E enjtja shënoi krizën më të madhe në historinë e Konkursit të Këngës së Eurovizionit. Katër vende u tërhoqën nga garimi për shkak të pjesëmarrjes së vazhdueshme të Izraelit në konkurrim dhe të tjerë mund t’iu bashkohen.
Bojkoti përfshin Irlandën, që ka fituar shtatë herë, një rekord që e ndan vetëm me Suedinë dhe Holandën, fitues pesë herë. Spanja, një nga mbështetësit më të mëdhenj financiarë të konkursit, dhe Sllovenia gjithashtu janë jashtë.
Ky konflikt zbulon një ndarje të thellë brenda familjes së Eurovizionit. Dhe kjo situatë është duke u zhvilluar prej vitesh, për shkak të tensioneve mbi sjelljen e Izraelit gjatë luftës në Gaza.
Ka pasur gjithashtu shqetësim mbi proceset e votimit dhe fushatave pasi Izraeli u rendit i pari sipas votës publike këtë vit, duke përfunduar i dyti gjithsej pas llogaritjes së votave të jurisë.
Ndërkohë, Izraeli e quajti vendimin për ta mbajtur në garë një “fitore” ndaj kritikëve që tentuan ta heshtnin dhe të përhapnin urrejtje.
‘Debatuam dhe dëgjuam’
Takimi i së enjtes me Bashkimin Europian të Transmetuesve (EBU) nxorri në pah ndarjet brenda familjes së Eurovizionit.
Nuk pati një votim të drejtpërdrejtë mbi vendin e Izraelit në Eurovizion, por pjesëmarrja e ardhshme e vendit u lidh në mënyrë efektive me një votim mes transmetuesve për rregulla të reja të propozuara mbi fushatat dhe votimin publik.
65% e anëtarëve të EBU-së votuan në favor të ndryshimit. 10% abstenuan.
Roland Weissmann, drejtor i përgjithshëm i ORF, transmetuesit publik në Austri, vendi mikpritës i vitit të ardhshëm, tha se kishte diskutime të nxehta, por se procesi ishte i drejtë.
“Debatuam dhe dëgjuam argumentet e të tjerëve, dhe pas kësaj bëmë një votim të fshehtë. Kjo është demokraci dhe shumica votuan për rregulla më të forta në konkurs”, tha ai për BBC World Service.
Rezultati gjithashtu nënkuptoi se Izraeli u lejua të garonte, por shkaktoi që të tjerët të tërhiqeshin.
Sipas Spanjës, kriza ishte e shmangshme.
“Kjo pikë nuk duhej kurrë të arrihej”, tha presidenti i transmetuesit RTVE në një postim të zemëruar në rrjetet sociale para samitit të së enjtes.
Jose Pablo Lopez tha se kishte humbur besimin te organizatorët e Eurovizionit, duke thënë se ata ishin ndikuar nga “interesa politike dhe komerciale”.
Ai shtoi se organizatorët duhej të kishin adresuar manipulimin e dyshuar të votës publike nga Izraeli me sanksione “në nivel ekzekutiv”, në vend që t’i kërkonin anëtarëve të EBU-së të vendosin për pasojat.
Izraeli mohon se ka tentuar të ndikojë në votim dhe thotë se fushatat e tij publike ishin të pranueshme sipas rregullave të Eurovizionit.
Vende të tjera që mund të bojkotojnë
Vende të tjera që mund t’iu bashkohen bojkoti përfshijnë Islandën, e cila tha se nuk do të konfirmojë pjesëmarrjen e saj deri në mbledhjen e bordit javën tjetër.
Të premten, Belgjika dhe Suedia, që gjithashtu po shqyrtonin pozicionet e tyre, konfirmuan se do të qëndrojnë në konkurs.
Finlanda tha se pjesëmarrja e saj do të ishte e kushtëzuar me sigurimin e një “numri të madh” pjesëmarrësish të tjerë, duke shtuar: “Kostot për organizatat pjesëmarrëse nuk duhet të rriten në mënyrë të pajustifikuar”.
Autori dhe studiuesi i Eurovizionit Dean Vuletic tha për programin Today të BBC Radio 4 të premten: “Disa javët e ardhshme do të jenë të tensionuara ndërsa vendet konfirmojnë nëse do të marrin pjesë në Eurovizion vitin e ardhshëm. Por mendoj se do të shohim më shumë bojkote”.
Afati për vendet për të konfirmuar pjesëmarrjen është e mërkura, 10 dhjetor.
Faktori i lirisë së shprehjes
Mes gjithë dramës, një detaj i vogël në njoftimin e EBU-së ndriçon arsyen pse shumë vende ishin të gatshme të mbanin transmetuesin izraelit Kan në konkurs.
Gjatë një “diskutimi të gjerë”, thuhet se transmetuesit kolegë “përdorën rastin për të theksuar rëndësinë e mbrojtjes së pavarësisë së mediave publike dhe lirinë e shtypit për të raportuar, jo më pak në zona konflikti si Gaza”.
Kjo sepse Kan është i pavarur nga qeveria e Izraelit dhe shpesh është përplasur me administratën e kryeministrit Benjamin Netanyahu.
Shoqëria e Kan me Eurovizionin besohet se e ka mbrojtur nga kërcënimet për mbyllje ose reduktime, sepse qeveria e njeh fuqinë e mirë të PR-së që sjell pjesëmarrja në konkurs.
Nëse Izraeli do të ishte përjashtuar të enjten, e ardhmja e aksesit të vendit në një shtyp të lirë mund të kishte qenë e rrezikuar.
Buxhet më i vogël
Ndikimi mbi financat do të jetë një pyetje kyçe për organizatorët. Spanja ishte një nga vendet e “pesta më të mëdha” që kualifikohen automatikisht për finalen, për shkak të madhësisë së kontributit financiar për organizimin e konkursit.
Në vitet e fundit, ky kontribut ka qenë midis 334 mijë dhe 348 mijë euro, sipas të dhënave të publikuara nga transmetuesi spanjoll RTVE.
Tani vendet e tjera do të duhet të mbulojnë këtë shpenzim, megjithëse kostot supozohet të ndahen mes të gjithë konkurrentëve, me Francën, Gjermaninë, Italinë dhe Mbretërinë e Bashkuar që mbajnë pjesën më të madhe.
Dhe nëse vendet e tjera tërhiqen, kostoja për çdo vend konkurrent do të rritet.
“Të humbasësh disa nga kontribuesit më të mëdhenj financiarë ka një ndikim të madh, dhe gjithashtu ka një efekt zinxhir për disa nga vendet më të vogla”, tha Jess Carniel nga Universiteti i Queensland Jugor, studiues i Eurovizionit.
“Kjo ndoshta do të thotë se mund të kemi një shfaqje më të vogël [në 2026], përveçse transmetuesi austriak mund të sigurojë më shumë fonde për ta mbajtur spektaklin”.
Konkurrenca e dëmtuar rëndë
Kjo do të thotë se konkurrimi është rëndë i dëmtuar, por plagët nuk janë fatale… ende.
E enjtja ishte “një ditë shumë sizmike në historinë e Eurovizionit”, sipas Callum Rowe nga podcasti The Euro Trip.
Tifozët janë “po aq të zemëruar sa të dëshpëruar për atë që ndodhi”, tha ai për BBC Radio 5 Live.
“Po humbasim vende që kanë një histori të ndritur dhe të lavdishme në konkurs”.
Katër vendet që bojkotojnë nuk do të ndryshojnë mendje para konkursit të majit të ardhshëm në Vjenë, tha Rowe.
“Nëse do të ndryshojnë mendje për 2027 është një pyetje tjetër. Nëse shohin që Izraeli nuk performon shumë mirë në Eurovizionin e 2026, mund të mendojnë se rregullat e reja kanë dhënë efektin e duhur. Por në këtë moment është e vështirë të thuhet”.
Drejtori i Eurovizionit Martin Green parashikon se 35 vende do të marrin pjesë vitin e ardhshëm në Vjenë.
Humbja e katër konkurrentëve kompensohet nga rikthimi i tre të tjerëve, Moldavisë, Rumanisë dhe Bullgarisë, që kishin munguar vitet e fundit.
Jo ‘të bashkuar nga muzika’
Konflikti do të hedhë një hije të gjatë mbi konkursin vitin e ardhshëm, dhe ndoshta edhe në vitet që vijnë.
Me pjesën më të madhe të industrisë së muzikës që mbështet kauzat palestineze, mund të jetë më e vështirë se zakonisht të gjenden artistë të gatshëm të ndajnë skenën me Izraelin.
Konkursi nuk ka arritur të përmbushë moton e tij, “Të bashkuar nga muzika”.
Por Weissmann insiston se nuk mendon se bojkoti do të jetë dëmtues për Eurovizionin teksa afrohet 70-vjetori i tij në 2026.
“Ai u ndërtua 10 vjet pas Luftës së Dytë Botërore, të bashkuar nga muzika, dhe ky është thelbi i tij. Është një situatë e vështirë në gjithë botën me krizë [dhe] luftëra, dhe tani është detyra jonë të mbajmë kontakt, të dëgjojmë njëri-tjetrin, të debatojmë, por pastaj të gjejmë mënyra demokratike për ta zgjidhur”.
Megjithatë, në këtë moment, është e vështirë të shihet se si lidhjet e prera të enjten mund të ribashkohen.
Shkrim nga BBC
