Konflikti me Iranin po nxjerr në pah tensionet e brendshme si në Shtetet e Bashkuara, ashtu edhe në Izrael. Në SHBA, protesta anti-luftë të organizuara nga grupet “No Kings” po rritin shqetësimin për pasojat ekonomike dhe strategjike të konfliktit, ndërsa në Izrael, mbështetja e mëparshme për qeverinë dhe ushtrinë po dobësohet, duke nxjerrë në pah ndarjet politike dhe sfidat për kryeministrin Benjamin Netanyahu. Ky artikull analizon ndikimin e këtij konflikti mbi opinionin publik, ekonominë dhe politikën e brendshme në të dy vendet.
Bashkimi politik fillon të shfaqë çarje në Izrael. Në Shtetet e Bashkuara, grupe të reja “No Kings” mbajtën më 28 mars protesta me slogane anti-luftë, në atë që organizatorët e quajtën “dita më e madhe e revoltës në historinë e SHBA-ve”. Përballja me Iranin, e cila pritej të zgjaste disa javë, tashmë ka kaluar më shumë se 1 muaj, pa ndonjë shenjë zgjidhjeje, duke rritur shqetësimin tek popullsia amerikane dhe izraelite, megjithëse për arsye të ndryshme.
Në SHBA, kujtesa e humbjeve në Vietnam, Afganistan dhe Irak rrit frikën e një përfshirjeje të gjatë në një konflikt larg vendit, që gjithashtu ndikon tek kostot e jetesës.
Ndërsa në Izrael, opinion publik që më parë mbështeste unanimisht luftën, tashmë ndjen peshën e konfliktit, sidomos mbi ushtrinë, e cila është e angazhuar në disa fronte. Pyetja mbetet nëse këto mosmarrëveshje do të mjaftojnë për të detyruar qeveritë të gjejnë një zgjidhje, gjë që për momentin duket e pasigurt.
“Është ekonomia, budalla”
Të dhënat janë të qarta. Popullariteti i Donald Trump ka rënë në 36%, sipas një sondazhi Reuters/Ipsos të publikuar më 24 mars, ndërsa miratimi i menaxhimit të tij ekonomik ka rënë në 29%, më i ulëti që nga presidenca e Joe Biden.
Edhe pse Trump herë deklaron gjëra kontradiktore, ai nuk ka mundur të ndalojë rritjen e çmimit të naftës mbi 100 dollarë për fuçi, pas bllokimit de facto të Ngushticës së Hormuzit nga Irani, duke rritur koston e karburantit për amerikanët. Madje, edhe tek mbështetësit e tij republikanë, 34% shprehin pakënaqësi për politikën ekonomike, duke rritur rrezikun për rezultatet e zgjedhjeve të nëntorit.
Rreth 61% e amerikanëve janë kundër goditjeve ndaj Iranit, ndërsa Pentagoni shqyrton mundësinë e dërgimit të trupave në terren. Afërsisht 46% besojnë se kjo luftë do ta bëjë vendin më të pasigurt në të ardhmen. Profesori Osamah Khalil nga Syracuse University shpjegon se sentimenti anti-luftë ka rrënjë te humbjet në Irak dhe Afganistan dhe pasojat e tyre ekonomike, si dhe pakënaqësia ndaj përfshirjes amerikane në konfliktet në Gaza, sidomos tek të rinjtë.
Thellimi i ndarjeve brenda bazës MAGA
Disa mbështetës të Trumpit ndajnë shqetësime të ngjashme. Ish-kongresmeni Matt Gaetz deklaroi se një invazion tokësor në Iran do të varfëronte vendin dhe nuk do ta bënte më të sigurt. Për disa amerikanë, arsyeja reale e konfliktit lidhet me Tel Aviv-in.
Joe Kent, ish-drejtori i Qendrës Kombëtare për Kundër-Terrorizmin, dha dorëheqjen më 17 mars, duke akuzuar Shtetet e Bashkuara për nisjen e luftës nën presionin e lobit izraelit. Kjo ka shkaktuar debat brenda bazës MAGA-s, e cila disa herë shfaq tendenca antisemitike. Analistja Mairav Zonszein parashikon se konflikti mund të ndryshojë marrëdhëniet SHBA-Izrael, duke rritur përgjegjësinë e Tel Aviv-it për pasojat ekonomike dhe politike.
Fundi i unitetit kombëtar në Izrael
Ndërkohë, në Izrael, fillojnë të shfaqen mosmarrëveshje të brendshme. Kreu i opozitës, Yaïr Lapid, ka sfiduar bashkimin nacional që kishte mbështetur fillimisht operacionin “Ulërima e Luanit”. Ai kritikoi qeverinë për dërgimin e ushtrisë në shumë fronte pa strategji, pa mjete të mjaftueshme dhe me shumë pak trupa. Sipas Haaretz, mbështetja publike për luftën ka rënë në 68% në fund të marsit, nga 81% në fillim të konfliktit.
Sulmet e përditshme me raketa iraniane, sulmet e Hezbollahut dhe Houthis nga Jemeni kanë shkaktuar viktima, plagë dhe dëme materiale, ndërsa Izraeli ka filluar të rationojë interceptuesit më të avancuar. Demonstratat antiqeveritare me slogane anti-luftë kanë mbledhur mijëra njerëz, dhe 22 persona janë arrestuar. Shumë kundërshtarë shprehin pakënaqësi ndaj qeverisë së Benjamin Netanyahu dhe lidhjeve të saj me komunitetin ultra-ortodoks.
Qeveritë nën presion
Në këtë kontekst, duket e vështirë që opozita anti-Iran të ndikojë vendimet e qeverisë më të djathtë në historinë e Izraelit. Megjithatë, qeveria arriti të miratojë një rritje të buxhetit të mbrojtjes në këmbim të mbështetjes për komunitetin ultra-ortodoks. Sipas Bloomberg, lufta 2-vjeçare në Gaza dhe Liban midis 2023-2025 ka shkaktuar humbje prej 8,6% të PBB-së së vendit, rreth 57 miliardë dollarë.
Në SHBA, situata ekonomike shqetëson administratën. Trump ka lënë të kuptohet mundësia e tërheqjes nga lufta edhe pa hapur plotësisht Ngushticën e Hormuzit, duke lënë një pjesë të fajit për situatën tek të tjerët. Një prolongim i konfliktit dhe dërgimi i trupave në terren mund të dëmtojë trashëgiminë presidenciale, ndërsa sentimenti anti-luftë mund të ndikojë në zgjedhjet e mesmandatit.
