e tillë është e dyanshme dhe e balancuar, do të thotë fitore e favorshme për të dyja palët, atëherë askush nuk do të ishte kundër.
Me sa duket ai është i hapur për të tregtuar disa ose të gjitha komunat veriore me shumicë serbe në Kosovë për territorin e shumicës shqiptare në Serbinë jugore. Marrëveshja natyrisht duhet të përfshijë, para shkëmbimit të tokës, njohjen reciproke diplomatike. Vetëm shtetet sovrane mund të shkëmbejnë territorin.
Kjo ide ka qarkulluar gjerësisht javët e fundit, por komentet e Thaçit janë konfirmimi i parë i qartë nga pala shqiptare e ekuacionit. Kjo nuk do të ndodhte pa pajtimin e SHBA dhe Evropës. Brukseli dhe Uashingtoni me sa duket kanë vendosur që integrimi i komunave veriore serbe me pjesën tjetër të Kosovës është thjesht shumë e vështirë, kështu që ata kanë rënë kundërshtimin e mëparshëm të tyre të fortë.
Korrigjimi i kufijve, ose çfarëdo që ju e quani, është një ide e keqe, për shumë arsye:
Shumica e serbëve në Kosovë, si dhe manastiret më të rëndësishme serbe dhe vendet e tjera fetare nuk janë në veri. Ata në jug të lumit Ibër dhe do të jenë në rrezik, afatshkurtër dhe afatgjatë, nëse shkëmbehet territori.
Shkëmbimi do të rriste përkrahjen për ata shqiptarë në Kosovë që favorizojnë bashkimin me shqiptarët dhe ata të Maqedonisë të cilët dëshirojnë të bashkohen me një Shqipëri të tillë të Madhe, potencialisht edhe destabilizuese të Maqedonisë.
Republika Srpska, 49% e kontrolluar nga serbët e Bosnje dhe Herzegovinës, do të dojë të ndjekë shembullin, duke shpallur pavarësinë dhe duke kërkuar të bashkohet me Serbinë. Kjo do të nxisë një lëvizje të krahasueshme kroate që kantonet me shumicë kroate të Bosnjës të bashkohen me Kroacinë.
Rusët do ta tregojnë këtë korrigjim të kufijve si precedent për atë që ata do të donin të bënin me Osetinë e Jugut dhe Abkhazinë në Gjeorgji, Transnistria në Moldavi dhe Donbas, si dhe Krime në Ukrainë.
Ata madje mund ta pëlqejnë idenë për ta lejuar Kosovën në Kombet e Bashkuara, e cila do të ishte një fitore e Pirrofisë nëse do të bashkohet me Shqipërinë e Madhe, ose nëse Kina ende nuk ka vendosur të vërë veton ndaj anëtarësimit të Kosovës.
Unë ende shpresoj se marrëveshja për këtë ide të keqe do të jetë e vështirë për t’u arritur. Serbia ka arsye të mira sigurie që të mos heqë dorë nga territori në Serbinë jugore që shtrihet ngjitur me daljen e saj kryesore drejt detit. Kisha Ortodokse Serbe është një humbës i madh nëse kjo “korrigjim” vazhdon. Kosova ka arsye të mirë për të mos shkaktuar një seri pretendimesh për korrigjimet ndërkombëtare të kufirit që nuk ka gjasa të jenë paqësore. As politikanët aktualë të Prishtinës nuk do të lulëzojnë në një mjedis në të cilin popullsia e Kosovës parashikon fundin e shtetësisë së vendit duke u bashkuar në Shqipëri. Vetëvendosja, një lëvizje që ka avokuar mundësinë për t’u bashkuar me Shqipërinë, do të jetë fituesi i madh.
Një Kosovë demokratike dhe një Serbi demokratike duhet të jenë në gjendje të gjejnë kushtet për mbrojtjen e popullsive të pakicave të tyre përkatëse pa këtë shkëmbim të rrezikshëm të territorit dhe popullsisë. Sigurisht që është pikërisht problemi: as një demokraci e konsoliduar dhe të dyja janë të drejtuara nga nacionalistë etnikë të cilët ende nuk kanë respekt të mjaftueshëm për minoritetet. Nuk duhet të jetë një surprizë e madhe që një administratë etnike nacionaliste në SHBA dhe një BE në të cilën nacionalizmi etnik ka fituar shumë terren dobësohet në angazhimin e tyre ndaj demokracisë dhe sundimit të ligjit, por nuk është një zhvillim i mirëpritur. Kjo është një ide e keqe, koha e të cilës nuk duhet të vijë.
*Autori është ekspert për çështjet e Ballkanit dhe profesor në Universitetin ‘Johns Hopkins’. Ai ka shërbyer gjithashtu si zv.ambasador në Romë dhe koordinator i zgjidhjes së konfliktit boshnjak. Gjithashtu mori pjesë si negociator në marrëveshjen e Dejtonit.
Përgatiti JavaNews.al
