“Më mirë të jemi të përgatitur sesa të pendohemi”. Kështu e përmblodhi Komisioneri Europian për Energjinë, Dan Jorgensen, atë që mund të ndodhë në skenarin më të keq të krizës në Lindjen e Mesme: masa kursimi, veçanërisht për karburantet.
Bashkimi Europian duhet të përgatitet për një krizë energjetike “afatgjatë” — deklaroi Jorgensen në një intervistë për Financial Times — dhe po vlerëson “të gjitha mundësitë” për ta përballuar atë, përfshirë kufizimin e përdorimit të karburantit dhe hedhjen në treg të rezervave shtesë të naftës.
Vendi i parë europian që ka vendosur kufizime në konsum është Sllovenia: 50 litra karburant në ditë për individët dhe 200 litra për bizneset. Në Egjipt, për shkak të çmimeve, është vendosur ulja e konsumit të energjisë elektrike: ndriçimi publik është reduktuar dhe baret e restorantet duhet të mbyllen në orën 21:00. Por është Azia — kontinenti që varet më shumë nga importet e naftës nga Gjiri Persik — që ka nisur më herët me masat e kursimit. Në Korenë e Jugut është kufizuar përdorimi i makinave për punonjësit publikë. Filipinet kanë shkurtuar javën e punës në katër ditë për administratën publike. Në Mianmar janë vendosur targat alternative për automjetet private.
Karburanti për avionët
Por cilat produkte rrezikojnë të mungojnë më parë në Europë? Produktet e para “kritike” janë karburanti për avionët (ngarkesa e fundit e vajgurit për Europën pritet të mbërrijë më 9 prill) dhe nafta — dhe, sipas Jorgensen, “situata mund të përkeqësohet në javët në vijim”. Nuk përjashtohet që Brukseli të arrijë deri në ndryshimin e rregullave europiane për të lejuar importe më të mëdha nga Shtetet e Bashkuara. “Nuk kemi arritur ende në atë pikë”, tha ai, por të gjitha opsionet janë në shqyrtim. BE dhe SHBA kanë standarde të ndryshme për karburantin e avionëve, ndaj për ta importuar nga SHBA do të ishte e nevojshme të ndryshohen këto rregulla. Komisioneri theksoi se, edhe pse BE “nuk ndodhet ende në një krizë furnizimi”, Brukseli po përgatit plane për të përballuar “efektet strukturore dhe afatgjata” të konfliktit dhe po përgatitet për “skenarë më të këqij”. Do të jetë një “krizë e gjatë” dhe “çmimet e energjisë do të mbeten të larta për një kohë të gjatë”, ndërsa vendet duhet të sigurohen që kanë atë që u nevojitet.
Kapaciteti i rafinimit
Komisioneri foli për gjithë Bashkimin Europian. Europa ka një mungesë prej 20 milionë tonësh naftë dhe 10 milionë tonësh karburant për avionë. Por situata ndryshon nga një vend në tjetrin dhe Italia nuk është ndër më të goditurat. Përkundrazi.
“Skenari është më i keq në Europë sesa në Itali, shpjegon Gianni Murano, president i Unem (ish Unioni i Industrisë së Naftës). Aseti ynë janë rafineritë, ndërsa më të pambrojtura janë Franca, Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar, të cilat i kanë reduktuar ato. Këto vende janë më të ekspozuara ndaj rrezikut, sepse importimi i produkteve të përpunuara është më problematik se importimi i naftës bruto: nafta është më fleksibël, transportohet në sasi më të mëdha dhe ka më shumë mundësi tregu sesa produktet e rafinuara”. Pikërisht këtu qëndron problemi: humbja e kapaciteteve të rafinimit, pra mundësia për të kthyer naftën në produkte përfundimtare si benzina dhe nafta. “Kemi kërkuar edhe një ‘stress test’ për rafinimin europian, shton Murano, përveçse kemi theksuar se duhet të përfshihet midis sektorëve kritikë të prodhimit si kimikatet dhe fabrikat e çimentos”.
Për ta rafinuar, duhet të kesh naftë. “Deri në fillim të majit, shpjegon Murano, nuk priten vështirësi në furnizim. Në skenarin më të keq, nëse mungesa prej 15% e naftës që kalon nga ngushtica do të shpërndahej mes operatorëve, mund të kemi një ulje prej 15% të aktivitetit të rafinerive”.
Pikat e dobëta të Italisë
Italia mund të ketë probleme me naftën. I pari është çmimi, tashmë afër 2.1 euro për litër, që do të ishte 2.34 euro pa uljen e akcizës, e cila është zgjatur deri më 1 maj. Shoqatat e transportit publik si Asstra theksojnë se “ulja e përkohshme e akcizës nuk ka ndikim për kompanitë e sektorit që përdorin naftë komerciale me akcizë të reduktuar”. Problemi i dytë janë sasitë. Edhe pse Italia është eksportuese neto (importon 5 milionë tonë në vit dhe eksporton 8 milionë tonë), rafineritë, veçanërisht ato të Sardoch në Sardenjë dhe Priolo në Siçili, të menaxhuara nga tregtarë globalë si Vitol dhe Trafigura, mund të kenë kontrata të detyrueshme për eksport, duke bërë që nafta e prodhuar në Itali të shkojë jashtë vendit.
Nafta, rezerva për një muaj
Gjithsesi, Italia ka rezerva prej gati dy milionë tonësh (sipas Ocsit, organizmi qendror i magazinimit), që mjaftojnë për rreth një muaj: italianët konsumojnë rreth 23-24 milionë tonë naftë në vit dhe 9 milionë tonë benzinë, “që nuk përbën problem”, thekson Murano. Një tjetër pikë e dobët mund të jetë gazi i lëngshëm (Gpl), të cilin vendi e importon për 80% të konsumit. Çmimi i Gpl-së të importuar nga Algjeria (furnizuesi kryesor) pothuajse është dyfishuar, duke arritur në 850 dollarë për ton nga 525 dollarë më parë (sipas Unem)./Corriere Della Sera
