Në vendet e Ballkanit Perëndimor, gratë vazhdojnë të jenë dukshëm më pak të pranishme në tregun e punës sesa burrat dhe, edhe kur punojnë, shpesh paguhen më pak.
Të dhënat e publikuara nga Këshilli për Bashkëpunim Rajonal (RCC) me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Gruas tregojnë se vetëm rreth 51% e grave në rajon janë të punësuara, ndërsa për burrat kjo shifër arrin në 70%. Diferenca prej afro 20 pikë përqindjeje është pothuajse dy herë më e madhe se mesatarja në Bashkimin Evropian.
Sipas analizës së RCC, pjesëmarrja e grave në tregun e punës në rajon mbetet e ulët edhe për shkak të pengesave strukturore. Shkalla e aktivitetit të grave është rreth 55%, dukshëm më poshtë se mesatarja e BE-së që arrin në 70%. Megjithëse vitet e fundit ka pasur përmirësime, gratë vazhdojnë të përballen me vështirësi për të hyrë në tregun e punës, për të ruajtur vendin e punës dhe për të avancuar në karrierë.
Problemet janë edhe më të theksuara për të rejat. Në vendet e rajonit, vetëm 18% e grave të reja janë të punësuara, ndërsa 28% janë të papuna, një nivel pothuajse dy herë më i lartë se mesatarja e BE-së. Shumë prej tyre punojnë në sektorë me paga të ulëta, në punë informale ose me kohë të pjesshme, ndërsa mbeten të nënpërfaqësuara në fushat teknologjike dhe në pozita drejtuese.
Edhe kur janë të punësuara, gratë paguhen më pak. Hendeku gjinor në paga në rajon llogaritet mes 9 dhe 12%, megjithëse niveli i lartë i punësimit informal dhe mungesa e transparencës në paga e bëjnë shpesh këtë diferencë më të vështirë për t’u matur. Pasojat shihen edhe në pensione: sipas një analize të përbashkët të UNDP dhe RCC, pensionet e grave janë rreth 40% më të ulëta se ato të burrave.
Një faktor i rëndësishëm mbetet edhe barra e madhe e punës së papaguar në familje. Gratë vazhdojnë të mbajnë pjesën më të madhe të kujdesit për fëmijët dhe familjarët që kanë nevojë për përkujdesje, ndërsa mungesa e shërbimeve të përballueshme të kujdesit për fëmijët kufizon mundësinë e tyre për punë me kohë të plotë.
Paradoksi është se në arsim gratë shpesh dalin më mirë. Rreth 40% e grave në rajon përfundojnë studimet universitare, duke tejkaluar burrat. Megjithatë, pjesëmarrja në programet e të mësuarit gjatë gjithë jetës mbetet shumë e ulët, vetëm 5%, krahasuar me gati 12% në BE, çka kufizon mundësitë për rikualifikim dhe avancim profesional.
RCC thekson se për të mbyllur hendekun gjinor nevojiten jo vetëm ligje, por edhe masa praktike, si më shumë shërbime për kujdesin ndaj fëmijëve, politika aktive punësimi dhe programe rikualifikimi. Sipas organizatës, rritja e pjesëmarrjes së grave në ekonomi nuk është vetëm çështje barazie, por edhe një faktor i rëndësishëm për rritjen ekonomike dhe stabilitetin e rajonit.
