Richard Haass, ish-këshilltar i presidentit George H. W. Bush dhe më pas i Colin Powell, e përshkruan Strategjinë e re të Sigurisë Kombëtare të SHBA-ve si një dokument që “shfaq një vizion të kufizuar të interesave dhe angazhimit amerikan”, duke e përshkruar atë si “me një mosbesim të thellë ndaj institucioneve ndërkombëtare”, të cilat shihen si antiamerikane dhe si kërcënim për sovranitetin kombëtar.
Në një intervistë për Corriere della Sera, Haass thekson se “surpriza strategjike më e madhe është theksi i shtuar tek hemisfera perëndimore (Amerika), një gjë që nuk e kemi parë për më shumë se një shekull”, ndërkohë që vëmendja ndaj Evropës dhe ndoshta Lindjes së Mesme duket më e ulët, ndërsa mbetet e paqartë roli amerikan në Azinë Lindore.
Ai e cilëson këtë si “rishikimin më të madh të politikës së jashtme amerikane që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore dhe fillimi i Luftës së Ftohtë, para 80 vjetësh”.
Pyetje që lind është: sa i ri është mosbesimi ndaj institucioneve sovranacionale, të cilat shihen si kërcënim për sovranitetin kombëtar?
Haass shpjegon: E kemi parë edhe më parë, por tani është shumë më i fortë. Mosbesimi ndaj OKB-së nuk është i ri; ai u intensifikua ndaj Organizatës Botërore të Shëndetësisë pas Covid-it, dhe ndaj Organizatës Botërore të Tregtisë ekziston tek të dy partitë. Por ajo që ndryshon është thellësia e mosbesimit dhe armiqësia ndaj Bashkimit Evropian, i izoluar si objekt kritikash të veçanta.
Duke folur për perceptimet amerikane ndaj BE-së, Haass sqaron se nuk do t’i quante konservatorë të gjithë ata që kritikojnë unionin: Shumica e atyre që mbështesin këtë president ose MAGA nuk janë konservatorë sipas përkufizimit tim. Mund të kritikohet BE-ja për rregulloret e tepërta që kanë ngadalësuar inovacionin dhe rritjen ekonomike, por nuk duhet të shkatërrohet; zgjidhja është reforma, si p.sh. një Bankë Qendrore më e fortë dhe më pak rregullime.
Haass vëren gjithashtu se strategjia amerikane e re “shënon triumfin e geoekonomisë mbi gjeopolitikën”, duke shënuar fundin e epokës kur Amerika ishte “ankra e aleancave dhe institucioneve ndërkombëtare, gati të sakrifikonte për sundimin e ligjit”.
Sipas tij, “ky është presidenti i parë që shqetësimi kryesor është interesi ekonomik i Amerikës, duke justifikuar tarifat, balancën tregtare, blerjen e produkteve amerikane dhe reindustrializimin”, disa prej të cilave i quan të arsyeshme, ndërsa shqetësimin për balancat tregtare e konsideron “ekonomi të keqe”.
Për situatën në Ukrainë, Haass është kritik: Strategjia amerikane nuk është shumë inkurajuese sepse është tepër e butë ndaj Rusisë. Trajtimi i Ukrainës është thuajse neutral. Administrata duket më e interesuar për të arritur paqen sesa për përmbajtjen e saj, dhe po njësoj e shqetësuar për rehabilitimin e Rusisë sesa për mbrojtjen e Ukrainës.
Ai nuk përjashton mundësinë që administrata amerikane të “shtrëngojë Ukrainën të pranojë humbje territoriale si Donbasi”, por thekson se “vendimi final do të varet nga Ukraina dhe Evropa”, duke paralajmëruar se mund të ketë lëvizje të ndryshme, nga pezullimi i ndihmave ushtarake ndaj Ukrainës deri te rritja e sanksioneve ndaj Rusisë.
Duke komentuar rolin e republikanëve në Kongres, Haass shprehet skeptik: Nuk i marr seriozisht. Kongresi i udhëhequr nga republikanët nuk ka treguar se është një degë e pavarur dhe në nivel të barabartë me qeverinë, ka dhënë pak shenja gatishmërie për të sfiduar këtë president dhe administratën.
