Nga Denis Dyrnjaja
Shqipërinë e gjen vitin 2026 me një optimizëm zyrtar që nuk përputhet aspak me realitetin faktik. Në letër, jemi gjithmonë “në prag”. Psh jemi gjithnjë në prag të një vendimi madhor të suksesshëm, në prag të BE-së, në prag të reformave të thella, në prag të një suksesi të kudoshëm që nuk vjen kurrë përveç se në raportimet qeveritare.
Në praktikë, jemi mjeshtër të qëndrimit në vend, duke e prezantuar si përparim.
Shteti funksionon kur nuk i duhet qytetarit. Institucionet në 2026 janë aty, solide në fasadë dhe të përthyeshme në parime. Ligji zbatohet me përpikëri, sidomos për të dobëtit, por për të fortët apo të pushtetshmit, mbetet i ndryshueshëm apo i interpretueshëm. Të gjithë të fajshmit ka qëlluar që janë të pafajshëm dhe ndaj tyre po ndodh një padrejtësi.
Drejtësia vazhdon reformimin e saj të përhershëm. Aq e reformuar është, sa askush nuk mban mend si dukej drejtësia para reformës, por të gjithë e ndjejnë që ende nuk po funksionon siç duhet pas reformës. Proceset zgjasin, dosjet pluhurosen dhe durimi i qytetarëve mbetet i garantuar dhe sukses i padiskutuar.
Ekonomia mund të konsiderohet si rritje për statistikat, por ndërkohë është mbijetesë për njerëzit. Këtë e thonë shifrat, grafikët dhe fjalimet, ndërkohë, qytetari i zakonshëm vazhdon të bëjë llogari jo për investime, por për fundin e muajit. Pagat janë në rritje, çmimet disa fish më shumë, indeksimi i pagave është nje nocion i bukur për t’u gënjyer. Përderisa nuk po vdes njeri për bukë dhe në qilarë gjen verë me 3 milion euro vlerë, e ardhmja duket premtuese.
Emigrimi mbetet politika sociale më e suksesshme e shtetit shqiptar. Të rinjtë dhe të aftët, struktura më vitale e shoqërisë vijon te ikë, në një vend ku suksesi nuk kërkon mik, por durim heroik. Ama çdo dt 1 janar materniteti është shfaqja e një teatri të riparë, merremi me gjininë e fëmijës së parë sikur lindi një shpëtimtar.
Politika mbetet teatri me skenarin më pak surprizues, me aktorë të përhershëm dhe shfaqje me repertor të vjetër. Aktorët ndryshojnë rolet, por jo sjelljen, madje dhe tekstin nuk lodhen ta ndryshojnë, kanë të njëjtën retorikë, ata që përpiqen te flasin, se ka edhe shumë që nuk dinë as çfarë të flasin.
Debati publik është më shumë zhurmë sesa përmbajtje. Ironikisht, të gjithë flasin në emër të popullit, ndërsa populli flet gjithnjë e më pak, ose sepse është i padëgjuar ose është i çoroditur, i stërmunduar dhe i tallur. Mjafton të kujtojmë tubin e ujit që la Vlorën pa ujë për ditë të tëra.
Nëse Shqipëria e 2026-s ka një aset real, është ironia e realitetit që flet vetë përmes skandalesh dhe mënyrës ekselente të paaftësisë e zgjedhur me shume kujdes nga individët që kontrollojnë levat e pushtetit që zotërojnë në qeveri dhe në opozitë.
Solidariteti ekziston më shumë mes njerëzve sesa mes shtetit dhe qytetarit. Ndihma vjen nga familja, nga miqtë apo nga diaspora, që duket se është ministria më e besueshme dhe më e qëndrueshme pa titullar dhe që nuk varet nga shteti, as nga buxheti.
Pra e sigurt është që jemi një vend me potencial të madh dhe durim të denjë si rast studimor në nivel botëror. Një shoqëri që duron gjithçka, rrezikon të mos kërkojë më asgjë. Dhe ky është suksesi më i madh i një dështimi spektakolar, jo varfëria, jo korrupsioni, por normalizimi i tyre.
