Në vitin 2010, uji u pranua zyrtarisht si një e drejtë universale e njeriut nga Kombet e Bashkuara. Megjithatë, Bashkimi Evropian ende nuk ka bërë të njëjtën gjë.
Siç shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi, menaxhimi i ujit ka qenë prej kohësh në duart e kompanive private, por rezistenca ndaj këtij modeli të nxitur nga fitimi është rritur në Evropë që nga viti 2000.
Aktivistët kundër privatizimit të ujit në Greqi, Portugali dhe Irlandë thonë se BE ushtron presion për privatizimin e shërbimeve të ujit duke përdorur krizat ekonomike si një pretekst për krijimin e një tregu të ujit në Evropë.
Megjithatë, në disa raste, vendimi për “ndërprerjen” e privatizimit të ujit është përgjigjja ndaj dështimit të operatorëve privatë që të vënë nevojat e komuniteteve para fitimit.
Siç shkruan AlJazeera, janë regjistruar 235 raste të privatizimit të ujit në 37 vende nga viti 2000 deri në vitin 2015, duke ndikuar mbi 100 milionë njerëz.
“Nëntëdhjetë e katër rastet e tyre vijnë nga Franca dhe unë mendoj se kjo është mjaft e rëndësishme si një prirje, veçanërisht pasi Franca është vendi që ka shpikur privatizimin e ujit siç e njohim sot. Vendi që e din më së miri se çfarë është privatizimi”, ka sqaruar Emanuele Lobina, ligjëruese kryesore në Njësinë Ndërkombëtare të Kërkimit të Shërbimeve Publike (PSIRU) në Universitetin e Greenwich.
Siç thuhet më tej, në vitin 2010, qyteti i Parisit vendosi të mos rinovojë kontratën me kompanitë franceze Suez dhe Veolia, dy nga korporatat më të mëdha private të ujit në botë.
Kjo ishte kryesisht për shkak të nivelit të lartë të mashtrimit dhe skandaleve.
“Për 25 vjet, shërbimi i ujësjellësit në Paris ishte nën menaxhim privat. Duke pasur këtë përvojë 25-vjeçare me sektorin privat, ne kemi kuptuar se kemi humbur kontrollin teknik mbi shërbimin, se nuk kishte transparencë financiare. Kështu dëshironim të rifitonim kontrollin e këtij shërbimi”, thotë Anne Le Strat, nënkryetare e bashkisë së Parisit nga viti 2008 deri në vitin 2014.
Sipas saj, “një burim natyror thelbësor si uji duhet të menaxhohet nga një autoritet i kujdesshëm publik dhe jo nga një kompani e nxitur nga fitimi”.
Ndërkohë që Parisi dhe Berlini kanë marrë kontrollin publik mbi shërbimet e tyre ujore, elita e vendeve në të cilat ata i përkasin detyrojnë privatizimin e ujit në Greqi, Portugali dhe Irlandë.
“Një çështje e madhe po ngrihet lidhur me rolin e Komisionit Evropian që imponon privatizimin në vendet e jugut si pjesë e Trojkës”, thekson Maria Kanellopoulou, një zëdhënëse për iniciativën e udhëhequr nga qytetarët Save Greke Water.
Trojka është një grup vendimesh që përfaqëson Bashkimin Evropian dhe është formuar nga Komisioni Evropian, Banka Qendrore Evropiane dhe Fondi Monetar Ndërkombëtar.
Megjithatë, Komisioni Evropian pretendon të jetë neutral.
“Ne i lejojmë vendet anëtare të organizohen në mënyrën se si ata mendojnë se është më efikas”, thotë Enrico Brivio, zëdhënës i Komisionit Evropian për Mjedisin, Çështjet Detare dhe Peshkimin. “Pronësia publike dhe private janë të mundshme, kështu që ne kemi një sistem efikas që shpërndan ujë të kualitetit të lartë, të sigurt dhe të përballueshëm për të gjithë qytetarët”.
Sipas mediave, publikisht, Komisioni nuk merr qëndrim mbi menaxhimin e ujit, por privatizimi në shkallë të gjerë ka rëndësi të madhe në marrëveshjet e huas që Trojka i imponon çdo qeverie greke.
Kompanitë e ujit në Athinë dhe Selanik janë gjithmonë në listën e tyre. Të njëjtat dispozita për privatizimin e ujit dhe aseteve të tjera publike janë paraqitur në paketat e ndihmës ekonomike për Portugalinë, Irlandën dhe Italinë.
Lëvizja Europiane e Ujit beson se uji është një “e drejtë themelore universale”. Ajo i shkroi Olli Rehn në Komisionin Evropian duke theksuar se institucionet kryesore gabimisht aplikojnë presion në vendet e Evropës Jugore për privatizimin e ujit dhe se kjo duhet të ndalet.
Komisioni u përgjigj duke thënë se “beson se privatizimi i shërbimeve publike, duke përfshirë firmat e furnizimit me ujë, mund të sjellë përfitime për shoqërinë kur bëhet me kujdes”.
Letra “shpjegoi mjaft qartë se komisioni e konsideron privatizimin e shërbimeve publike, duke përfshirë shërbimet e ujit si diçka pozitive për shoqërinë”, thotë Martin Pigeon i Observatorit të Korporatës Evropiane. “Askush në komision nuk do të pranojë pronësinë e asaj letre, sepse është thjesht në kundërshtim me traktatet. Komisioni e justifikon këtë letër sot duke thënë se një ekzekutiv i papërvojë dhe i nivelit më të ulët e shkroi atë, i cili nuk e dinte”.
Sipas Al Jazeera rritja e tarifave, mungesa e transparencës dhe llogaridhënies në kompanitë private të ujit kanë shkaktuar një shfaqje të privatizimit.
Po sipas këtij mediumi, dy milionë qytetarë nga 13 vende të BE kanë kërkuar nga Komisioni Evropian që të njohin ujin si të drejtë njerëzore. Ata u injoruan. /a.m.
