Politika shqiptare është e mbushur me vese dhe marrëzi, ndaj nuk kishte nevojë t’i shtohej edhe Adriatik Lapaj. Ai e nisi si frymë e re dhe e mbylli si pamundësi për të qenë ndryshe dhe i paaftë për të dalë nga rrethi vicioz i egos së vet.

Humbja e tij nuk lidhet vetëm me rezultatin e Kolegjit Zgjedhor, ku një ditë më parë u rrëzua përfundimisht pretendimi për mandatin e deputetit. Ajo ka nisur më herët, gjatë gjithë fushatës, ku Lapaj dha shenjat e para të arrogancës, prepotencës dhe delirantit, duke e ngatërruar besimin në vetvete me përçmimin e të tjerëve. Pas zgjedhjeve, kjo sjellje u thellua edhe më tej, në një betejë të shëmtuar për mandatin e deputetit, e cila u shndërrua në një teatër me akuza, shpifje dhe viktimizim.

Por kulmi erdhi me deklaratën e tij të fundit, ku Lapaj pohoi se i ishte ofruar të bëhej pjesë e pushtetit, se disa përfaqësues të qeverisë i kishin trokitur në derë për të krijuar një tablo “demokratike”, ku pushteti bashkëpunon edhe me forcat e reja opozitare dhe se ai, sipas tij, e kishte refuzuar.

Nëse kjo është e vërtetë, na bën të mendojmë se e gjithë kjo betejë për mandatin e tij nuk ishte për të vërtetën dhe të drejtën, por një mundësi për të bërë pazare me pushtetin. Ndërsa, nga ana tjetër, pyetja reduktohet edhe në një pragmatizëm më të rëndomtë: pse pushtetit do t’i duhej një mandat më shumë kur tashmë i ka me tepri? Çfarë vlere kishte Lapaj, përveçse si një figurë e shitur si “e reja” e politikës që nxiton menjëherë për t’u futur në krahët e pushtetit?

Në këtë pikë, sjellja e Lapajt është shembulli më i keq i asaj çfarë pritej nga një figurë e re politike, mirëpo me të gjitha këto ai tregoi se e ashtuquajtura “e re” mund të jetë më e vjetër se e vjetra.

Adriatik Lapaj nuk humbi vetëm shansin që iu dha, por edhe nderin politik dhe moral, sepse e gjithë sjellja e tij para, gjatë dhe pas kësaj fushate tregoi se ai nuk e menaxhon dot as egon as veten, duke e bërë thjesht atë një ndër të shumtët, pa asnjë ndryshim.

Gazetarja Sonila Meço pyeste sot në një postim të saj se kush është ‘redaktori’?

Dikur ishte njeriu që vendoste çfarë ishte me rëndësi për publikun, ndërsa, sot, shkruan Meço, këtë rol e ka marrë algoritmi, një kod i padukshëm që përcakton se çfarë shitet si lajm dhe çfarë jo. Dhe kështu, diplomacia shndërrohet në show, liderët botërorë në aktorë, ndërsa publiku në konsumator të spektaklit.

Por në provincën tonë, ku gjithçka është më e thjeshtë, nuk kemi nevojë për algoritëm të koduar, sepse ne kemi një figurë shumë më tokësore, që s’ka shumë nevojë për pyetje të vështira.

Në këtë batakun tonë mediatik, brenda një pellgu plot gjarpërinj e ngjala ku peshkon edhe Sonila dhe të tjerë të së njëjtës racë gazetarësh, redaktori, autori, ideatori, regjizori, skenografi, pagatori, analisti, opinionisti, kryetari, sekretari, shefi, korruptuesi… është Xeni.

Ai është “algoritmi” tokësor. Një njeri që bën edhe zgjedhjen, edhe paketimin, edhe shpërndarjen e lajmit. Ai është si një aplikacion i vetëm që i ka të gjitha: Facebook-un për “like”, TikTok-un për spektaklin dhe WhatsApp-in për shpërndarjen e lajmeve.

Por, siç e do çdo hierarki, mbi Xenin qëndron gjithmonë dikush tjetër: Zarfi.

I bekuari dhe i mallkuari, i miri dhe i keqi, i lavdishmi Zarfi…, por gjithmonë me para të vjedhura. Nëse Xeni është algoritmi që përcakton renditjen e lajmeve, Zarfi është serveri ku ruhen të gjitha “të dhënat”. Një kujtesë e pakufijshme, e financuar me llogari që asnjë auditim nuk i prek.

Dhe pastaj vjen pyetja e Meços: po ideatori?

Në teori, duhet të ishe ti, gazetarja, intelektualja, qytetarja që ngre një ide, por në praktikë, këtu gjithçka ideon Xeni. Revolucionet, protestat, skandalet, manifestet…, të gjitha vijnë me logo “Made by Xeni” dhe me shenjën e garancisë së Zarfit.

Në Perëndim, siç shkruan Meço, spektakli ende bashkëjeton me institucione që ruajnë një minimum ekuilibri. Tek ne, spektakli është vetë institucioni. Dhe algoritmi? Nuk ka nevojë për të. Sepse, këtu gjithçka filtrohet nga një ‘redaktor’ i vetëm: Xeni, dhe i dashuri i Sonilës, i bekuari Zarf i trashë, shkruar me bojë të kuqe gjaku 21 Janari, vulosur me baltë Gërdeci, mbyllur me tutkall proletar, ngjitur me pështymë intelektuale.

Sali Berisha u pyet në konferencën e radhës për një nga çështjet e diskutuara së fundmi lidhur me projektin e investimit në ishullin e Sazanit nga dhëndri dhe vajza e presidentit të SHBA, Donald Trump. Përgjigjja e tij ishte tipike e një njeriu që ka frikë të përgjigjet, edhe pse e di shumë mirë atë që ka ndodhur.

“Nuk kam asnjë informacion” u shpreh ai që më shumë se sa me informacione në jetën e tij politike ka funksionuar me shpifje dhe aludime.

Në vend që të jepte një përgjigje të qartë, Berisha u përpoq ta arsyetonte “padijen” e tij duke kujtuar se shteti shqiptar ka ligje që lejojnë dhënien e tokave në përdorim për një afat të caktuar. Një shpjegim i justifikues për qeverinë, pa gjuhën e ashpër dhe pa akuzat e zakonshme që e karakterizojnë kur bëhet fjalë për kundërshtarët e tij.

Dhe pikërisht këtu del në pah paradoksi politik i Sali Berishës, i cili, nga një njeri që “di” gjithçka, papritur nuk paska dëgjuar gjë për një investim që ka bërë xhiron e mediave kombëtare e ndërkombëtare. Që nuk paska “rastisur” të informohet për një projekt ku përfshihen emrat e njohur të familjes Trump.

Hipokrizia është aq e dukshme, sa nuk ka nevojë për shumë koment.

Mjafton të imagjinosh për një çast se si do të reagonte Berisha nëse ishulli i Sazanit do t’i jepej një investitori tjetër, pa lidhje me të fortët globalë apo me emra që ai nuk guxon t’i prekë. Sulmet do të ishin të pamëshirshme, akuzat të pakufizuara, linçimi publik i garantuar.

Por kur në lojë janë ata që ai ‘respekton’, frikësohet apo kërkon t’u shërbejë, Berisha i “informuar për gjithçka” papritur bëhet Berisha i paditur. I fortë me të dobëtit, servil dhe lëpirës me të fortët – një manual i qartë për të kuptuar sesi ka funksionuar dhe funksionon ende politika e tij.

(Në vazhdën e Hajdut pa dashje)

Berisha pranoi se 21 Janari ishte një krim shtetëror, por i kryer pa dashje.

Për të vajtur te krimi, do të na duhet të shohim pse ndodhi vrasja? Aleati i tij i bashkëqeverisjes, Ilir Meta, u kap në një video-përgjim me një aferë korruptive prej 700  mijë euro. Pas atij skandali, sërish fshiheshin skandale të tjera, të ngjashme ose jo. Pra, gjithçka që ndodhi më pas është derivat i kësaj, kështu që i bie që gjithçka që u bë ishte me dashje dhe jo pa dashje. Ke pisllëkun që të ka ndotur dhe kujton se e shpëlan duke bërë vrasje.

Por disa vite përpara 21 Janarit, është Gërdeci. Është me dashje, sepse njerëzit u vranë si pasojë e korrupsionit qeveritar dhe ishin shumë institucione që nuk funksionuan që bën të ndodhte tragjedia e Gërdecit, sepse nëse shteti do të kishte funksionuar, do të ishin shmangur viktimat.

Ta bësh një krim me dashje, nuk do të thotë gjë tjetër, vetëm se ta bësh me paramendim, me një qëllim, me një shkak, për një arsye dhe arsyet janë pafund, prandaj këto vrasje janë bërë me dashje. Të bësh diçka me dashje, do të thotë të bësh diçka me arsye, me shkak dhe shkaqet janë të qarta. Shkaqet janë të përmasave të ndryshme.

Me dashje-pa dashje mund të përplasesh me një që kalon në rrugë, mund të thuash një fjalë më tepër, ose një llaf më pak, të bësh këtë ose atë gjë, me dashje-pa dashje mund të bësh shumë gjëra, por pa dashje nuk mund të vrasësh, sepse nuk mund të krahasohet vrasja me atë përplasjen në trotuar.

Pa dashje mund t’i japësh dikujt ndonjë ilaç gabim, si doktor që je mund të bësh ndonjë recetë të gabuar, – e bën pa dashje, se aq di e s’di më tepër, e bën pa dashje, dhe ai tjetri mund të ndodhë që të vdesë, dhe ke vrarë një njeri pa dashje si doktor që je, por kjo është shumë e rrallë.

Mirëpo, jo të vrasësh në bulevard, në mes të ditës, në kohën kur gjithçka kishte përfunduar dhe njerëz pa kurrfarë rrezikshmërie.

Të vrasë ushtari, ushtarin ta ketë komanduar kapteri, kapterin ta ketë komanduar oficeri, oficerin ta  ketë komanduar komandanti i gardës, komandantin e gardës e ke urdhëruar ti, sepse komandanti i gardës nuk bën asgjë me kokën e vet apo i komanduar nga dikush tjetër, nuk bën asnjë gjë pa dashje as ai. Kështu që nuk bëhet fjalë për pa dashje. Të gjitha me dashje i ke bërë.

Jo vetëm me dashje, por edhe me dëshirë. Jo vetëm me dëshirë, por edhe me pasion.

E ke bërë me dashje atë vrasje dhe të gjitha vrasjet e tjera.

E ke bërë sepse ke menduar për hajdutlliqet, vjedhjet, zhvatjet, dallaveret, mafiozlliqet, naftën millosheviçit, tokat fazlliçit etj. Si qenka kjo? Vetëm me millosheviça dhe fazlliça u merke ti? E pra, se shkon edhe më tej ky muhabet! Që ta përmbyll, i ke bërë të gjitha me dashje. Përfshi edhe 21 Janarin.