A po lind një NATO në Azi? Teza ose më saktë alarmi vjen nga Pekini. Në fakt, kështu e prezantojnë mediat qeveritare kineze samitin trepalësh që këtë të premte mbledh liderët e Shteteve të Bashkuara, Japonisë dhe Koresë së Jugut në Camp David. Leximi kinez mund të duket si një shtrirje, por është gjithashtu e vërtetë se samiti përkufizohet si historik: asgjë si ai nuk ishte mbajtur ndonjëherë në atë format, aq më pak në një vend kaq të dendur me kujtime sa rezidenca presidenciale në Camp David. Marrëveshja mes të treve në fakt përmban shumë risi; dhe është i orientuar drejt krijimit të një mburoje mbrojtëse kundër dy kërcënimeve kryesore në atë zonë: para së gjithash Koresë së Veriut luftarake dhe të paparashikueshme, pastaj vetë Republikës Popullore të Kinës.
Një nga aspektet e spikatura – dhe i patretshëm për Xi Jinping – është pikërisht formati trepalësh. Aleancat e dyanshme, midis SHBA-së dhe Japonisë nga njëra anë, midis SHBA-së dhe Koresë së Jugut nga ana tjetër, kanë ekzistuar për shumë dekada. Megjithatë, deri më tani ishte e pamundur “mbyllja e trekëndëshit”, sepse një sërë mosmarrëveshjesh historike helmuan marrëdhëniet midis Tokios dhe Seulit, veçanërisht çështjet që lidhen me pushtimin japonez gjatë Luftës së Dytë Botërore. Klima ka ndryshuar me dy liderë që kanë vendosur të lënë mënjanë ankesat e tyre për të kaluarën dhe kundërhakmarrjet e tyre: Presidenti i Koresë së Jugut Yoon Suk Yeol dhe kryeministri japonez Fumio Kishida. Kjo mundëson bashkëpunimin trepalësh në fushat kyçe të mbrojtjes dhe sigurisë teknologjike.
Është ende herët për të folur për një NATO aziatike, por ky trekëndësh i shtohet pajisjes ushtarake Aukus (mbrojtja e përbashkët në Paqësor midis Shteteve të Bashkuara, Mbretërisë së Bashkuar, Australisë) dhe klubit gjeopolitik Quad, i cili bashkon një katërkëndësh të demokracive nga Indo-Paqësor (ende SHBA në qendër, në këtë rast i rrethuar nga India Japonia Australia).
Për propagandën e Xi Jinping, e gjithë kjo është dëshmi se Amerika po nxit një “mentalitet të luftës së ftohtë”. Por Pekini nuk është imun ndaj këtij sindromi. Dëshira për të festuar së fundmi 70 vjetorin e “fitores” kundër Shteteve të Bashkuara në Luftën Koreane të vitit 1953 – e nisur nga një agresion i Veriut komunist kundër Jugut – së bashku me përfaqësuesit e Putinit dhe Kim Jong-Un, ishte një gjest me të cilën Kina e tradhtoi versionin e saj nostalgjik të përplasjes së blloqeve.
Samiti i Camp David është nën flamurin e dy temave kryesore: ndarja e vlerave midis demokracive liberale dhe siguria. Ajo ka një synim të fortë, të ashtuquajturin “institucionalizimin” e marrëdhënieve mes tre aleatëve. Çfarë do të thotë? Do të thotë t’i jepet një strukturë e përhershme marrëdhënies së tyre, e cila varion nga bashkëpunimi në inteligjencë tek mbrojtja kundër raketave, deri te politikat për mbrojtjen e njohurive teknologjike. Kërcënimi i menjëhershëm dhe i dukshëm për t’u përballur është Koreja e Veriut, e cila vazhdon të intensifikojë testet e saj raketore dhe ndërtimin e arsenaleve bërthamore. Pas ka një kërcënim më pak të drejtpërdrejtë, por imanent, ekspansionizmi ushtarak i Republikës Popullore në atë zonë. Institucionalizimi, për shembull duke krijuar një sekretariat të përhershëm të trekëndëshit, jep idenë se krahasimi me NATO-n është me vend, edhe nëse në Lindjen e Largët jemi ende në një fazë shumë embrionale krahasuar me strukturat ushtarake të Aleancës Atlantike. Institucionalizimi do të thotë gjithashtu garantimi i qëndrueshmërisë së marrëdhënieve midis aleatëve përtej situatës politike dhe cikleve zgjedhore: të sigurohet që bashkëpunimi i avancuar ushtarak nuk mund të vihet në dyshim në çdo ndryshim të qeverisë në Seul (ku votimi bëhet herët), në Tokio dhe sigurisht. edhe në Uashington.
E pathëna është se aleatët duhet të qetësohen në rast të kthimit të Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë. Perspektiva e fitores së Trump në zgjedhjet e vitit të ardhshëm shqetëson japonezët dhe koreano-jugorët, duke pasur parasysh tendencën izoluese të kandidatit republikan dhe përbuzjen e tij për aleancat. Ky shqetësim ka shkaktuar tashmë një efekt që shumë e konsiderojnë shqetësues: rihapjen e një debati si në Japoni ashtu edhe në Korenë e Jugut për ndërtimin e armëve bërthamore autonome në mënyrë që të mos varen nga parandalimi amerikan. Deri më tani, shumica e opinionit publik të Koresë së Jugut është në favor të armës atomike: kjo është e kuptueshme, duke pasur parasysh fuqinë bërthamore të Koresë së Veriut në duart e Kim Jong-Un. Doktrina strategjike e Uashingtonit është kundër kësaj përhapjeje bërthamore, madje edhe midis aleatëve. Amerika gjithmonë ka menduar se është e rrezikshme, Pentagoni beson se një garë armësh bërthamore në Tokio dhe Seul mund të destabilizojë zonën. Por nëse Shtetet e Bashkuara duan të bllokojnë këtë evolucion, duhet të japin garanci se ombrella e saj bërthamore do të vazhdojë të mbrojë miqtë në Lindjen e Largët: ky është një tjetër arsyetim bindës pas samitit të Camp David dhe qëllimit të institucionalizimit të aleancës.
Corriere della Sera / JavaNews
