Teksa tensionet dhe sulmet ndërkombëtare mbi Iranin përshkallëzohen, një narrativë e përhapur shpesh sugjeron se këto veprime ushtarake synojnë të “çlirojnë” popullin iranian nga regjimi i tij shtypës. Megjithatë, një dëshmi e rrallë dhe e drejtpërdrejtë nga brenda Teheranit ofron një pasqyrë krejtësisht të ndryshme dhe thellësisht tragjike të realitetit në terren.
Hasti Diyè, një profesoreshë 40-vjeçare që jeton me familjen e saj në kryeqytetin iranian, në një intervistë për agjencinë e lajmeve ANSA, hedh poshtë idenë se lufta po sjell liri. Ajo përshkruan një vend të mbërthyer mes dy zjarreve: nga njëra anë, shkatërrimi nga jashtë, dhe nga ana tjetër, një represion i brendshëm që është bërë më i ashpër se kurrë.
Shkatërrimi i infrastrukturës dhe kujtesës historike
Për popullsinë civile, pasojat e konfliktit janë të menjëhershme dhe shkatërruese. Sipas profesoreshës, “ajo që po ndodh sot në Iran nuk mund të quhet sinqerisht ndihmë për popullin iranian për të arritur lirinë”. Ndërkohë që numri i të pastrehëve po rritet me shpejtësi, dëmet shtrihen përtej infrastrukturës bazë.
Goditjet kanë rrafshuar lagje të tëra, ndërtesa publike dhe universitete. Një humbje e rëndë është shënuar edhe në trashëgiminë kulturore 2,500-vjeçare të vendit, ku fragmente të tëra të kujtesës historike janë kthyer në rrënoja. Një rast konkret dhe tejet shqetësues është bombardimi i Institutit Pasteur, një nga qendrat më të vjetra dhe më vitale të Iranit për kërkime mjekësore dhe shëndetin publik. Ky sulm, thekson Diyè, ka goditur drejtpërdrejt stafin mjekësor dhe civilët që banojnë në zonat përreth.
Frika nga “grushti i hekurt” i regjimit
Në vend që të dobësohet nga presioni i jashtëm, aparati shtetëror i Republikës Islamike ka forcuar kontrollin. Vendi është militarizuar në nivele të paprecedentë dhe aparati i sigurisë ka shtuar goditjet ndaj qytetarëve.
“Republika Islamike, të paktën për sa i përket represionit, është bërë më e fortë se më parë,” shpjegon profesoresha. “Çdo ditë, shumë njerëz rrëmbehen, akuzohen për spiunazh dhe zhduken pa lënë gjurmë.”
Në këtë klimë terrori, qytetarët jetojnë në një ankth të dyfishtë. Ata po përballen jo vetëm me rrezikun e bombave që bien nga qielli, por edhe me raportimet e vazhdueshme për të shtëna ndaj civilëve nga forcat e brendshme, duke mos u lënë njerëzve “as kohë për të marrë frymë”.
Kollapsi ekonomik dhe “solidariteti i heshtur”
Megjithëse zinxhiri i furnizimit me ushqime nuk është ndërprerë plotësisht dhe raftet e dyqaneve kanë ende produkte, kriza e vërtetë fshihet te zhvlerësimi ekstrem i fuqisë blerëse. Rritja galopante e çmimeve ka rrënuar tërësisht klasën e mesme, duke e shtyrë atë drejt varfërisë, ndërsa shtresat e cenueshme po luftojnë për mbijetesë bazike, mes humbjes masive të vendeve të punës dhe banesave.
Pikërisht në këtë errësirë humanitare, po shkëlqen ajo që Diyè e quan “solidariteti i heshtur i njerëzve të zakonshëm”. Përballë krizës, iranianët nuk i janë drejtuar kaosit apo plaçkitjes. Njerëzit blejnë vetëm aq sa u nevojitet strikt, bëjnë donacione për ata në nevojë dhe, më e rëndësishmja, po hapin dyert e shtëpive të tyre.
“Disa familje jetojnë nën të njëjtën çati, duke ndarë ushqimin, hapësirën dhe atë që ka mbetur,” tregon ajo, duke theksuar se ky humanitet është ai që e bën ende të bukur Iranin.
Një mesazh për botën
Teksa komuniteti ndërkombëtar debaton mbi strategjitë gjeopolitike, zëri i qytetarëve të thjeshtë iranianë mbetet i qartë në kërkesat dhe dhimbjen e tij. Ata refuzojnë që vuajtja e tyre të justifikohet në emër të një ndërhyrjeje shpëtimtare.
Mesazhi i profesoreshës Hasti Diyè përmbledh thelbin e tragjedisë aktuale të kombit të saj: “Ne donim dhe ende duam liri nga korrupsioni dhe shtypja e Republikës Islamike, por lufta, shkatërrimi dhe vuajtjet e njerëzve të zakonshëm nuk janë kurrë liri.”
