Duke filluar nga data 1 janar 2018, të gjitha paketat e duhanit që do të tregtohen në Shqipëri do të kenë në mënyrë të dukshme në ambalazhin e tyre figura që tregojnë sëmundjet dhe dëmet e mëdha në shëndetin e njerëzve që shkaktohen nga duhanpirja. Vendimi u mor sot, në Ditën Botërore kundër Duhanpirjes nga Komiteti Ndërsektorial për mbrojtjen e shëndetit nga këto produkte. Ky vendim vjen në vijim të masave të rekomanduara nga Organizata Botërore e Shëndetësisë lidhur me vendosjen e paralajmërimeve për efektet shkatërruese të duhanit ne shëndet, jo vetëm përmes teksteve, por edhe përmes nje serie fotografish të “sëmundjeve të tmerrshme”. Paketimi i ri për produktet e Duhanit hyri në fuqi për të gjitha vendet e BE-së dhjetë ditë më parë, me një direktivë të posaçme të Parlamentit Europian (Acquis Communitaires: Direktiva për produktet e duhanit [Directive 2014/40/EU of the European Parliament and of the Council of 3 april 2014 _ DTP] hyrë në fuqi në 20.05.2016. Neni 10 është rreth paralajmërimeve të kombinuara për shëndetin, tek produktet e duhanit për tymosje).
“Është tashmë fakt i gjithëpranuar që Shqipëria ka bërë hapa përpara në mbrojtjen e shëndetit nga produktet e duhanit dhe kjo vërtetohet jo vetëm nga vëzhgimet, por edhe nga studimet,” – u shpreh Ministri i Shëndetësisë Ilir Beqaj. “Të dhënat e fundit të GYTS (Global Youth Tobacco Survey) 2015, krahasuar me ato të 2009 tregojnë qartësisht se jemi në rrugën e duhur,” – tha më tej ai, duke theksuar se “duhanpirja për të rinjtë 13-15 vjeç në Shqipëri raportohet të jetë pothuajse përgjysmuar, duke u ulur në 6% nga 11.5% që ishte në 2009, ndërkohë, për meshkujt e kësaj grupmoshe, shkalla e duhanpirjes është ulur në 8.3% nga 17.6%, ndërsa për femrat, në 3.6% nga 6.3%”.
Sipas kreut të shëndetësisë, arsyet e kësaj prirjeje pozitive lidhen me vullnetin politik dhe forcimin e zbatimit të legjislacionit anti-duhan ligj-zbatimit, mbi të gjitha e lidhur me filozofinë dhe vullnetin e qeverisjes, plotësimin dhe korrigjimin e paqartësive apo mangësive ligjore, ristrukturimin e organeve ligj-zbatuese, konkretisht Inspektorati Shtetëror Shëndetësor, fushatat ndërgjegjësuese dhe forma të tjera të komunikimit, rritja e cmimit të paketave përmes rritjes së akcizës, duke frenuar blerjen nga të rinjtë, dhe moslejimi i reklamimit të produkteve të duhanit.
Gjithësesi, vlerësohet se ende në Shqipëri, më shumë se 3.300 njerëz vdesin çdo vit nga pasojat që shkakton pirja e duhanit, çka thekson edhe më tej nevojën për ndërmarrjen e masave të tjera plotësuese. Çdo vit, më 31 Maj, OBSH-ja dhe partnerët me rastin e Ditës Botërore Pa Duhan, duke theksuar rreziqet shëndetësore lidhur me përdorimin e duhanit bëjnë thirrje për politika efektive për të reduktuar konsumin e duhanit. Këtë vit, OBSH-ja dhe Sekretariati i Konventës Kornizë të OBSH-së për Kontrollin e Duhanit janë bëjnë thirrje që çdo palë të miratojë dhe zbatojë masa efektive për një paketim të thjeshtë (standard) të produkteve të duhanit.
Nisur nga nevoja për masa plotësuese për kontrollin e duhanit, përvoja e vendeve të tjera dëshmon se këto lloj paralajmerimesh shëndetësore grafike të detyrueshme, krahasuar vetëm me paralajmërimet vetëm me tekst, janë më të efektshme, pasi kanë më shumë të ngjarë të vihen re; kanë më shumë ndikim në të menduarin dhe sjelljen e duhanpirësve; kanë më shumë të ngjarë të mbeten ndikuese për një kohë të gjatë; komunikojnë më mirë rreziqet për shëndetin; rrisin motivimin dhe dëshirën për ta lënë duhanin; shoqërohen me më shumë përpjekje për ta lënë duhanin; dhe, risin mundësine e lënies së duhanit.
Vendimi për ndryshimi ligjor që u mor në mbledhjen e sotshme të Komitetit Ndërsektorial për Mbrojtjen e Shëndetit nga Produktet e Duhanit, parashikon në nenin 4 të ligjit nr Nr 9636, datë 6.11.2006, “Për mbrojtjen e shëndetit nga produktet e duhanit, i ndryshuar,” që në cdo njësi pakete apo paketimi të produkteve të duhanit duhet të figurojnë mesazhe paralajmëruese në tekst dhe/ose në figurë për dëmet që shkakton në shëndet përdorimi i duhanit. Këto mesazhe duhet të jenë të shkruara në gjuhën shqipe, qartë, dukshëm dhe lexueshëm. Ato duhet të zënë 50 për qind ose më shumë të sipërfaqes së shfaqur, por jo më pak se 30 për qind të faqes kryesore. Forma dhe permbajtje e mesazheve përcaktohen nga Komiteti Ndërsektorial për Mbrojtjen e Shëndetit nga Produktet e Duhanit (KNMSHPD-ja) dhe riformulohen periodikisht.
Sipas OBSH-së, nëse kjo masë, bashkëshoqërohet me detyrimin e ambalazhimit të paketave të cigareve në mënyre uniforme të kontrolluar (plain packaging), atëherë ka prova që ndikimi është shumë më i lartë. Këtë vit, dita botërore Jo Duhanit, 31 Maj 2016, ka për objekt pikërisht promovimin e paketimit uniform të produkteve të duhanit. Në krye të kësaj nisme janë Irlanda dhe së fundi Mbretëria e Bashkuar, përveç Australisë.
D.i.
