Nga Ilir Yzeiri
Në nëntor e në dhjetor, ne kemi një problem të madh me kujtesën. Festat janë përkujtime apo nderime për ngjarje që kanë ndodhur në të shkuarën. Pjesa më e madhe e antropologëve bien dakord se celebrimet fetare u ngritën më së shumti mbi ato pagane për të përgjithësuar e për të mos prishur ritmin e celebrimit dhe për t’i bërë njerëzit që të besonin në kremtimet e reja më me lehtësi. Celebrimet laike, kremtimi i festave me natyrë njerëzore jo mistike, futi brenda ideologjinë dhe martirët e rinj shpeshherë kontestoheshin. Sot në Perëndim dhe në SHBA ka një luftë që përmblidhet në atë që quhet «Cancel culture». Por, nëse gjithë kjo narrativë, në Perëndim, zhvillohet përmes lëvizjesh dramatike e filozofike, në kuptimin që në këto përplasje marrin pjesë elitat dhe populli poshtë, ne, shqiptarët, kemi mbetur në nivelin e karikaturës dhe të teatrit të kukullave.
Në çdo nëntor ne rimarrim përsëri temën e Luftës Nacionalçlirimtare dhe fillojmë të projektohemi aty në dy mënyra: si komunistë e demokratë, duke fshirë nga kujtesa një periudhë të tërë atë që na reshtoi në anën më përparimtare të historisë dhe që ishte koalicioni anti-nazifashist. Shqipëria ka ndjekur edhe më pas këtë trajektore e, në kohën e sotme, ka qenëdhe wshtw e reshtuar në të gjitha aleancat kundër aksit të së keqes siç ndodhi pas sulmit mbi Kullat Binjake, apo edhe sot në krah të Ukrainës e kundër aksit të së keqes që udhëhiqet nga Rusia. Si për ironi të fati dhe si për të vërtetuar se në krahun e kundërt, disa herë kanë qenë edhe ata që janë identifikuar me nacionalizmin apo etnocentrizmin, edhe sot, Sali Berisha si përfaqësues par exellence i «antikomunistëve» si idhtar i atyre që identifikoheshin me antikomunistët e Luftës Nacionalçlirimtare, pra edhe Berisha sot është në krahun e kundërt.
Antiamerikan, antiperëndimor dhe i shenjuar prej koalicionit euroatlantik si person « non grata ». Në shumicën e rasteve, persona të tilla, në ato vende ku kanë kryer veprimtarinë e tyre, si rregull dalin nga skena politike, si, fjala vjen Gruevski. Mirëpo Shqipëria ka disa cilësi të tjera dhe këtu jeta politike zhvillohet më shumë në formatin e karikaturës dhe krerët e politikës shqiptare, me qenë se rrinë gjatë në pushtet, në fund të karrierës së tyre shndërrohen në kukulla dhe veprimtaria e tyre i ngjet një shfaqje me kukulla. Po çfarë është teatri i kukullava? Shfaqja me kukulla është një spektakël për fëmijët nën moshën 6 ose 7 vjeç. Atyre u paraqiten ngjarje që, më së shumti, merren nga bota e kafshëve dhe që shënjojnë koncepte etike si, e mira, e keqja, e bukura, i drejti, ai që bën keq dhe heroi që shpëton viktimën. Gjithë kjo lojë luhet në mendjen e në ndjeshëmrinë e fëmijëve me një formë që nuk gjendet në realitet, me personazhe që nuk jetojnë në ambientin ku jeton edhe fëmija.
Ata ndodhen në fantazinë e tyre dhe ushqehen nga rrëfimet e prindërve, nga videot pafund që realizojnë produksionet për fëmijë e kështu me radhë. Një pamje të tillë ka marrë edhe Sali Berisha dhe Partia Demokratike. Berisha tani u shfaqet shqiptarëve si një personazh kukull që ka zbritur nga një realitet i largët e fantazmagorik dhe nis e vepron si të ishte në një skenë me kukulla. Të gjitha veprimet e tij mbështeten mbi të pamundurën dhe janë patetike ashtu si ato veprime që kryejnë personazhet e një shfaqjeje me kukulla. Diku ai shfaqet duke luftuar me përbindëshin e pafajshëm Lulëzim Basha dhe të duket si një bajloz që ka ardhur nga deti e Luli i shkretë si Gergj Elez Alia.
I mbuluar me tymin e barotit dhe të gazit lotsjellës ai ngjet me ata personazhet e Avatar-it apo të Mbretit të Unazave. Gjithë dinamika e këtij personazhi, sidomos pas shpalljes “non grata” dhe pas betimit për t’u rikthyer në skenë, shenjohet nga humori dhe karikatura sepse, ashtu siç ndodh në një vepër të tillë, pra në shfaqjet me kukulla, personazhet përsërisin veprimet e heronjve realë, por në një formë të tillë që shkëputet nga realiteti dhe luhet në fantazi. Gjithë ngjarjet që prodhon veprimi i Berishës nuk janë realitet, por fantazi.
Ai e ka shëndërruar personazhin e tij historik në një avatar karikaturor të atyre veprimeve që ai, kur ishte personazh real, nuk i pat kryer kurrë. Tani që ka zbritur në fantazinë e njerëzve ai mendon se është një fantazmë e vetvetes apo një avatar i atij personazhit të dikurshëm dhe del e reciton herë nga maja e ballkonit e herë nga skena e teatrit të kukullave të SHQUP-it përrallën e luftës kundër komunizmit e kundër diktaturës. Vëmendja që tregojnë gazetarët ndaj tij është si ajo çudia dhe habia që ndiejnë fëmijët në teatrin e kukullave kur shohin një Kukull të stërmadhe që kërcënon e lufton kundër një fantazme tjetër që fëmijët përsëri nuk e marrin vesh se çfarë është.
Ajo që i magjeps është veprimi kësaj kukulle që gjithmonë thërret për luftë, një luftë imagjinare të cilën fëmijët e adhurojnë se është një nga format e para të zbavitjes që ata mësojnë në lojërat e tyre. Pikërisht pse është kështu, opinioni në Shqipëri e ka rrethuar me indiferencë epike Berishën dhe askush nuk e merr seriozisht. Në nënvetëdije të gjithë e dinë që ky është një teatër kukullash me lojëra imagjinare me të cilën kalojnë kohën shqiptarët për shkak se gjithë vendi disa herë është një teatër kukullash.
