Franca do ta përfshijë në ligj fundin e të ashtuquajturave “të drejta bashkëshortore”, ose idenë se martesa nënkupton një detyrim për të kryer marrëdhënie seksuale.
Një projektligj i miratuar të mërkurën në Asamblenë Kombëtare shton një klauzolë në kodin civil të vendit për të bërë të qartë se martesa nuk krijon një “detyrim për marrëdhënie seksuale”.
Ligji i propozuar gjithashtu e bën të pamundur përdorimin e mungesës së marrëdhënieve seksuale si argument në një divorc të bazuar mbi fajin. Edhe pse ka gjasa të mos ketë ndikim të madh në gjykata, mbështetësit shpresojnë që ligji të ndihmojë në parandalimin e përdhunimit brenda martesës.
“Duke lejuar që një e drejtë apo detyrim i tillë të vazhdojë, ne kolektivisht po japim miratimin tonë për një sistem dominimi dhe grabitjeje nga burri ndaj gruas,” tha sponsorizuesja e projektligjit, deputetja e të Gjelbërve Marie-Charlotte Garin, citon BBC. “Martesa nuk mund të jetë një flluskë ku pëlqimi për seks konsiderohet përfundimtar dhe i përjetshëm.”
Ligji do të fshijë një paqartësi që ka vazhduar pavarësisht se nuk ka pasur asnjë përmendje të qartë të “detyrimit bashkëshortor” në tekstet ligjore.
Aktualisht, kodi civil francez i përkufizon detyrimet e martesës si “respekt, besnikëri, mbështetje dhe ndihmë,” dhe thotë se çiftet angazhohen për një “bashkësi jetese”.
Askund në tekstet ligjore nuk përmendet “e drejta bashkëshortore”, pra e drejta seksuale. Origjina e këtij nocioni gjendet në ligjin kishtar mesjetar.
Megjithatë, gjyqtarët në çështje moderne divorci, herë pas here, i kanë dhënë një interpretim të gjerë konceptit të “bashkësisë së jetesës” duke përfshirë edhe marrëdhëniet seksuale.
Në një rast të famshëm në vitin 2019, një grua u gjet se kishte refuzuar marrëdhënie seksuale me bashkëshortin e saj për disa vite, dhe ai më pas u lejua të merrte një divorc të bazuar mbi fajin, duke nënkuptuar fajin e saj. Por gruaja e çoi çështjen në Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut (ECHR), e cila vitin e kaluar dënoi Francën që lejoi refuzimin seksit të merrej si bazë për një divorc. Kjo u përshëndet si një përparim i rëndësishëm nga aktivistet feministe.
Vendimi i ECHR-së e ka bërë praktikisht të pamundur që ndonjë gjykatës francez divorci të japë një vendim të ngjashëm, prandaj ligji i ri synon kryesisht të qartësojë situatën, me ndryshimin që ka gjasa të mos ketë ndikim të madh në gjykata.
Për aktivistët, nocioni se gratë kanë një “detyrim” të pranojnë seksin me burrat e tyre është diçka që ende ekziston në disa pjesë të shoqërisë dhe duhet të sfidohet.
Në Francë, si në shumicën e vendeve të tjera, përdhunimi brenda martesës tani është i sanksionuar me ligj, ndërsa para vitit 1990 burrat mund të argumentonin se martesa nënkuptonte pëlqim.
Që nga nëntori i vitit të kaluar, përkufizimi ligjor i përdhunimit në Francë është zgjeruar gjithashtu për të përfshirë nocionin e mos-pëlqimit.
Më parë, përdhunimi përkufizohej si një akt seksual i kryer me “dhunë, detyrim, kërcënim ose befasi”. Tani është çdo akt ku nuk ka “pëlqim të informuar, specifik, paraprak dhe të revokueshëm”. Heshtja ose mungesa e reagimit nuk nënkuptojnë pëlqim, thotë ligji.
