Nga Fatos Çoçoli
Mbledhja e përbashkët e qeverive të Italisë dhe Shqipërisë në Romë më 13 nëntor 2025 shënon një nga momentet më të rëndësishme të bashkëpunimit dypalësh të viteve të fundit. Përtej dimensionit diplomatik, ky takim ka një peshë të veçantë ekonomike, sepse krijon mekanizma të rinj bashkëpunimi, nxit investime dhe forcon lidhjet tregtare midis dy vendeve.
Bashkëpunim me projekte konkrete
Në këtë takim, diplomacia doli nga skenografia dhe hyri në ekonominë reale. Italia për ne nuk është një partner i ri: është partneri historik, partneri më i afërt dhe ndoshta partneri më i domosdoshëm.
Në Romë, për herë të parë prej gjithë historisë së bashkëpunimit Itali-Shqipëri 1991-2025, bashkëpunimi ekonomik mori një formë të ndërtuar mbi projekte konkrete, jo mbi premtime dhe dëshira.
Sot në Itali banojnë rreth 480 mijë shqiptarë. Shumica punojnë dhe me punën e tyre prodhojnë çdo vit në Itali mbi 30 miliardë euro. Prodhimi ynë kombëtar, pra Prodhimi i Brendshëm Bruto(PBB) i Shqipërisë në vitin 2024 ishte 27 miliardë euro. Më pak se gjysmë milioni shqiptarë në Itali prodhojnë më shumë se 2.5 milion shqiptarë në Shqipëri! Ja pse na duhet ndihma e Italisë.
Janë sot mbi 35 mijë bizneset e zotëruara nga shqiptarët në Itali. Në vitet e fundit kemi rreth 20 mijë italianë që jetojnë në Shqipëri. Italianët kanë hapur 2.900 biznese në Shqipëri dhe nëse fusim edhe ndërmarrjet e përbashkëta, ato arrijnë në 5.500 biznese, që u japin punë rreth 25 mijë shqiptarëve. Sikurse del nga Tabela 1, ka një vlerë mbi 3.5 miliardë euro çdo vit sasia e importeve dhe eksporteve midis dy vendeve, ndërsa turistët italianë në Shqipëri vitin e kaluar ishin afro 1 milion persona.
Shqipëria po kalon një moment të mirë ekonomik. Po kërkojmë investime të mëdha në energji, industri dhe infrastrukturë. Në fakt, po kërkojmë mbështetje për të kaluar nga një ekonomi e konsumit të lartë dhe prodhimit të ulët, siç jemi sot, në një ekonomi që gjeneron vlerë të shtuar.
Italia, nga ana tjetër, është një ekonomi e konsoliduar që kërkon tregje të reja, partneritet rajonal dhe burime të reja energjie të pastër.
Na bashkojnë interesa të forta
Takimi i 13 nëntorit i vendosi të dyja vendet në të njëjtën tavolinë, me interesa të qarta dhe komplementare. Në energjinë e gjelbër, përfitimi është dypalësh. Për Italinë, Ballkani është një korridor i rëndësishëm i energjisë. Për Shqipërinë, Italia është tregu më i madh ku mund të drejtohet energjia e rinovueshme e prodhuar në vend.
Marrëveshjet për bashkëpunimin në energjinë diellore, eolike dhe për modernizimin e rrjetit nuk janë vetëm premtime të bukura në letër. Ato krijojnë projekte investimi që mund të ndryshojnë profilin ekonomik të Shqipërisë gjatë dekadës së ardhshme.
Shqipëria ka energji të pastër; Italia ka kapital, teknologji dhe treg. Ky kombinim, nëse punohet me seriozitet, është formulë e fitimit të dyanshëm. Sot, Shqipëria eksporton në Itali më shumë sesa në të gjitha vendet e tjera të BE-së së bashku.
Kjo është një mundësi. Mbledhja e Romës synoi të krijojë mekanizma të reja që lehtësojnë çertifikimet, standardet dhe kontrollet fitosanitare. Pengesa që shpesh ia bëjnë jetën të vështirë eksportuesve shqiptarë.
Nëse këto barriera bien, eksportet shqiptare të agroushqimit, mineralëve të përpunuar dhe shërbimeve rriten automatikisht. Sikurse ndodhi në vitin 2023 me vajin tonë të ullirit ekstra të virgjër.
Ndërkohë, turizmi është sektori ku kemi shumë për të fituar nga fqinji ynë i madh. Italia është një nga burimet kryesore të turistëve në Shqipëri. Mbledhja e përbashkët në Romë synoi të krijojë një “korridor turistik” midis dy vendeve, duke lehtësuar lëvizjen, investimet hotelierr dhe bashkëpunimin mes operatorëve turistikë. Shqipëria ka terren; Italia ka eksperiencë dhe standarde. Ky është një partneritet i natyrshëm.
Për Shqipërinë, Mbledhja ishte një rast për të treguar se mund të flasë me partnerët e mëdhenj jo thjesht si vend i vogël i Ballkanit, por si partner i besueshëm ekonomik. Për Italinë, është një investim në sigurinë, stabilitetin dhe zhvillimin e rajonit të saj natyror, Adriatikun.
Historia ekonomike e Shqipërisë ka treguar se aleancat më të qëndrueshme ndërtohen mbi interesa të përbashkëta, jo mbi deklarata. Në këtë kuptim, mbledhja e përbashkët në Romë nuk është fundi i rrugës, është vetëm fillimi./ Shqiptarja.com
