Europa përpiqet të shfaqë muskujt e diplomacisë në një kontekst të dominuar nga gjeopolitika grabitqare e Donald Trump.
Nga samiti i “të Gatshmëve” i mbajtur dje në Paris, dalin përparime të dukshme në frontin e garancive për sigurinë e Ukrainës si nga ana amerikane ashtu edhe nga ajo evropiane. Një skizofreni negociuese, ajo e evropianëve të përballur me kërcënimet amerikane për pushtimin e Groenlandës, mbi të cilën presidenti francez Emmanuel Macron i bie shkurt në konferencë për shtyp: “Nuk kam arsye të dyshoj” tek amerikanët.
Siç thekson kancelari gjerman Friedrich Merz, marrëveshja synon të shmangë gabimet e marrëveshjeve të Minskut mes rusëve dhe ukrainasve të nënshkruara pas aneksimit të Krimesë dhe të shkelura vazhdimisht nga të dyja palët: “synojmë një armëpushim që, ndryshe nga Minsku, të bazohet mbi garanci të forta”.
Për Volodymyr Zelenskyn është e rëndësishme që Uashingtoni “është i gatshëm të na ndihmojë në monitorim dhe parandalim”, fjalë kyçe për të siguruar një paslufte paqësore për Ukrainën. Nga presidenti ukrainas erdhi një koment i lehtësuar mbi karakterin “detyrues” të angazhimeve të marra dje, të cilat duhet të vulosen nga Kongresi amerikan por edhe nga parlamentet evropiane. Për të konfirmuar soliditetin e rezultateve, një nga pikat kryesore është një “sistem monitorimi i armëpushimit i vazhdueshëm dhe i besueshëm që do të koordinohet nga SHBA-të me pjesëmarrje ndërkombëtare”, thuhet në deklaratën përfundimtare.
Sa i përket kontingjentit ushtarak ndërkombëtar, i udhëhequr nga evropianët dhe i premtuar tashmë në samitin e Berlinit, kanë dalë sërish dallimet mes të Gatshmëve. Sigurisht amerikanët do të garantojnë mbështetje thelbësore në frontin logjistik dhe të inteligjencës që pjesërisht “mungon” tek evropianët, siç ka pranuar Macron. Ndërkohë ushtarët “do të mbrojnë ajrin, tokën dhe ujin” (njëzet e gjashtë vende kishin dhënë miratimin për dërgimin e trupave në tetor) dhe do të sigurojnë gjithashtu “rigjenerimin e forcave të armatosura ukrainase”.
Në bazë të një angazhimi të përfshirë në një deklaratë trepalëshe me Ukrainën, “Franca dhe Mbretëria e Bashkuar do të krijojnë qendra ushtarake në Ukrainë për të trajnuar dhe zëvendësuar ushtarët ukrainas”, ka sqaruar kryeministri britanik Keir Starmer.
Edhe Spanja nuk e ka përjashtuar dërgimin e trupave. Kancelari Friedrich Merz, i udhëhequr dukshëm nga Parisi dhe Londra, ka zbuluar se trupa të mundshme gjermane do të stacionohen “në një vend kufitar të NATO-s”. Sigurisht, në çdo rast kjo do të diskutohet “pas një armëpushimi”. Por në atë pikë, ka theksuar ai, “nuk përjashtoj asgjë”. Giorgia Meloni, përkundrazi, e përjashton që tani.
Merz ka kujtuar se Gjermania mbetet kontribuesi financiar më bujar i Ukrainës dhe se parimi që ka dominuar edhe bisedimet e djeshme ka qenë ai i forcimit të ushtrisë ukrainase. E cila do të mund të vazhdojë të mbështetet në 800 mijë burra, siç kishte dalë tashmë nga samiti i Berlinit dhe në kontrast me planin famëkeq të Witkoff-it me 28 pika, që kërkonte nga Kievi ta reduktonte në 600 mijë.
Ndërkohë, ndërsa të Gatshmit mblidheshin për samitin gjigant, më në fund një komunikatë e nxori nga izolimi Danimarkën. Nëse SHBA-të do të pushtonin Groenlandën, do të përfundonte “gjithçka, edhe NATO”, kishte thënë kryeministrja daneze Frederiksen, dhe për dy ditë të gjata ishte dalluar mbi hezitimet evropiane duke iu kundërvënë Trumpit me fjalë të qarta.
Dje shtatë liderë evropianë, mes tyre Meloni, Merz, Starmer dhe Macron, arritën të shkruajnë e bardha mbi të zezën se “Groenlanda i përket popullit të saj. I takon Danimarkës dhe Groenlandës, dhe vetëm atyre, të vendosin mbi çështjet që kanë të bëjnë me Danimarkën dhe Groenlandën”. Më mirë vonë se kurrë.
