OKB-ja liston vendet e Bashkimit Evropian si importues të rëndësishëm të produkteve dhe armatimeve koreanoveriore(!)-A po luan Pheniani një lojë të dyfishtë me Rusinë?
Nga Eljanos Kasaj*
Bazuar në të dhënat zyrtare tregtare të raportuara në Bazën e të Dhënave të Statistikave të Tregtisë së Mallrave të OKB-së (UN Comtrade), të paktën 10 shtete të Bashkimit Evropian janë përmendur se kanë importuar produkte nga Republika Demokratike Popullore e Koresë (RPDK/Koreja e Veriut) gjatë vitit 2024, duke filluar nga tekstilet, pajisjet dhe makineritë elektronike, e deri tek municionet dhe sistemet e armëve konvencionale koreanoveriore.
Publikimi i këtij raporti ndonëse nuk ka zgjuar ndonjë debat publik në Bashkimin Evropian ose në vended e listuara (pa përmendur as ndonjë deklaratë publike prej zyrtarëve brukselian)-ka ngritur shumë pyetje midis ekspertëve të sigurisë dhe koreanologëve sidomos mbi faktin se RPDK-ja ndodhet prej pothuaj dy dekadash nën sanksionet të ashpra prej Bashkimit Evropian në lidhje me një numër çështjesh që Brukseli i ka cilësuar si primare.
Por, më fort i çuditshëm dhe interesant paraqitet fakti se cilat vende të Bashkimit Evropian janë ato që kanë blerë produktet dhe armatimet koreanoveriore, ku vendin kryesor e kanë zënë tri nga shtetet kyçe të Bashkimit Evropian: Polonia, Austria dhe Luksemburgu.
Sipas analizës së publikuar në raportin e Bazës së të Dhënave të Statiatikave Tregtare të OKB-së, këto tri vende janë identifikuar si shtetet kryesore importuese të produkteve të RPDK-së, duke përfshirë edhe atë që në të dhënat zyrtare është cilësuar si “artikuj të kategorizuar sipas kodeve ushtarake” ose artikuj që shfaqen në “kategoritë e mbrojtjes”.
Pavarësisht se për shumë vëzhgues ose analist skeptik, këto të dhëna paraqiten fort impresionuese ose të pabesueshme, ato nuk janë edhe aq të jashtëzakonshme sa mund të duken në momentet e para për lexuesin.
Le të kujtojmë këtu se një nga bankat më të famëshme të RPDK-së, “Golden Star Bank”-Ishte një degë e Bankës Koreane Daesong, e cila është e lidhur me Byronë 39 të Koresë së Veriut- ishte e vetmja bankë koreanoveriore që operonte në Evropë dhe se zyrat e saj ndodheshin në Vjenë të Austrisë nga viti 1982 deri në mbylljen e saj në vitin 2004, me akuzat prej qeverisë austriake për pastrim parash, financim të tregtisë së paligjshme të armëve si dhe të shërbyerit si fasadë e agjentëve të shërbimit sekret koreanoverior.
Ndërsa pas shembjes së Bllokut Lindor në vitet 1988-1990, Polonia (së bashku me Bullgarinë) kanë qenë një nga vended e vetme Evropiano-Lindore dhe pjesë e Bashkimit Evropian, të cilat kanë vijuar të kenë mardhënie ekonomike me RPDK-në, ku sipas statistika zyrtare polake, importet e mallrave nga RPDK-ja në Poloni arritën në 1.7 milionë euro në vitin 2017. Dy të tretat e kësaj vlere ishin plastika dhe pajisje elektrike (artikuj kryesorë: polietileni me vlerë 540,000 euro, fije për 200,000 euro, makina shtypi për 100,000 euro dhe bateri për 69,000 euro).
Gjithashtu vlen të përmended se që nga ndalimi zyrtar i eksportit të pjesëve dhe komponentëve të dronëve nga qeveria kineze në Ukrainë dhe Federatën Ruse në shtator 2024, Polonia është bërë një ndërmjetës i rëndësishëm për furnizimin e këtyre pjesëve në Ukrainë, duke u kthyer në një nga blerësit më të rëndësishëm të teknologjisë ushtarake kineze dhe një nga shtetet kryesore ku kryhet “tranziti” i armatimeve dhe teknologjive ushtarake prej vendeve me qasje politike të afërt me atë ruse (si Republika Popullore e Kinës) ose aleate zyrtare të Moskës(si Republika Demokratike Popullore e Koresë).
Kështu, rrjedhimisht nuk duket e çuditëshme që pas performancës impresionuese të topit vetëlëvizës koreanoverior të modelit M-1989 “Koksan”, i cili ka një rreze veprimi dukshëm më të gjatë se sistemet standarde ruse dhe madje edhe se topat perëndimor 155 mm të ofruara nga NATO për Ukrainën, si dhe sistemet anti-tank “Bulsae-4″( të cilat kanë treguar një superioritet të padiskutueshëm përball siatemeve amerikane “Javelin” ose atyre ruse “Kornet”), vended e Bashkimit Evropian mund të jenë duke përdorur të njëjtën strategji si në rastin e teknologjisë kineze-duke blerë armatimet dhe sistemet ushtarake koreanoveriore për ti përdorur për të suplimuar Ukrainën ose edhe për përdorim vetjak (duke qenë se çmimi i tyre ashtu si ai i teknologjive kineze është fort më ekonomik se sa ato amerikane, franceze ose britanike).
Ndërsa kapacitetet e industrisë ushtarake koreanoveriore kanë treguar një superioritet surprizues, i cili ka aritur të dominojë mbi atë ruse dhe të shumë vendeve anëtare të NATO-s, duke e kthyer RPDK-në në një nga vended më të rëndësishme të industrisë së armatimeve në rajonin e Azisë Veri-Lindore dhe në Euroazi.
Si përfundim, mund të themi se ndonëse nuk ka statistika zyrtare prej Bashkimit Evropian ose vendeve të listuara në raportin e Bazës së të Dhënave të Statiatikave Tregtare të OKB-së, mundësia e përdorimit prej disa vendeve evropiane të lidhjeve historike(si vended ish-pjesëtare të Bllokut Lindor) ose statusit neutral për tu kthyer në “ura ndërlidhëse” midis vendeve që sot listohen si prodhueset më të mëdha të armatimeve ose sistemeve mbrojtëse, duket se është kthyer në një realitet aktual i cili shërben si përgjigje e dinamikave me të cilat situatat që paqaqiten sot në terrenin gjeopolitik, por edhe një shembull se si “vllazëritë politike” midis shteteve(si në rastin e RPDK-së me Federatën Ruse), në të vërtet ndërtohen vetëm në bazë të interesave politiko-ekonomik, më shumë se sa në bazë të kauzave moralo-historike ( argument i përsorur shpesh prej zyrtarëve rus për të ilustruar mardhënien e tyre me shtete të caktuara, si dhe në rastin e RPDK-së).
*Fakulteti i Shkencave Politike. Universiteti i Wroclaw (Uniwersytet Wrocławski), Poloni
